amir temur

DOCX 15 pages 30.9 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.9 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: amir temur va temuriylar davridagi iqtisodiy g'oyalar va iqtisodiy siyosat. reja: 1. amir temurning ulkan saltanat tashkil etishi. 2. markazlashgan temur davlatining ma’muriy va harbiy tuzilishi. temur tuzuklari. davlatning ichki va tashqi siyosati. 3. amir tеmur vafotidan kеyin tеmuriy shahzodalar o‘rtasida toju-taxt uchun ichki kurashlar. markazlashgan davlatning parchalanishi. 4. temur va temuriylar davrida ilm-fan va madaniyat. 1. amir temurning ulkan saltanat tashkil etishi. xiv asr o‘rtalarida movarounnahrdagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat. amir tеmur movarounnahr siyosiy kurash maydonida. amir temur turkiy barlos urug‘ining biy (urug‘ oqsoqoli) laridan bo‘lmish muhammad tarag‘ay va buxoro shariat qonunlarini sharhlovchisining qizi takina mohbegimlarning farzandi bo‘lib, 1336-yilda shahrisabzga yaqin xo‘ja ilg‘or qishlog‘ida tavallud topgan. uning to‘liq ismi sharifi sohibqiron amir temur ibn amir tarag‘ay ibn amir barquldir. temur siyosiy kurash maydoniga kirib kelgan xiv asrning 60-yillarida mo‘g‘ullarning chig‘atoy ulusidagi hukmronligi davom etayotgan edi. 1346-yili chig‘atoy ulusi xoni qozonxon amir qazag‘on tomonidan o‘ldiriladi. 1358-yilda amir qazag‘on ham o‘ldiriladi, ulusda …

2 / 15

t bilan ish ko‘rish, o‘z atrofiga yurtparvar, vatanparvar kuchlarni to‘plash, so‘ngra qulay imkoniyat tug‘ilishi bilan yurt dushmanlariga qaqshatqich zarba berish vazifasi turardi. amir tеmurning amir husayn bilan ittifoqi. ularning mo‘g‘ul hukmdori ilyosxo‘jaga qarshi kurashi. loy jangi, ilyosxo‘janing samarqandga yurishi. 1360-1370-yillarda movaraunnahr siyosiy hayotida amir temur bilan bir qatorda ta’sir o‘tkazgan shaxslardan yana biri amir qozog‘onning nabirasi amir husayn edi. balx va uning atrofidagi yer-mulklar uning tasarrufida edi. 1361-yilda amir temur amir husaynga yaqinlashgan edi. endi ikkala hukmdor birlashib, mo‘g‘ul xonlariga qarshilik ko‘rsatish imkoniga ega bo‘ldilar. ma’lumki, amir temur mo‘g‘ul hokimiga qaram edi. vaqti kelib, movaraunnahrni boshqarishni tug‘luq temur o‘z o‘g‘li ilyosxo‘jaga topshirdi. mustaqil bo‘lishga harakat qilib yurgan amir temur yangi hukmdorga itoat etmadi. buning oqibatida yangi ziddiyat yuzaga chiqdi. amir husayn bilan sohibqiron temurning bir-birlari bilan juda yaqinlashgan va yaxshi munosabatda bo‘lgan davrlar 1361-1365-yillarni o‘z ichiga oladi. amir temurning hayotida ro‘y bergan va bir umrga unga tan jarohatini muhrlagan voqea …

3 / 15

a ro‘y bergan. amir temur va amir husayn chirchiq daryosi bo‘yidagi bu jangda mag‘lubiyatga uchraganlar. mazkur mag‘lubiyat sabablarini, har xil bayon etishadi. ayrim solnomachilar mo‘g‘ul xonining g‘olib chiqishida amir husaynning sust va layoqatsizlik bilan harakat qilishi deb izohlaydi. ehtimol shundandir, yoki mo‘g‘ul xoni qo‘shinining soni ko‘pligi hamda yaxshiroq tayyorlanganligi bu yutuqning asosiy omili bo‘lsa kerak. qayta urinish behuda ekanligini anglab yetgan amir temur jang maydonini tark etib, qolgan-qutgan askarlari bilan samarqand tomon qaytib ketgan. samarqand shahriga kelgandan so‘ng bu yerda ham uzoq turmasdan avvaliga keshga so‘ngra amudaryo orqali balxga o‘tib ketadi. yuqorida ta’kidlab o‘tganimizdek, bu paytda movarounnahrning bosh amiri husayn edi. biror qarorga kelish esa uning irodasiga bog‘liq bo‘lgan. shu sababli amir temur ham uning ko‘rsatmasi bilan, ko‘p hollarda husaynning roziligi bilan ish tutishga majbur edi. samarqand shahri, qolaversa, butun movaraunnahr o‘z holiga tashlab qo‘yildi. mo‘g‘ul xoni changalidan qutilish samarqandliklarning o‘ziga bog‘liq edi. bu sharoitda samarqand mudofaasini sarbadorlar o‘z qo‘llariga …

4 / 15

r bir a’zosidan katta miqdorda soliq va to‘lov yig‘ib, uni o‘z bilganicha sarf etib yurgan hukmdorning shaharni o‘z holiga tashlab qo‘yganligini uqtirib o‘tadi. mudofaa rahbarligiga mavlonozoda qatoriga mavlono xo‘rdak buxoriy va abu bakr kalaviy ham qo‘shildilar. mudofaa tashkil etilganligidan xabarsiz mo‘g‘ullar hukmdorsiz shaharni himoyasiz deb o‘ylashardi. ularning asosiy qo‘shinlari shaharga kiraverishdagi bosh ko‘chadan hujum qiladilar. xavf-xatardan shubhasi bo‘lmagan bosqinchilar mavlonozoda kamonchilari bilan pistirmada turgan joyga yaqinlashganlarida to‘satdan kamon o‘qlariga duch keladilar. shahar mudofaachilari mo‘g‘ullarga uch tarafdan hujum qildilar. birinchi hamladayoq shaharni egallaymiz deb o‘ylab bostirib kirgan mo‘g‘ullar katta talofat ko‘rib, orqaga chekinishga majbur bo‘ldilar. samarqandliklarning ishlab chiqqan harbiy rejasi puxta chiqdi va o‘z samarasini berdi. bir necha hujum samarasiz tugagach, mo‘g‘ullar shahar atrofini qurshab olib uzoq vaqt qamal qilish rejasini o‘ylab chiqdilar. lekin lashkar safida yuqumli kasallik tarqaldi. buni ot vabosi (o‘lati) deb atashadi. o‘lat oqibatida ilyosxo‘ja qo‘shinlariga mansub otlarning katta qismi qirilib ketdi. ilyosxo‘ja katta yo‘qotishlar bilan dastlab samarqandni …

5 / 15

sbatan adolatsizligi ham bir qadar sabab bo‘lgan edi. sohibqiron amir tеmur hokimiyatining o‘rnatilishi. amir temur amir husayn o‘rnashib olgan balxga 1370-yilning bahorida qo‘shin tortib boradi va uni mahv etadi. shundan so‘ng amir temur movarounnahrning yagona hukmdori bo‘lib qoldi. samarqand mamlakat poytaxtiga aylandi. endilikda yurtni boshqarish jilovini qo‘lga kiritgan amir temur oldida hali g‘oyatda katta, murakkab vazifalar ko‘ndalang bo‘lib turardi. eng asosiysi, mamlakat hududlarini birlashtirish, yagona markazlashgan davlat tuzishdan iborat bosh vazifani hal etish kerak edi. buningsiz mamlakat taraqqiyotini olg‘a bostirish, uning dovrug‘ini jahon miqyosiga ko‘tarish mumkin emasdi. shu boisdan dastlab sirdaryo va amudaryo oralig‘idagi hududlar diplomatik yo‘l bilan birlashtirildi. amir temur sharqiy hududlarni mo‘g‘ullar ta’siridan ozod etish uchun 1370-yil oxiri va 1371-yil boshida sharqiy turkiston tomon yurish qiladi. mo‘g‘ul xoni kepak temurxonga qaqshatqich zarba berilishi orqasida farg‘ona mulki va boshqa bir qator hududlar egallanadi. ko‘p o‘tmay afg‘oniston shimolidagi shibirg‘on viloyati ham uning tasarrufiga olindi. tarixiy manbalarda amir temurning mo‘g‘uliston tomon …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amir temur"

mavzu: amir temur va temuriylar davridagi iqtisodiy g'oyalar va iqtisodiy siyosat. reja: 1. amir temurning ulkan saltanat tashkil etishi. 2. markazlashgan temur davlatining ma’muriy va harbiy tuzilishi. temur tuzuklari. davlatning ichki va tashqi siyosati. 3. amir tеmur vafotidan kеyin tеmuriy shahzodalar o‘rtasida toju-taxt uchun ichki kurashlar. markazlashgan davlatning parchalanishi. 4. temur va temuriylar davrida ilm-fan va madaniyat. 1. amir temurning ulkan saltanat tashkil etishi. xiv asr o‘rtalarida movarounnahrdagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat. amir tеmur movarounnahr siyosiy kurash maydonida. amir temur turkiy barlos urug‘ining biy (urug‘ oqsoqoli) laridan bo‘lmish muhammad tarag‘ay va buxoro shariat qonunlarini sharhlovchisining qizi takina mohbegimlarning farzandi bo‘lib, 1336-yilda...

This file contains 15 pages in DOCX format (30.9 KB). To download "amir temur", click the Telegram button on the left.

Tags: amir temur DOCX 15 pages Free download Telegram