ikkinchi darajali bo'laklar, turlari - aniqlovchi, to'ldiruvchi, ularning turlari va ifodalanishi

PPTX 1,5 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1714113944.pptx /docprops/thumbnail.jpeg toʻgarak ishlarini rejalashtirish va uni tashkil etish ikkinchi darajali bo‘laklar, turlari: aniqlovchi, to‘ldiruvchi, ularning turlari va ifodalanishi reja: 1. aniqlovchi a) sifatlovchi aniqlovchi b) qaratqich aniqlovchi c) izohlovchi 2. to‘ldiruvchi a) vositasiz to‘ldiruvchi b) vositali to‘ldiruvchi gapning ikkinchi darajali bo‘laklari aniqlovchi predmet ma’nosini bildiruvchi so‘zni izohlaydigan va uning belgisini anglatadigan ikkinchi darajali bo‘lakka aniqlovchi deyiladi. aniqlovchi predmetning xususiyatini, qarashliligini va shu kabilarni ifodalaydi. aniqlovchi leksik-semantik va grammatik jihatdan uch xil bo‘ladi: sifatlovchi, qaratuvchi, izohlovchi. sifatlovchi aniqlovchi aniqlovchining bu turi ot bilan ifodalangan bo‘lakka odatda bitishuv yo‘li bilan bog‘lanib, otdan anglashilgan predmetning belgi-xususiyatini, sifatini, miqdorini, o‘ringa munosabatini bildiradigan aniqlovchining bir turidir. u qanday?, qanaqa?, qaysi?, qancha?, necha?, nechanchi?, qachongi?, qayerdagi? so‘roqlaridan biriga javob bo‘ladi. sifatlovchi bog‘lanib kelgan so‘z sifatlanmish deb ataladi. sifatlovchi turli so‘z turkumlari bilan ifodalanadi: 1) sifat bilan: quyoshning issiq, tansiq nurlari odamlarga xush yoqadigan bo‘lib qoldi. (o‘.hoshimov). rang-barang gullar, har xil ekinlar, bog‘lar, suvlar quyoshda yashnab …

gan manzil yo‘q. (k.yashin). aytar so‘zni ayt, aytmas so‘zdan qayt. (maqol). 6) ravish bilan: ko‘p befoyda narsalarni o‘rganganingdan ko‘ra senga doimo xizmat qiladigan besh-o‘nta yaxshi o‘gitni bilganing ma’qulroq. (seneka) 7) taqlid so‘z bilan: g‘ir-g‘ir mayin bahor shamoli. (oybek). bir gala o‘rdak kanal bo‘yiga tushdi. bularning g‘aq-g‘uq ovozi ancha vaqtgacha bosilmadi. sifatlovchi ba’zan so‘z birikmasi bilan ham ifodalanadi. masalan: qarama-qarshi turgan ikki eshikning birini shaxt bilan ochdi... (p.qodirov). dunyoda xushfe’l, olijanob, hamisha ezgu niyat bilan ish qiladigan odamlar juda ko‘p (o.husanov). sifatlovchi vazifasini gapga teng predikativ birliklar ham bajarishi mumkin: himmati zo‘r kishining qimmati zo‘rdir. («oz-oz o‘rganib dono bo‘lur»). qaratqich aniqlovchi bu aniqlovchi ot yoki otlashgan so‘z bilan ifodalangan bo‘lakka muvofiqlashuv yo‘li bilan bog‘lanib, o‘zi ifodalayotgan shaxs yo predmetga boshqa bir shaxs yoki predmetning qarashli, tegishli ekanini bildiruvchi aniqlovchining bir turidir. u kimning? nimaning? qayerning? so‘roqlaridan biriga javob bo‘ladi. qaratuvchi bog‘lanib kelgan so‘z qaralmish deb yuritiladi. qaratuvchi quyidagicha ifodalanadi: 1) ot …

ertasi bor. (maqol). qaratuvchi ba’zi hollarda so‘z birikmasi bilan ifodalanishi mumkin. masalan: ... kim bo‘lsa ham beklardan birining shunday tinchsizlik chiqarishig‘a «mumkin va bo‘ladirg‘an ish» deb qarar edi. (a.qodiriy). cho‘qqida yashashning ta’rifi ulug‘, cho‘qqidan olam keng, cho‘qqida - yorug‘!!! (shuhrat). qaratuvchi gapga teng predikativ birlik bilan ham ifodalanadi. masalan: uyda rohati yo‘qning ko‘chada farog‘ati yo‘q. (maqol). dili qing‘irning tili qing‘ir qaratuvchi ikki xil shaklda bo‘lishi mumkin: belgili va belgisiz. aniqlovchi qaratqich kelishigi affiksini olgan bo‘lsa, belgili bo‘ladi. masalan: har narsaning dalili bor: aqlning dalili – fikr, fikrning dalili sukutdir. («oz-oz o‘rganib dono bo‘lur»). izohlovchi bu bo‘lak aniqlovchining bir turi sifatida o‘zi aloqador bo‘lgan so‘zga bitishuv yo‘li bilan bog‘lanib, uni boshqacha nom berish yo‘li bilan aniqlab, izohlab keladi. izohlovchi bog‘lanib kelgan so‘z izohlanmish deb qaraladi. izohlovchi ba’zan so‘z birikmasi bilan ham ifoda etiladi. masalan: ayniqsa, yosh olim aziz qosimovning xizmatlari salmoqli bo‘ldi. (o‘.usmonov). izohlovchi izohlanmishdan oldin ham, undan keyin ham kelishi …

angan bo‘lakka bog‘lanadi. vositasiz to‘ldiruvchi ko‘pincha tushum kelishigidagi birliklar bilan ifodalanib, kimni? nimani? qaerni? kabi so‘roqlardan biriga javob bo‘ladi: bolani yoshdan asra, niholni boshdan asra. (maqol). vositali to‘ldiruvchi vositali to‘ldiruvchi bosh, qaratqich, tushum kelishiklaridan boshqa kelishikdagi birliklar bilan hamda ko‘makchili ishlatilgan birliklar bilan ifodalanadi. vositali to‘ldiruvchilarning ma’nolari va so‘roqlari turlichadir. mazkur to‘ldiruvchilarni jo‘nalish, o‘rin-payt, chiqish kelishiklari affikslari hamda «bilan», «uchun», «to‘g‘risida», «haqida» kabi ko‘makchilar shakllantirib, ular kimga? nimaga? kimda? nimada? kimdan? nimadan? kim bilan? nima bilan? kim uchun? kim to‘g‘risida? nima xususida? kabi so‘roqlardan biriga javob bo‘ladi. vositali to‘ldiruvchi ko‘pincha fe’l bilan ifodalangan bo‘laklarga, ba’zan esa sifat, ravish, ot, modal so‘z bilan ifodalangan bo‘laklarga ham bog‘lanib keladi. masalan: bu – professor jamolovning saxiyligi, yoshlarga mehr-muhabbatining mevasi, albatta. (j.abdullaxonov). temirjon gamma nurlarini hayot uchun faqat ofat manbai deb bilardi. (j.abdullaxonov). asosiy darsliklar va o‘quv qo‘llanmalari 1.m.hamrayev, d.muhamedova, d.shodmonqulova, x. g‘ulomova, sh. yo‘ldosheva. ona tili (darslik) iqtisodiyot-moliya, toshkent, 2007-yil. 2.r.ikromova, d.muhamedova, m.hamrayev. …

ikkinchi darajali bo'laklar, turlari - aniqlovchi, to'ldiruvchi, ularning turlari va ifodalanishi - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ikkinchi darajali bo'laklar, turlari - aniqlovchi, to'ldiruvchi, ularning turlari va ifodalanishi"

1714113944.pptx /docprops/thumbnail.jpeg toʻgarak ishlarini rejalashtirish va uni tashkil etish ikkinchi darajali bo‘laklar, turlari: aniqlovchi, to‘ldiruvchi, ularning turlari va ifodalanishi reja: 1. aniqlovchi a) sifatlovchi aniqlovchi b) qaratqich aniqlovchi c) izohlovchi 2. to‘ldiruvchi a) vositasiz to‘ldiruvchi b) vositali to‘ldiruvchi gapning ikkinchi darajali bo‘laklari aniqlovchi predmet ma’nosini bildiruvchi so‘zni izohlaydigan va uning belgisini anglatadigan ikkinchi darajali bo‘lakka aniqlovchi deyiladi. aniqlovchi predmetning xususiyatini, qarashliligini va shu kabilarni ifodalaydi. aniqlovchi leksik-semantik va grammatik jihatdan uch xil bo‘ladi: sifatlovchi, qaratuvchi, izohlovchi. sifatlovchi aniqlovchi aniqlovchining bu turi ot bilan ifodalangan bo‘lakka odatda bitishuv yo...

Формат PPTX, 1,5 МБ. Чтобы скачать "ikkinchi darajali bo'laklar, turlari - aniqlovchi, to'ldiruvchi, ularning turlari va ifodalanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ikkinchi darajali bo'laklar, tu… PPTX Бесплатная загрузка Telegram