o‘zbekiston davlatchiligining amir temur va temuriylar davri bosqichi

DOC 100.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1555410105_74137.doc o‘zbekiston davlatchiligining amir temur va temuriylar davri bosqichi reja: 1. movarounnahrdagi siyosiy tarqoqlik. 2. amir temurning hokimiyat tepasiga kelishi. 3. amir temur davrida davlat boshqaruvi. 4. amir temur va temuriylar davri davlatchiligida ichki va tashqi siyosat. movarounnahrdagi siyosiy tarqoqlik. o‘zbekiston davlatchiligi tarixining o‘rta asrlar davridagi yangi bosqichi buyuk sarkarda va davlat arbobi amir temur ibn tarag‘ay bahodir nomi bilan bog‘liqdir. amir temur 1336 yil 8 aprelda (hijriy 376yil, sha’bon oyining 25 kunida) kesh tumaniga qarashli xo‘ja ilg‘or (hoz. qashqadaryo viloyati, yakkabog‘ tumani) qishlog‘ida barlos beklaridan biri amir tarag‘ay bahodir ibn barqal oilasida dunyoga keldi. temurning bolaligi va o‘spirinlik yillari kesh va uning atroflarida o‘tib, mahalliy amirlar, no‘yonlar va beklarning o‘zaro urushlari, nizolariga to‘g‘ri keldi. ma’lumki, xiv asrning 40-yillariga kelib chig‘atoy davlati parchalanib, davlatning sharqiy qismi-sharqiy turkiston va yettisuvni o‘z ichiga olgan mug‘uliston davlati tashkil topadi. chig‘atoy ulusida nisbatan barqarorlikni saqlay olgan qozonxon (1336-1347yy.) o‘limidan keyin davlat hududlari parchalinish, iqtisodiy …

rosiy yurtni qo‘ldan bermaslik maqsadida tug‘luq temur ishonchini qozonib (amir hoji sayfiddin yordamida) uning xizmatiga o‘tadi va kesh viloyatining hokimi etib tayinlanadi. ammo, tug‘luq temur o‘g‘li ilyosxo‘jani movarounnahrning hokimi etib tayinlangach amir temur unga xizmat qilishdan bosh tortib, balx hokimi, amir qozog‘onning nabirasi amir husayn bilan ittifoq tuzadi. o‘sha davrdagi vaziyat taqozosi bilan temur movarounnahrni tark etishga majbur bo‘lib, husayn bilan ittifoq tuzgan edi. 1361-1370 yillar davomida amir temur va amir husayn dastlab do‘stona, keyin esa dushmanchilik munosabatda bo‘ldilar. 1363 yilda mug‘uliston hokimi tug‘luq temur vafot etgach ilyosxo‘ja movarounnahrdan haydaladi. ammo, ko‘p o‘tmasdan movarounnahr ustiga yangidan yurishga tayyorgarlik ko‘ra boshlaydi va 1365 yilda katta qo‘shin bilan sirdaryo tomonga yo‘lga chiqadi. bundan xabar topgan husayn va temur harbiy kuchlarini jangga tayyorlaydilar. birlashgan kuchlar va tug‘luq temur qo‘shinlari o‘rtasidagi jang 1365 yil 22 mayda chinoz va toshkent oralig‘ida qattiq yog‘ingarchilik paytida bo‘ladi va tarixda “loy jangi” (“jangi loy”) nomini oladi. bu jangda …

dlik yo‘lida dorga osilishga tayyormiz” shiori ostida (sarbador-forscha, boshi dorda) mug‘ullarga qarshi kurash uchun butun xalqni da’vat etdilar. sarbadarlar harakati xiv asrning 30-yillarida xurosonda (afg‘onistonning shimoli-g‘arbi, marv vohasi va eronning shimoli-sharqiy qismi) paydo bo‘lib, bu hududlardagi mug‘ullar hukmronligi barham beradilar va markazi sabzavor shahri bo‘lgan sarbadorlar davlatiga (1337-1381 yy.) asos soladilar sarbadorlar harakati xiv asrning 50-60-yillarida ijtimoiy-siyosiy harakat sifatida movarounnahrga ham yoyiladi va uning markazi samarqand edi. sarbadorlarning harakatlantiruvchi kuchlari madrasa toliblari, shayxlar, umuman, oddiy aholidan iborat edi. harakat qatnashchilarining asosiy maqsadi mug‘ul istilochilari va zulm o‘tqazuvchi mahalliy qatlamlarga qarshi kurash edi. xurosonda bo‘lgani kabi samarqandda ham bu kurash harakatlantiruvchi kuchlari tarkibi bir xil edi. ilyosxo‘ja qo‘shinlari samarqandga yo‘l olib uni qamal qilganlarida sarbadorlar mudofaani tashkil qildilar. mudofaaga madrasa mudarrisi mavlonzoda, hunarmand abu bakr kalaviy, mergan xurdaki buxoriylar boshchilik qiladilar. shaharni osonlikcha egallashni rejalashtirgan mug‘ullarning bir necha hujumlari muvafaqqiyatsiz chiqqach, ular shahar atrofini o‘rab olib, uzoq vaqt qamal qilish rejasini …

ing fikricha, sarbadorlar g‘alabasidan so‘ng samarqandliklar mavlonzoda itoatiga o‘tib “uni imom va amir (sifatida) qabul qilganlar”. ya’ni, samarqandda ham diniy, ham siysiy hokimiyat mavlonzoda qo‘liga o‘tgan. uning bu “imomligi va amirligi” samarqandning o‘zida deyarli bir yil davom etgan. shu bois ham amir husayn sarbadorlar harakatining boshliqlari va faollarini omon qoldirmasligi aniq edi. amir husayn uchun o‘z siyosiy raqiblarini zaiflashtirish va mavridi kelsa ulardan qutulish siyosati nechog‘lik muhim bo‘lganini konigil voqeasidan so‘ng yuz bergan jarayon orqali ham bilib olish mumkin. 1366-1370 yillar amir temur va amir husayn o‘rtasidagi ziddiyatlar kuchayib, bu kurash husayinning o‘ldirilishi bilan yakun topdi. 1370 yil 9 aprel chorshanba kuni o‘z davrining nufuzli amirlaridan bo‘lgan shayx muxammad suldo‘z, kayxisrav xuttaloniy, o‘ljoytu apardi, dovud dug‘lot, sarbug‘o jaloyir, joku barlos, muayyad dug‘lot, badaxshon hokimi shayx muxammad, husayn bahodir, sayyid baraka, termezlik aka-uka sayyidlar abu maoliy va ali akbar kabilar huzurida amir tumr hokimiyati tan olindi. movarounnahrning amaldagi xonligi chingizxon avlodiga …

a uning siyosiy va harbiy kurashlari uchun zarur edi. shuningdek, amir temur davlat boshqaruvini o‘z qo‘liga olgan bo‘lsa-da, ammo mavjud shart-sharoitda amaliy qadamlar qo‘yib borish nihoyatda og‘ir edi. zero, mamlakat yo biron-bir viloyat, yoki ijtimoiy tabaqa doirasida kattagina mavqega ega bo‘lgan amirlar avval boshda uning hukmronligini tan olgan bo‘lsalar-da, ular bilan amir temur o‘rtasidagi munosabat bundan buyon ularga va ularning namoyondasi bo‘lmish ijtimoiy muhitga nisbatan yurgiziladigan siyosat bilan ko‘p jihatdan bog‘liq edi. aynan shuning uchun ham 1370 yilning o‘rtalarida samarqandda o‘tkazilgan qurultoyda amir temur barcha viloyatlardan nufuzli amirlar, lashkarboshilarni yig‘ib, ularga har birining mavqei va martabasiga qarab biron-bir mansab va mulk (viloyat, tuman, shahar) taqsimlab beradi, katta-katta sovg‘alar ulashadi. bu haqda sohibqironning “tuzuklarida” shunday deyiladi: “bulardan mol-dunyoga hirs qo‘ygan ochqo‘z va ta’magirlariga mol-ashyo va’da qildim, mansab-martabaga va mamlakatlarni boshqarishga ko‘z tikkan amalparastlarga qo‘lim ostidagi mamlakat va viloyatlardan birining hokimligini berdim”. amir temur movarounnahrning qonuniy hukmdori sifatida mamlakat hududlarini birlashtirishga kirishar …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekiston davlatchiligining amir temur va temuriylar davri bosqichi"

1555410105_74137.doc o‘zbekiston davlatchiligining amir temur va temuriylar davri bosqichi reja: 1. movarounnahrdagi siyosiy tarqoqlik. 2. amir temurning hokimiyat tepasiga kelishi. 3. amir temur davrida davlat boshqaruvi. 4. amir temur va temuriylar davri davlatchiligida ichki va tashqi siyosat. movarounnahrdagi siyosiy tarqoqlik. o‘zbekiston davlatchiligi tarixining o‘rta asrlar davridagi yangi bosqichi buyuk sarkarda va davlat arbobi amir temur ibn tarag‘ay bahodir nomi bilan bog‘liqdir. amir temur 1336 yil 8 aprelda (hijriy 376yil, sha’bon oyining 25 kunida) kesh tumaniga qarashli xo‘ja ilg‘or (hoz. qashqadaryo viloyati, yakkabog‘ tumani) qishlog‘ida barlos beklaridan biri amir tarag‘ay bahodir ibn barqal oilasida dunyoga keldi. temurning bolaligi va o‘spirinlik yillari kesh va uning a...

DOC format, 100.0 KB. To download "o‘zbekiston davlatchiligining amir temur va temuriylar davri bosqichi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekiston davlatchiligining a… DOC Free download Telegram