siydik – tanosil a'zolarining tuzilishi

DOC 55,1 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1474626031_64904.doc 10-мавзу siydik – tanosil a'zolarining tuzilishi reja: 1. ayirishning ahamiyati. 2. ayirish a'zolari tizimi. 3. buyraklarning tuzilishi. 4. siydik yo‘lining tuzilishi. 5. siydik pufagining tuzilishi. 6. terining tuzilishi. 7. terining funksiyasi. 8. jinsiy a'zolarning tuzilishi ayirishning ahamiyati. ovqat tarkibidagi iste'mol qilingan oqsil, yog‘, uglevodlar, suv, tuzlar me'da-ichaklardan qonga so‘rilib, jigarga boradi. unda keraksiz (zaharli) moddalardan tozalangach, yana qon orqali tananing barcha to‘qima va hujayralariga tarqaladi. hujayralarda moddalar almashinuvi natijasida bu oziq-moddalar kislorod bilan oksidlanib, parchalanadi. bu jarayonlar natijasida organizm uchun zararli moddalar (siydik kislotasi, qoldiq azot, mochevina, kreatinin, karbonat angidrid kabilar) hosil bo‘ladi. bu zararli qoldiq moddalar hujayralardan qonga o‘tib ayirish a'zolari orqali tashqariga chiqarilib yuboriladi. shunday qilib, ayirish odam organizmi uchun muhim fiziologik jarayon bo‘lib, uning natijasida organizm moddalar almashinuvida hosil bo‘lgan qoldiq moddalardan uzluksiz ravishda tozalanib turadi. ayirish a'zolari. ayirish a'zolariga: buyraklar, ter bezlari, o‘pkalar kiradi. moddalar almashinuvi natijasida hosil bo‘lgan karbonat angidrid nafas olish a'zolari orqali …

i chiqadi. shuningdek, buyrak darvozasi orqali siydik yo‘li ham chiqadi. har bir buyrakning massasi o‘rtacha 150 g keladi. buyrakni bo‘ylamasiga kesib qaralganda, uning to‘qimasi ikki qavatdan: tashqi qoramtir po‘st qavat va ichki oqimtir mag‘iz qavatdan iborat ekanligi ko‘rinadi. har qaysi buyrakning tashqi po‘stloq qavatida 1 mln atrofida nefron bor. nefronlar buyrakning funksional va tuzilish birligi hisoblanadi. nefron quyidagilardan tarkiib topgan: malpigi tuguni, shumlyanskiy - boymen kapsulasi, birlamchi va ikkilamchi tartib egri - bugri kalavasimon kanachalar, genli halqasi. voronka shaklidagi shumlyanskiy-boymen kapsulasi ikki qavatli yupqa pardadan tashkil topgan. ushbu kapsuladan birinchi tartib egri - bugri kalavasimon kanalchalar boshlanib, buyrakning po‘st qavatidan mag‘iz qavatiga o‘tadi. buyrakning mag‘iz qismida kalavasimon kanalcha to‘g‘rilanib, yuqoriga buriladi. bu burilish joyi genli halqasi deb ataladi. so‘ngra u yana buyrakning po‘st qavatiga o‘tib, ikkinchi tartib egri - bugri kalavasimon kanalchani hosil qiladi. u chiqaruvchi kanalga tutashadi. egri - bugri kalavasimon kanalchalarining uzunligi 120 km, devorining sathi 40 m2 …

tdan: ichki - shilliq qavat, o‘rta - muskul qavat va tashqi - seroz qavatdan iborat. buyrakda filtrlanib hosil bo‘lgan siydik, siydik yo‘li orqali siydik pufagiga uzluksiz quyilib turadi. siydik pufagining tuzilishi. siydik pufagi qorinning pastki qismida chanoq sohasida joylashgan bo‘lib, uning hajmi katta odamda 500-700 ml bo‘ladi. siydik pufaginiig devori uch qavatdan: ichki - shilliq, o‘rta - muskul, tashqi - seroz qavatdan iborat. uning tub qismida uchta teshikcha bo‘lib, ularning ikkitasi o‘ng va chap buyraklardan siydik yo‘llarining quyilish joyi, bittasi siydik kanalining chiqish joyi. siydik pufagi to‘lgandan so‘ng, uning devori taranglashib, sezuvchi retseptorlarni qo‘zg‘atadi. hosil bo‘lgan impuls oldin orqa miyaga, undan bosh miya yarim sharlariga boradi va odamda siydik chiqarish refleksi yuzaga keladi. harakatlantiruvchi nervlarining qo‘zg‘alishi orqali siydik pufagi devorining silliq muskullari qisqarib, unda to‘plangan siydik, siydik chiqarish kanali orqali tashqariga chiqariladi. buyrakda siydik hosil bo‘lishi. buyrakda siydik hosil bo‘lishi ikki davr (fazaga) bo‘linadi. birinchi davr - filtratsiya davri deyilib, …

ydik deyilib, uning tarkibida moddalar almashinuvi natijasida to‘qimalarda hosil bo‘lgan qoldiq azot, mochevina, kreatinin kabi chiqindi moddalar, ma'lum miqdorda tuzlar va suv bo‘ladi. katta odamda bir kecha kunduzda o‘rtacha 100 l birlamchi siydik filtrlanib, uning 98,5 - 99 litri kalavasimon kanalchalar devori orqali qonga qayta so‘riladi, qolgan 1 - 1,5 litri esa ikkilamchi siydik sifatida tashqariga ajratiladi. buyraklar funksiyasining boshqarilishi. buyraklarda siydik hosil bo‘lishi nerv va gumoral yo‘l bilan boshqariladi. simpatik nerv tolalari buyrak qon tomirlarini toraytirib, siydik ajralishini kamaytiradi, parasimpatik nerv tolalari esa buyrak qon tomirlarini kengaytirib, siydik ajralishini ko‘paytiradi. bu nervlarning markazi orqa va bosh miyada joylashgan. bosh miyaning pastki sohasida joylashgan gipofiz bezining orqa bo‘lagida sintezlanadigan antidiuretik gormon (adg) buyrak egri - bugri kalavasimon kanalchalarning devoriga ta'sir etib, reabsorbsiya jarayonini kuchaytiradi va siydik ajralishini kamaytiradi. qalqonsimon bezda sintezlanadigan tiroksin gormoni, aksincha, reabsorbsiya jarayonini pasaytirib, siydik ajralyashini ko‘paytiradi. ikkala buyrakda 2-2,5 mln atrofida nefron bo‘lib, ular navbat bilan …

0,4 mm bo‘ladi. teri uch qavatdan iborat: 1) epidermis - terining eng ustki qavati; 2) derma - asl teri qavati; 3) gipoderma - teri osti yog‘ qavati. epidermis epiteliy to‘qimasining ko‘p qavatli yassi hujayralaridan tashkil topgan. uning ustki qavatidagi hujayralar tez-tez yemirilib (po‘st tashlab), ularning o‘rniga yangi hujayralar hosil bo‘lib turadi. epidermisning ustki qavati 7-11 kunda butunlay yangilanadi. epidermisning qalinligi tananing turli joylarida turlicha, ya'ni 0,1 mm dan 1,5 mm gacha bo‘ladi. tananing ko‘p ishqalanadigan joylarida, ya'ni qo‘lning kafti, oyoqning tovon-kaft, panja yuzasida epidermis qalin bo‘ladi. yosh bolalarda epidermis kattalarnikiga nisbatan yupqa (nozik) bo‘ladi. derma epidermisning tagida joylashgan bo‘lib, biriktiruvchi to‘qimadan tashkil topgan. unda juda ko‘p mayda qon va limfa tomirlari, nerv tolalarining uchlari, retseptorlar, soch va tuk ildizlari, ter va yog‘ bezlari, mayda muskul tolalari bo‘ladi. bu teri qavatining qalinligi ham epidermisga o‘xshab tananing turli joylarida har xil bo‘ladi. ko‘p ishqalanadigan joylarda, ya'ni qo‘l va oyoq kafti, dumba, tirsak …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "siydik – tanosil a'zolarining tuzilishi"

1474626031_64904.doc 10-мавзу siydik – tanosil a'zolarining tuzilishi reja: 1. ayirishning ahamiyati. 2. ayirish a'zolari tizimi. 3. buyraklarning tuzilishi. 4. siydik yo‘lining tuzilishi. 5. siydik pufagining tuzilishi. 6. terining tuzilishi. 7. terining funksiyasi. 8. jinsiy a'zolarning tuzilishi ayirishning ahamiyati. ovqat tarkibidagi iste'mol qilingan oqsil, yog‘, uglevodlar, suv, tuzlar me'da-ichaklardan qonga so‘rilib, jigarga boradi. unda keraksiz (zaharli) moddalardan tozalangach, yana qon orqali tananing barcha to‘qima va hujayralariga tarqaladi. hujayralarda moddalar almashinuvi natijasida bu oziq-moddalar kislorod bilan oksidlanib, parchalanadi. bu jarayonlar natijasida organizm uchun zararli moddalar (siydik kislotasi, qoldiq azot, mochevina, kreatinin, karbonat angidrid kabil...

Формат DOC, 55,1 КБ. Чтобы скачать "siydik – tanosil a'zolarining tuzilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: siydik – tanosil a'zolarining t… DOC Бесплатная загрузка Telegram