ривожланган ўрта асрлар давлатчилиги ва бошқаруви

DOC 89,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1555325437_74096.doc ривожланган ўрта асрлар давлатчилиги ва бошқаруви режа: 1. арабларнинг ўрта осиёни истило этиши ва уларнинг мовароуннаҳрдаги бошқаруви; ижтимоий сиёсий жараёнлар. ўрта осиёда ислом динининг тарқалиши ва етакчи мавқега эга бўлиши; маҳаллий бошқарув тартиблари. 2. сомонийлар давлати; ижтимоий-сиёсий жараёнлар; давлат бошқарув тартиблари; ҳуқуқий муносабатлар. 3. қорахонийлар давлати; маъмурий тузилиши, ҳудуди; давлат бошқаруви тартиблари; ижтимоий – сиёсий тузуми; ҳуқуқ-тартибот. араб халифалиги даврида мовароуннахр. сиёсий тарих. vi асрнинг биринчи ярмида арабистон ярим оролида асосини кўчманчи селий қабилалари ташкил этган араб халифалиги пайдо бўлади. арабистон ярим оролида ислом динини ёйиш орқали мустаҳкамланган бу давлат vii асрнинг бошларидан бошлаб ўз ҳудудларини ғарб ва шарқ томонга кенгайтириш ҳаракатини бошлади. хусусан 642 йилда нахаванддаги жангда эрон сосонийлари тор-мор этилгач ўрта осиё ерларига ҳужум учун имконият яратилади. арабларнинг ўрта осиёга дастлабки юришлар убайдуллоҳ ибн зиёд бошчилигида 651 йилда марвни эгаллаш билан бошланди. араблар амударё (жайхун)дан шимолда жойлашган ерларга "мовароуннаҳр", яъни, "дарёнинг ортидаги ерлар" деб ном беришади. наршахий …

-сиёсий тайёргарликдан бири, халифаликнинг басра ва куфа шаҳарларидан 50 минг араб оиласи кўчириб келтирилиши ва хуросоннинг турли шаҳарларига гарнизон сифатида жойлаштирилиши бўлди. 673 йилнинг охири - 674 йилнинг бошларида арабларнинг хуросондаги ноиби убайдуллоҳ ибн зиёд моварауннаҳрга ҳужум қилиб ромитон ва пойкандни эгаллайди ҳамда бухоро шаҳрини қамал қилади. аммо, бухороликлар ва туркларнинг иттифоқчи қўшинларидан қаттиқ қаршиликка учрагач, сулҳ тузишга мажбур бўлади. 676 йилда хуросоннинг янги ноиби саид ибн усмон бухорога юриш қилиб бухоро маликаси хутакхотўн қўшинларини тор-мор этади ва самарқандга ҳужум бошлайди. аммо, бир ой давом этган бу урушда суғдийлар арабларга қаттиқ қаршилик кўрсатдилар. натижада араблар сулҳ тўзиб орқага қайтадилар ва йўл-йўлакай термизни талон-тарож этадилар. 683 йилда халифа язид вафот этганидан сўнг халифаликда тож-тахт учун кураш бошланиб кетади. бундай вазиятда араблар яна моварауннаҳрга ҳужум қилишдан деярли тўхтаб, ўз ички низолари билан банд бўлиб қоладилар. халифа абдумалик ибн марвон (685-705 йй.) даврида ўзаро ички курашларга чек қўйилиб араблар моварауннаҳрга жиддий ҳарбий харакатлар …

о ва унинг атрофларига бир неча марта юришлар қилиб бухорони забт этди. қутайба 710 йилда шуман, насаф ва кешни эгаллади. 710-712 йилларда самарқанд ихшиди тархун ва хоразмшоҳ хурзод қутайба билан тинчлик сулҳи тўзиб унга йирик микдорда бож тўлайдилар. аммо, самарқанд аҳолисининг товон тўлашга қаршилик кўрсатиши, норозилик натижасида тархуннинг тахтдан кетиши ва ўлими, суғд подшоси ва самарқанд афшини сифатида гуракнинг тахтга ўтириши арабларнинг самарқандга ҳужумлари учун баҳона бўлган эди. шунингдек, қутайба "тархуннинг ўлими учун қасд оламан", деб эълон қилди ва самарқандга ҳужум уюштириб, 712 йилда уни босиб олди. муғ тоғи ҳужжатларининг маълумот беришича, 712-713 йилларда суғд, чоч, фарғона ва панжикент ҳокимлари арабларга қарши иттифоқ тўзиб вақтинча ғалабаларга эришган бўлса-да, қутайба бу иттифоқка раҳна солиб, уларни тор-мор этишга муваффақ бўлди. 714 йилда қутайба ибн муслим турклардан келаётган ёрдам кучини тўхтатиб қўйиш мақсадида чоч воҳасига қайта бостириб кирди ва исфижобни эгаллади. 715 йилда қутайба фарғонага иккинчи маротаба юриш уюштиради. шу йили қутайба ўзига …

рни босиб олган бўлиб, катта бойлик ва ҳарбий заҳираларга эга эдилар. араблар қўшинига мунтазам равишда босиб олинган ерлар ва ички вилоятлардан янги ҳарбий кучлар сафарбар килиниб турилар эди. замонавий илмий адабиётларда таъкидланишича, арабларнинг ўрта осиёни босиб олинган ҳудудларини бошқариш маркази марв шаҳри бўлиб, бу ердан туриб халифанинг ноиби моварауннаҳр ҳамда хуросонни идора қилган. юқорида таъкидлаганимиздек, viii асрнинг ўрталари ва охирларига келиб моварауннаҳр ва хуросон ҳудудларида сиёсий бошқарув араб халифалиги сиёсий тизимига мослаштириб бўлинган эди. бу даврда моварауннаҳрда суғд, шош, фарғона, хоразм, уструшона, тохаристон қабилардаги маҳаллий ҳокимлар зиммасига аҳолидан белгиланган солиқларни йиғиш, маъмурий бошқарувни амалга ошириш асосида ислом дини ғояларини аҳоли ўртасида ёйиш асосий вазифа қилиб белгиланган эди. маҳаллий ҳокимлар фаолияти халифа томонидан тайинланадиган махсус амирлар томонидан катта назорат остига олинган бўлиб, бундан ташқари улар халифанинг хуросондаги ноибига итоат этиши шарт бўлган. араблар истилосидан кейин моварауннаҳрда мусулмон қонунчилик тизими ҳам жорий этилди. ислом ҳуқуқшўнослигининг асосини ташкил этувчи шариат муқаддас китоб - …

ий тарих. ix асрнинг иккинчи ярмидан бошлаб мовароуннаҳр ва хуросонда сомонийлар сулоласи пайдо бўлади. бу сулолага сомон қишлоғи (манбаларда – балх яқинида, самарқанд атрофларида, термиз яқинида) оқсоқоли сомонхудотнинг авлодлари асос соладилар. йирик ер эгаси бўлган сомонхудот маъмун хуросон ноиблиги даврида унинг хизматига ўтиб тез орада эътиборга тўшади. сомонхудотнинг ўғли асад ҳамда набиралари ҳам маъмун саройида хизмат қилишган. шахсан маъмуннинг буйруғи билан хуросон ноиби асаднинг ўғилларини 820 йилда турли вилоятларга ноиб этиб тайинлайди. хусусан, нуҳ самарқандни, аҳмад фарғонани, яҳё шош ва уструшонани, илёс ҳиротни бошқара бошлайдилар. даставвал, асаднинг катта ўғли нуҳ укалари мулкларини бирлаштириб, халифаликдан мустақил давлат барпо этиш ҳаракатини бошлади. чунки нуҳнинг номидан танганлар зарб этилгани маълум. нуҳ вафотидан сўнг укаси аҳмад унинг ишларини давом эттириб аста-секин мавороуннаҳрни сомонийлар сулоласи бошчилигида бирлаштиришга киришади. тоҳирийлар аҳмаднинг бу ҳаракатларига қаршилик кўрсата олмадилар. 865 йилда аҳмад вафот этгач кўпчилик сомонийлар томонидан сулола бошлиғи сифатида аҳмаднинг ўғли насрни тан олинади. 873 йилда бухоро шаҳри …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ривожланган ўрта асрлар давлатчилиги ва бошқаруви"

1555325437_74096.doc ривожланган ўрта асрлар давлатчилиги ва бошқаруви режа: 1. арабларнинг ўрта осиёни истило этиши ва уларнинг мовароуннаҳрдаги бошқаруви; ижтимоий сиёсий жараёнлар. ўрта осиёда ислом динининг тарқалиши ва етакчи мавқега эга бўлиши; маҳаллий бошқарув тартиблари. 2. сомонийлар давлати; ижтимоий-сиёсий жараёнлар; давлат бошқарув тартиблари; ҳуқуқий муносабатлар. 3. қорахонийлар давлати; маъмурий тузилиши, ҳудуди; давлат бошқаруви тартиблари; ижтимоий – сиёсий тузуми; ҳуқуқ-тартибот. араб халифалиги даврида мовароуннахр. сиёсий тарих. vi асрнинг биринчи ярмида арабистон ярим оролида асосини кўчманчи селий қабилалари ташкил этган араб халифалиги пайдо бўлади. арабистон ярим оролида ислом динини ёйиш орқали мустаҳкамланган бу давлат vii асрнинг бошларидан бошлаб ўз ҳудудларини...

Формат DOC, 89,5 КБ. Чтобы скачать "ривожланган ўрта асрлар давлатчилиги ва бошқаруви", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ривожланган ўрта асрлар давлатч… DOC Бесплатная загрузка Telegram