психика ва онгнинг тузилиши

DOC 116,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1404026464_49921.doc психика ва онгнинг тузилиши психика ва онгнинг тузилиши режа: 1. психиканинг филогенезда ривожланиши. а) психика материя эволюцияси махсули эканлиги. б) кузгалувчанлик, тропизм. в) хатти–харакатларнинг инстинктив шакллари. г)хайвонларнинг интеллектуал хатти–харакатлари, хайвонлар «тили». 2. психиканинг мухитга ва тана аъзоларнинг тузилишига богликлиги. 3. мехнат фаолияти жараёнида онгнинг пайдо булиши ва унинг ижтимоий–тарихий мохияти. киши психикасининг пайдо булиши ва ривожланиши энг мураккаб муаммолардан бири булиб, табиат конунларининг мохиятини тушуниб етишга харакат киладиган тадкикотчиларни бу муаммо хамма вакт кизиктириб келган. материалистик йуналишдаги олимлар психиканинг пайдо булишини материянинг узок давом этган ривожланишининг натижаси деб изохлашади. улар материянинг табиатини тадкик килишаркан, харакат материянинг хаёт кечириш усули, унинг таркибан узига хос ажралмас хусусияти эканлиги учун хам материя харакатининг турли хил шаклларини урганадилар. утган аждодларимиз психология муаммоларини изчил ва атрофлича, муайян йуналишда, маълум концепция асосида урганган булсалар хам, албатта, уз асарларида психик холатларнинг акс этиши, намоён булиши, ривожланиши ва узгаришлари тугрисида кимматли фикрлар билдиришган. булар 4 хил манбада …
2
ради. ибн синонинг 5 томлик «тиб конунлари» асарида организмнинг тузилиши, ундаги нервлар ва нерв йуллари, физиологик жараёнлар билан боглик психик жараёнлар хакида анча мухим маълумотлар бор. унинг «одоб хакида» рисоласи хам инсон шахсини шакллантириш тугрисидаги жиддий асардир. юсуф хос хожибнинг «кутадгу билиг» асаридаги бош масалалардан бири комил инсонни тарбиялашдир. абдурахмон жомийнинг «бахористон», «хирадномаи искандарий», «тухфатул ахрор», «сисилатуз захоб» ва бошка асарларида илм–маърифат, таълим-тарбия, касб–хунар урганиш, яхши хислатлар ва одоблилик хакидаги фикрлар ифодаланган. девоний узининг «ахлоки жалолий» номли асарида инсоний фазилатларни туртга булади ва булар донолик, адолат, шижоат ва иффатдир. алишер навоийнинг «хазоинул маоний, «махбубул кулуб»» ва бошка асарларида етук, баркамол инсоннинг ахлоки, маънавияти, одамларга муносабати, истеъдоди ва кобилияти тугрисида кимматли мулохазалар юритилган. ана шу психологик категориялар ижтимоий адолат карор топиши учун мухим ахамиятга эга экани таъкидланган. шунингдек, навоий асарларида шахснинг камол топишида ота–онанинг роли, аёлларнинг иффатлилиги, инсонларнинг камтарлиги масалалари алохида урин эгаллайди. россияда психологик карашлар намуналари. шарк ва гарб маданияти …
3
ва моддаларнинг механик, физикавий ёки кимёвий таъсири тарзида юз бериши мумкин. ноорганик табиатдаги харакатнинг оддий мисолларига эътибор килинг: денгиздаги коя сувнинг таъсирига муайян каршилик курсатади – тулкинлар кояга урилиб кайтади, лекин коянинг узи хам секин– аста емирила бошлайди; куёш нури сув юзасига келиб урилгач, синиб кайтади; электр разрядлари натижасида озон молекулалари хосил булади. жонли материяга инъикоснинг биологик шакллари хос булиб, жонли материянинг маълум бир боскичида эса инъикоснинг янги шакли сифатидаги психика пайдо булади. материя харакатининг биологик шакли–хаёт–табиат ривожланишининг сифат жихатидан янги боскичидир. улик материядан тирик материяга утишни изохлайдиган катор гипотезалар мавжуд. улардан бири а. и. опаринга тегишли булиб, унга кура органик моддалар – атомлари турли шаклларла азотнинг, кислород–нинг, водороднинг, фосфор ва олтингугуртнинг атамалари билан богланган модда углерод негизида хосил булган бирикмаларнинг пайдо булиши жонли материя пайдо булишининг зарур шарти хисобланади. опариннинг гипотезасига кура тахминан 2 млрд йил илгари атмосферада эркин кислород ажралиб чикиб, органик моддаларда фотохимиявий реакциянинг ва фотосинтезнинг юз …
4
чиларга нисбатан танланган холда «фаол» муносабатда булади ва бу билан жонли материянинг сифат жихатидан янги хусусиятини – уз–узини тартибга солиш хусусиятини намоён килади. узок вакт давом этган эволюция натижасида хозирги организмларда инъикоснинг кузгалувчанликдан тортиб, то унинг анча юксак даражадаги шакллари – психик хаётнинг ифодаланиши шакл–лари булмиш сезгилар идрок, хотира, тафаккурга кадар турли хилдаги шаклларини курамиз. таъсирланиш – кузгалувчанлик тропизм. усимлик ва хайвон–ларга мансуб шакллар эволюциясининг барча боскичларида жонли организмлар инъикосининг алохида биологик шакли – таъсирланув–чанликка эга булади. таъсирланувчанлик тирик организмнинг биологик ахамиятига эга булган (биотик) таъсирга жавоб бериш кобилияти демакдир. оддий таъсирланувчанлик содда, бир хужайрали тирик организм даёк сезилади. (сувли пробиркадаги бир хужайрали амёба пробирка киздирила бошлаши билан холатини узгартириши бунга мисол булади). биотик таъсир натижасида жонли организмда протоплазманинг хоссаси узгаради. биотик омилларга нисбатан узига хос харакатлар билан жавоб бериш усуллари тропизмлар ёки таксислар деб аталади. тропизмнинг бир неча хиллари бор: фото тропизм, гелио тропизм, хемо тропизм, топо тропизм, термо …
5
кисмида санчиладиган (чакадиган) хужайралар жойлашган булса, ички кисми эса овкат хазм киладиган хужайралар билан копланган. куп хужайралиларнинг организмида, шунингдек организмнинг бирон бир кисмида руй берган кузгалишнинг утказгичи функциясини бажарадиган алохида сезувчан протоплазмали хужайралар узаро бирикиб, хайвоннинг бутун танасига ёйилган нерв шохобчасини ташкил этади. ковакичаклилардаги кискичлар – улжани ушлаб туриш органлари юксак даражада сезувчандир. организмнинг турли кисмида жойлашган хужайралар уртасидаги богланишлар шартли рефлекслар пайдо булишига, хотира жараёни шаклланишига олиб келган булиши керак. эволюцион занжирда ковакичаклилардан юксак турадиган ва бу ерда хаёт кечирадиган куп хужайралиларда хаёт тарзининг узгарганлиги муносабати билан тананинг тузилиши мураккалашади, кузгатувчиларнинг маълум бир турларини акс эттирадиган узига хос органлар – сезги аъзолари ривожланади, акс эттириш шакллари хам анча мураккаблашади. чувалчангнинг хар бир сегментида (мураккаблашган бугинида) нерв хужайраларининг тугунлари – ганглийлари мавжуд булади. ганглийлардан бири етакчи, асосий булиб, организмнинг исталган кисмида юз берадиган кузгалишларни жамлайди, уларни тахлил килади, бошка хужайраларга утказади, импульсларни сегментларнинг мушак аппаратига йуналтиради. хатти–харакатларнингинстинктив шаклларичувалчангларнинг хатти-харакатлари ковакичаклилардан …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "психика ва онгнинг тузилиши"

1404026464_49921.doc психика ва онгнинг тузилиши психика ва онгнинг тузилиши режа: 1. психиканинг филогенезда ривожланиши. а) психика материя эволюцияси махсули эканлиги. б) кузгалувчанлик, тропизм. в) хатти–харакатларнинг инстинктив шакллари. г)хайвонларнинг интеллектуал хатти–харакатлари, хайвонлар «тили». 2. психиканинг мухитга ва тана аъзоларнинг тузилишига богликлиги. 3. мехнат фаолияти жараёнида онгнинг пайдо булиши ва унинг ижтимоий–тарихий мохияти. киши психикасининг пайдо булиши ва ривожланиши энг мураккаб муаммолардан бири булиб, табиат конунларининг мохиятини тушуниб етишга харакат киладиган тадкикотчиларни бу муаммо хамма вакт кизиктириб келган. материалистик йуналишдаги олимлар психиканинг пайдо булишини материянинг узок давом этган ривожланишининг натижаси деб изохлашади. ула...

Формат DOC, 116,0 КБ. Чтобы скачать "психика ва онгнинг тузилиши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: психика ва онгнинг тузилиши DOC Бесплатная загрузка Telegram