мушак тизими физиологияси

DOC 78.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1522688021_70581.doc мушак тизими физиологияси режа: 1. кўндаланг – тарғил мушаклар. 2. мушакларнинг тузилиши ва асосий вазифаси. 3. мушак қисқаришининг замонавий назарияси. 4. асаб-мушак синапси. 5. силлиқ мушаклар. 6. асосий морфологик ва функционал хоссалари. кўндаланг-тарғил мушаклар. бу мушаклар 3 асосий хоссага: 1) қўзғалувчанликка, яъни мембранани ионлар учун ўтказувчанлигини ўзгартириб, таъсиротга ҳаракат потен-циалини вужудга келтириш билан жавоб бериш қобилиятига; 2) ўтказувчанликка, яъни ҳаракат потенциалини тола бўйлаб тарқатиш қобилиятига ва 3) қисқарувчанликка, яъни қўзғалиш натижасида калталаниш ёки ўз таранглигини ўзгартириш каби ҳоссаларга эга. мушак толаларининг қўзғалувчанлигини асаб тола-лариникига нисбатан анча паст. бу мушак толаси мембранаси тинчлик потенциалининг миқдори асаб толаси-никидан кўпроқ бўлишига боғлиқ (мушакда - 90мв). аммо иккала мембрананинг деполяризацияланиш критик даражаси бир хилда - 50мв. демак, асаб толасини қўзғатиш учун унинг мембранасини 20мв га деполяризациялаш кифоя қилса, мушак толасида ҳаракат потенциалини пайдо қилиш учун унинг мембранасини 40мв га деполяризациялаш керак. шунинг учун мушак толасини қўзғатадиган электр токининг бўсаға кучи, асаб толасини қўзғатадиган …

боғланган бўлса, қисқариш вақтида толаларнинг таранглиги ошади, яъни изометрик қисқариш содир бўлади. изотоник қисқариш мушак юк кўтармаганда, изометрик қисқариш мушакка жуда оғир юк ортилганда кузатилади. аммо организмда фаоллик кўрсатаётган мушакларнинг қисқаришлари қуйидагича бўлади: 1) изометрик қисқариш - кўтарилган юкни бир нуқтада ушлаб туриш; 2) концентрик қисқариш - мушакни юк кўтариб, калталаниши ва 3) эксцентрик қисқариш - кўтарилган юкни пастга секин туширишда мушакнинг узайиши. якка мушак толасининг қисқариш амплитудаси (кучи) таьсирот кучига боғлиқ эмас: тола " бор ёки йўқ " қонунига риоя қилади. аммо яхлит мушакнинг қисқариш кучи таъсирот кучига боғлиқ. бўсаға кучига эга бўлган импульс энг юқори қўзғалувчан толаларни қўзғатиб, қисқартиради. улар унча кўп бўлмаганлиги сабабли, қисқариш кучсиз бўлади. импульс кучининг оширилиши қўзғалувчанлиги пастроқ бўлган бошқа толаларни ҳам қўзғатиб, қисқартиради, қисқариш амплитудаси ортади ва ниҳоят, импульслар кучи мушак таркибидаги ҳамма толаларни қўзғатадиган даражага етганда, қисқариш амплитудаси чўққисига чиқади. бундан кейин рағбат кучини ошириш қўшимча натижа бермайди. мушак узоқ вақт давомида …

ризацияланган (ёруғликни турли равишда синдирадиган) дисклардан иборат. ёруғликни икки юзага синдирадиган дискларни анизотроп дисклар деб аталади. толанинг бу дискларга ёндош қисмлари ёруғликни бир юзага синдиради ва изотроп дисклар деб айтилади. анизатроп диск ўртасида ёруғ н ҳошия кўринади. изотроп диск ўртасидан қорамтир z чизиқ ўтган. z чизиқ юпқа мембрана тешикларидан ўтувчи миофибриллалар бу мембранага бириккан (расм 1). шу туфайли, мушак толасидан параллел ётувчи миофибриллалар дискларнинг қисқариш вақтида бир-бирига нисбатан силжиб кетмайди. миофибриллаларнинг ҳар бири ўрта ҳисобда 2500 протофибриллалардан тузилган. протофибриллалар эса миозин ва актин оқсилларнинг полимерланган чўзиқ молекулаларидан иборат. миозин протофибриллалар (иплар) актин ипларга нисбатан икки марта йўғонроқ, диаметри таҳминан 10 нм га тенг. мушак толаси тинч холатда бўлганида ингичка актин ипларининг учлари йўғонроқ ва каттароқ миозин иплари ўртасидаги ёриқларга кириб туради. изотроп дисклар фақат актин ипларидан, анизотроп дисклар эса миозин ва актин ипларидан иборат. анизотроп дискнинг ўртасида актин иплари билан ҳосил бўлган ёруғ h ни хошия жойлашган. миофибрилланинг бир-бирига яқин …

ди. актин иплар миозин иплар оралиғига кўндаланг кўприкчаларнинг ҳаракатлари туфайли сирғаниб киради. миозин иплар шохланиб, ҳар қайсиси таҳминан 150 миозин молекуласидан ташкил топган бошчаларни ҳосил қилади. бу бошчалар миозин ипнинг ўсиб чиққан қисми бўлиб, уни қисқариш вақтида атрофдаги актин иплар билан боғлаб туради. кўндаланг кўприкчаларнинг бошчалари эшкаксимон ҳаракат қилиб, актин ипларини миозин иплар оралиғига силжитади. кўприкчалар ҳаракатларининг амплитудаси 20нм дан, частотаси 5 - 50 тебранишдан иборат. ҳар қайси кўприкча гоҳ актин ипига уланиб, уни тортади, гоҳ ундан узилади, бирикиш имкониятини туғдирадиган шароитни "кутиб" туради. кўприкчалар асинхрон равишда ҳаракатлансада, улар жуда кўп бўлганидан вужудга келадиган тортиш кучи қисқариш давомида бир меъёрда сақланади. тинч ҳолатда кўприкча энергияга бойиди, лекин актин ипи билан бирика олмайди, улар ўртасида жойлашган тропонин глобуласи (заррачаси) билан бириккан тропо-миозин ипи бунга ҳалақит беради. мушак фаоллашганда унинг миоплазмасида эркин кальций ионлари пайдо бўлади. бу ионларга жуда ҳам талабгор бўлган тропонин кальций билан бирикиб, ўз шаклини (конформациясини) ўзгартиради ва тропомиозин …

мконият яратади, қисқариш жараёнини пайдо қилиш учун зарур бўлган ca2қ мушакнинг тинч холатида толадаги саркоплазматик ретикулумда сақланади. ушбу шароитда ретикулум мембранасини кальций учун ўтказувчанлиги жуда паст бўлади, оз миқдорда миоплазмага чиққан ионларни кальций насоси ретикулум ичига ҳайдаб, у ерда кальций миқдорининг юқори бўлишини таьминлаб туради. кальций катионлари миқдори саркоплазматик ретикулум бўшлиғида миоплазмадагига нисбатан 10минг марта юқори. саркоплазматик ретикулум мембранасининг фаолланиши ундаги кальций каналларининг очилишига ва миқдорий градиент бўйича кальцийни актин ва миозин иплар атрофига чиқишига олиб келади. ретикулум мембранаси фаолланиши учун мушак толасининг ташқи мембранасида вужудга келган кўзғалиш кўндаланг найчаларини т-тизими орқали саркоплазматик ретикулум мембранасига тарқалади. т-тизим ташқи мембрананинг саркомерни ичига ботиб кирган қисмидир. кўндаланг найчанинг диаметри 50 нм га тенг. асаб-мушак синапси. умуртқали ҳайвонларнинг мушак толаларида бу найчалар дисклар атрофида миофибриллаларга яқинлашади. кўндаланг найчаларга перпен-дикуляр ҳолатда, миофибриллаларга параллел бўлиб узунчоқ найчалар жойлашган. узунчоқ найчаларнинг икки учи кенгайиб, цистерналар ҳосил қилади. кўндаланг найча ва икки тарафидаги цистерналар учликларга бирлашган. кўндаланг …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "мушак тизими физиологияси"

1522688021_70581.doc мушак тизими физиологияси режа: 1. кўндаланг – тарғил мушаклар. 2. мушакларнинг тузилиши ва асосий вазифаси. 3. мушак қисқаришининг замонавий назарияси. 4. асаб-мушак синапси. 5. силлиқ мушаклар. 6. асосий морфологик ва функционал хоссалари. кўндаланг-тарғил мушаклар. бу мушаклар 3 асосий хоссага: 1) қўзғалувчанликка, яъни мембранани ионлар учун ўтказувчанлигини ўзгартириб, таъсиротга ҳаракат потен-циалини вужудга келтириш билан жавоб бериш қобилиятига; 2) ўтказувчанликка, яъни ҳаракат потенциалини тола бўйлаб тарқатиш қобилиятига ва 3) қисқарувчанликка, яъни қўзғалиш натижасида калталаниш ёки ўз таранглигини ўзгартириш каби ҳоссаларга эга. мушак толаларининг қўзғалувчанлигини асаб тола-лариникига нисбатан анча паст. бу мушак толаси мембранаси тинчлик потенциалининг ми...

DOC format, 78.0 KB. To download "мушак тизими физиологияси", click the Telegram button on the left.

Tags: мушак тизими физиологияси DOC Free download Telegram