туркистон автоном совет республикаси

DOC 74,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1556541622_74177.doc туркистон автоном совет республикаси режа: 1. туркистон автоном совет республикаси 2. съезд совет туркистонининг қонун чиқарувчи олий органи 3. россиянинг туркистондаги сиёсий ҳукмронлиги туркистон автоном совет республикаси (туркистон республикаси) туркистонда ҳокимиятнинг фақат ишчилар ва европалик миллат вакиллари қўлида бўлиб қолиши ўлкадаги барча демократик кучларнинг ҳукуматга бўлган ишончсизлигини кучайтириб юборди. бунга қарши марказдаги большевиклар ҳукумати чекка ўлкалар, шу жумладан туркистонда ҳам “советча асосдаги автономия” ўрнатишга қаттиқ киришди. бу вазифани амалга ошириш учун москвадан кўплаб партия ва совет ходимлари туркистонга жўнатилди. жумладан, п.а. кобозев ўрта осиёнинг фавқулодда комиссари қилиб юборилди. 1918 йил 20апрел-1май кунлари тошкентда туркистон ўлкаси советларининг v съезди бўлиб ўтди. унда “пролетар демократияси”га тегишли тамойиллари бўйича танлаб олинган 251 депутат (шундан 120 таси туб миллат вакиллари) иштирок этди. съезд кун тартибидаги асосий масала туркистонда совет мафкурасига асосланган большевикча автономия яратиш бўлди. советларнинг v ўлка съезди ўзининг марказий ҳокимиятга тобелигини очиқ намоён этиб, москвага совет россияси сиёсий раҳбариятининг “барча инқилобий …

ияси билан ўзаро муносабатлари белгилаб берилди. ушбу низом туркистонда автоном республика тузилганлигини қайд этиб, унга мувофиқ, бухоро ва хивадан ташқари, туркистон ўлкасининг географик чегараларидаги бутун ҳудуд россия совет федерациясининг туркистон совет республикаси деб эълон қилинди. “низом”да туркистон республикаси автоном равишда бошқарилиб, “ўз хатти-ҳаракатларини россия совет федерацияси марказий ҳукумати билан мувофиқлаштиради”, деб қайд этилди. съездда “марказий ҳукумат билан ўзаро муносабатларни белгилаш учун” беш кишидан иборат комиссия ташкил этиш ва москвага юборишга қарор қилинди. съезд совет туркистонининг қонун чиқарувчи олий органи - марказий ижроия комитети (тур цик)ни сайлади. 36 кишидан иборат бу комитетнинг ярми большевиклар, ярми сўл эсерлар (18 тадан) эди. ушбу комитет советлар съездлари оралиғидаги даврда ўлкада олий ҳокимият вазифаларини бажарувчи олий қонунчилик органи бўлди. туркистон мик раиси қилиб марказдан ҳукуматнинг фавқулодда комиссари п.а.кобозев (ҳамраис қилиб а.салькин) сайланди. шунингдек, туркистон хкс таркибига 16 киши (9 та большевик ва 7 та сўл эсер) киритилди. маҳаллий миллат вакилларидан тўрт киши – с.жўрабоев, с.юсупов, …

ро этишлари натижасида туркистон ўлкасининг россияга сиёсий ва иқтисодий қарамлиги мустаҳкам асосларда шаклланди. туркистон автоном республикаси советларининг vi фавқўлодда съезди 1918 йил 5-14 октябрда ғоявий курашлар жараёнида кечган бўлса-да, унда туркистон мик махсус комиссияси томонидан тузилган туркистон автноом республикасининг конституцияси муҳокама этилди ва тасдиқланди. янги ижтимоий, иқтисодий ва сиёсий тузумни мустаҳкамлаш мақсадида қабул қилинган ушбу конституция туркистондаги қуйидаги халқ комиссарликларини қонун кучи билан мустаҳкамлади: ташқи ишлар, ҳарбий ишлар, ички ишлар, адлия, меҳнат ва ижтиомий таъминот, маориф, почта ва телеграф, темир йўл, деҳқончилик, озиқ-авқат, давлат назорати, миллатлар ишлари, халқ хўжалиги марказий кенгаши. конституцияга кўра, ишчи, солдат ва деҳқон депутатларнинг советлари республика маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ҳисобланиб, туркистон автоном республикасининг таркибида 5 та: сирдарё, еттисув, фарғона, каспий орти, самарқанд вилоятлари мавжуд бўлган. съездлар орасида вилоят (область)ижроя комитети давлат ҳокимият органи бўлиб ҳисобланган. марказда ва жойларда инқилобий комитетлар (ревком) ҳам тузилиб, улар назорат ва ревизия (тафтиш) қилиш, кенгашларни тарқатиб юбориш каби ваколатларга эга …

ан расмийлаштирилиши бўлди. зеро, туркистон республикаси коснтитуция-сининг 7-боб, 30-§ иловасида ёзилишича, мудофаа, ташқи алоқалар, почта-телеграф, денгиз ишлари, темир йўллар, божхона, савдо-сотиқ, саноат ва молия масалалари марказий федерал ҳукумат ихтиёрида қолдирилган эди. ачинарли томони шунда эдики, маҳаллий аҳолининг катта қисми ўлканинг давлат тузилишини белгилаб берувчи асосий ҳужжат билан ҳеч бўлмаганда умумий тарзда ҳам таниша олмади. сабаби, у маҳаллий тилларда эълон қилинмаган эди. ушбу ҳужжатда советларга хос “ўз тақдирини ўзи белгилаш” туркистондаги маҳаллий аҳолининг мустамлака ҳолатини ўзгартирмади. давлат ҳокимият органларининг таркиб топган тузилмасида, уларни шакллантиришнинг тор синфий томонли шароитида улар ҳар қандай автономиянинг асосий негизи бўлган ҳуқуқдан-миллий-ҳудудий бирлик аҳолисининг давлат ҳокимиятини мустақил амалга оширилиши ҳуқуқидан фойдаланиш имкониятига эга эмас эдилар. тадқиқотчиларнинг фикрича, конституцияда мустаҳкамлаб қўйилган “совет автономияси” ўз моҳиятига кўра миллий-ҳудудий бирлик эди. 1919 йилнинг март ойида туркистон республикаси советларининг фавқулодда vii съезди бўлиб ўтди. унга қадар 1918 йил 10 августда (v ўлка съездида) миллий ишлар халқ комиссарлиги бўйича махсус низом қабул …

атилиб, маҳаллий аҳолининг мол-мулкини мажбурий равишда давлат ихтиёрига олишни (реквизиция) тўхтатиш вазифаси ҳам қўйилган эди. туркистон республикаси ҳукумати бу қарорни яширишга ҳаракат қилган бўлса-да, шов-шувлардан сўнг уни эълон қилишга мажбур бўлдилар. аммо, ушбу қарор бўйича эътиборга молик бирор-бир амалий иш қилинмади. советлар тузуми туркистондаги бошқарувни ташкил этишда катта бюрократик аппаратнинг пайдо бўлишига замин яратган эди. бироқ, тадқиқотчиларнинг фикрича, большевикларнинг кадрлар масаласидаги сиёсати нафақат миллий соҳада, балки уқувсизлиги билан ҳам ажралиб туради. мисол учун, давлатнинг масъул лавозимларида мутлақо саводсиз одамларнинг ишлаши табиий ҳол эди. бу ходим большевиклар манфаатини ҳимоя қилиши кифоя эди. ундан ташқари, туркистондаги олий ҳокимият – туркистон мик, ҳукумат – туркистон хкс, ғоявий раҳнамо – туркистон кп каби ўлка бошқарувида муҳим аҳамиятга эга бўлган ташкилотлар маҳаллий аҳоли ихтиёрида бўлмаган. тадқиқотларга кўра, туркистон хкс ва туркистон иқтисодий кенгашидек юқори ваколатли органларда ўзбеклар ишламаган. ўлка бошқарувидаги барча йирик ташкилотлар, комиссарлик-ларнинг миллий таркиби умумий кўрсаткичларда қуйидагича эди1: 1919 йилнинг 8 октябрида в.ленин …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "туркистон автоном совет республикаси"

1556541622_74177.doc туркистон автоном совет республикаси режа: 1. туркистон автоном совет республикаси 2. съезд совет туркистонининг қонун чиқарувчи олий органи 3. россиянинг туркистондаги сиёсий ҳукмронлиги туркистон автоном совет республикаси (туркистон республикаси) туркистонда ҳокимиятнинг фақат ишчилар ва европалик миллат вакиллари қўлида бўлиб қолиши ўлкадаги барча демократик кучларнинг ҳукуматга бўлган ишончсизлигини кучайтириб юборди. бунга қарши марказдаги большевиклар ҳукумати чекка ўлкалар, шу жумладан туркистонда ҳам “советча асосдаги автономия” ўрнатишга қаттиқ киришди. бу вазифани амалга ошириш учун москвадан кўплаб партия ва совет ходимлари туркистонга жўнатилди. жумладан, п.а. кобозев ўрта осиёнинг фавқулодда комиссари қилиб юборилди. 1918 йил 20апрел-1май кунлари тошкентд...

Формат DOC, 74,0 КБ. Чтобы скачать "туркистон автоном совет республикаси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: туркистон автоном совет республ… DOC Бесплатная загрузка Telegram