филогенетик гурухлар эволюцияси. эволюцион прогресс

DOC 57.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1403619058_46150.doc www.arxiv.uz филогенетик гурухлар эволюцияси. эволюцион прогресс режа: 1. филетик ва дивергент эволюция 2. конвергенция ва параллелик 3. эволюцион прогресс. агрогенез аллогенез ва катагенезларнинг биологик эволюциядаги урни ва ахамияти. филогенетик гурухлар органик олам вакилларининг эволюцион жихатдан тараккий этган йирик йигиндиларидир. уларнинг тарихий келиб чикиши (филогенези) эволюциянинг филетик ва дивергент шаклларини ажратишга имконият беради; шу билан биргаликда, конвергенция ва параллеллик каби филогенезнинг иккиламчи формалари хам маълум. эволюциянинг элементар шакли филетик эволюция хисобланиб, у факат бир филогенетик устун ичида содир булувчи узгаришлардан иборат. палеонтологик жихатдан тадкик этилган шу хилдаги устунларнинг купчилиги тириклик эволюциясини асосан айнан шу хилда боришини тасдиклайди. масалан, рус палеонтологи в.ковалевский тузган отларнинг палеонтологик каторида отлар аждодларининг тараккиёти фенакодус - эогиппус – миогиппус – парагиппус – плиогиппус – хозирги замон оти йуналиши буйича (схематик равишда у тугри чизикни хосил килади) борган. филетик эволюция давомида хар кандай тур тириклик даражасининг истаган шохи чегарасида узок вакт давомида ривожлана боради. отлар аждодларида эволюцион …
2
ивергент эволюцияланишидир. дивергенция давомида бир аждоддан эволюцияланиб борувчи авлод турлар канчалик узгарган мухит шароитларига тушиб колишса, шунчалик даражада улар аждодидан узоклашади. бир суз билан айтганда, дивергент турлар хар хил мухитларнинг узига хос махсулидир. филогенезни тавсифловчи эволюциянинг иккиламчи шакли конвергенция булиб, у хар хил, келиб чикиши жихатдан кариндош булмаган формаларда, ухшаш белгиларни ривожланиши билан ажраб туради. бу узига хос конвергент ухшашликни тараккий этиши учун, шу хилдаги турлар ухшаш, ёки бир хил мухитларда яшаши керак. окибатда морфологик (ташки) тузилишда, айрим функцияларни бажарилишида, ёки экологик-этологик хусусиятларда умумийлик, ёки ухшашликлар пайдо булади. мисол: акула (балик), кит (сут эмизувчи) ва утмиш фауналарнинг вакили ихтиозавр (судралиб юрувчи) умумий мухит булган сувда эволюцияланганлиги туфайли, ухшаш куринишга эга булишган. шу аснода, уларнинг ухшаш экологик ва этологик хусусиятлари хакида хам гапириш мумкин. тимсох, юака ва сув оти (бегемот)лар (судралиб юрувчи, амфибия, сутэмизувчилар вакиллари) умумий булган сув мухитида ухшаш узгарувчанлик хусусиятларини намойиш этади (сузиш пайтида бош кисмини сув юзасида бир …
3
ит билан богланган турларни йуколишига олиб келади. бу жараён узок даврларга чузилиши мумкин. унинг натижасида тур ичида купайиш (насл колдириш) холатлари камайиб боради, улиб бораётган индивидларнинг микдори эса ортади. тугилиш холатларини улим холатларига нисбатан озайиши биологик регресснинг белгиси; омон колаётган индивидлар узгариб бораётган шароитларда хаётий хусусиятларини тулик намоён этаолмайди. мазкур холатдаги турларнинг регрессив тараккий этиши уларни ер юзидан йуколишига олиб келади; шу хилдаги эволюцион улим билан йук булиб кетаётган турларни саклаб колишнинг хеч кандай иложи булмайди. усимликларда биологик, ёки эволюцион регресс холатидаги турларга ginkgо bilоba яккол мисол була олса, хайвонлардан ер юзида шу вактгача сакланиб келаётган отларнинг ягона тури пржевалpский оти шу хилдаги турларнинг исботидир. эволюцион прогресс холатида булган усимлик ва хайвонлар турлари куплаб таркалган. уларда купайиш (насл колдириш; хайвонларда тугилиш) холатлари улиш холатларига нисбатан бирмунча устун туради. натижада, купаяётган индивидлар яшашга мос булган хар кандай шароитда таркалади, вакт утган сари уларнинг популяциялардаги сони ортиб боради. усимликларда биологик прогресс холатида …
4
адаллашувига олиб келади. эволюцион прогрессни тавсифловчи мухим йуналишларнинг бири арогенез, ёки арогенетик тараккиётдир. у купрок морфологик узгаришларни алмашиши билан богликлигидан, уни ароморфоз хам деб айтилади. (бунда аро – юксалиш, кутарилиш маъносини англатади). арогенезлар нафакат морфологик узгаришларни келтириб чикаради, улар эволюцияланаётган гурухларни хар тарафлама аждодларга нисбатан юксак даражада мукаммаллашиши ва такомиллашишига олиб келади. тириклик эволюцияси давомида (у хам узига хос арогенездир) арогенезлар йирик систематик гурухларни синф, тип ва подшохликларни шаклланишига сабабчи булган. (баликлардан сувда ва курукда яшовчиларни, амфибиялардан судралиб юрувчиларни, улардан эса кушлар ва сутэмизувчиларни келиб чикиши арогенезларга яккол мисол була олади). ароморфотик узгаришларнинг такомиллашишига умурткали хайвонларнинг мухим тизимларини мураккаблашиб юксалишини курсатиш мумкин. масалан, баликларнинг икки доирали кон айланиш тизими сут эмизувчиларга келиб шу даражада юксалиб кетганки, уларнинг юраги мураккаб турт булакли тузилишни хосил килган (баликларда юрак икки камерали тузилиш даражасида колган). шунга ухшаш арогенезлар нерв тизимининг эволюцияланишида хам кузатилиши мумкин. энг мухими, юксаланаётган орган ва тизимлар эволюцияланиб бораётган гурухларда мураккаб …
5
юцияланиб булган шу хилдаги таксонларнинг микдори хам анча кам. биологик прогрессни тавсифлайдиган хусусиятлардан аллогенезлар, ёки идиоадаптациялар (хусусий мосланишлар) эволюцияда алохида урин эгаллайди. идиоадаптив мосланишларга эга булган турлар конкрет мухит шароитларга хар тарафлама тугри келганлари учун йирик гурухлар (синф, туркум) таркибида куплаб микдорда эволюцияланиши мумкин. айни шу идиоадаптациялар у ёки бу гурухни гуллаб яшашини таъминлайди. хусусий мосланишларга эга булган турни шу гурух таркибидаги бошка турларга нисбатан юксак деб хисоблаб булмайди, чунки у факат конкрет мухит учун хос ва шунга яраша мосланишларга эга булади. масалан, пашшаларни кунгизларга нисбатан яшашга камрок мослашган деб хисоблаш кийин. (хашаротлар синфининг ранг-баранглиги ва ундаги биохилмахиллик биринчи навбатда идиоадаптацияларнинг натижаси сифатида каралиши даркор). катагенезлар (тубанлашиш билан боглик мослашишлар) эволюцияда айрим гурухларни тубан шароитларга тушиб колиши билан боглик. содда мухит шароитлари илгари мураккаброк шароитда яшаган хамда юксак тузилиш ва хусусиятларга эга булган формаларни соддалашишга олиб келади. окибатда, аждод турларга нисбатан улардан эволюцияланган авлод турларда тубан белгилар шаклланади. текинхурликни вужудга …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "филогенетик гурухлар эволюцияси. эволюцион прогресс"

1403619058_46150.doc www.arxiv.uz филогенетик гурухлар эволюцияси. эволюцион прогресс режа: 1. филетик ва дивергент эволюция 2. конвергенция ва параллелик 3. эволюцион прогресс. агрогенез аллогенез ва катагенезларнинг биологик эволюциядаги урни ва ахамияти. филогенетик гурухлар органик олам вакилларининг эволюцион жихатдан тараккий этган йирик йигиндиларидир. уларнинг тарихий келиб чикиши (филогенези) эволюциянинг филетик ва дивергент шаклларини ажратишга имконият беради; шу билан биргаликда, конвергенция ва параллеллик каби филогенезнинг иккиламчи формалари хам маълум. эволюциянинг элементар шакли филетик эволюция хисобланиб, у факат бир филогенетик устун ичида содир булувчи узгаришлардан иборат. палеонтологик жихатдан тадкик этилган шу хилдаги устунларнинг купчилиги тириклик эволюциясини...

DOC format, 57.0 KB. To download "филогенетик гурухлар эволюцияси. эволюцион прогресс", click the Telegram button on the left.