rivojlangan o'rta asrlar davri arxeologiyasi

DOC 73.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1664043688.doc rivojlangan o’rta asrlar davri arxeologiyasi rivojlangan o`rta asrlar davri arxeologiyasi reja: 1. o`rta osiyoda arablar bosqini oqibatlari. 2. movarounnahr, xuroson, farg`ona ix-xii asrlarda. 3. o`rta osiyoda mo`g`ullar bosqini oqibatlari. 4. amir temur va temuriylar davrida madaniyatning rivojlanishi. tarixni yoritishda va o`rganishda arxeologlar olib borgan tadqiqot ishlarining ahamiyati juda kattadir. so`nggi yillar ichida jahonning, jumladan o`rta osiyoning turli hududlarida ko`plab arxeologik kashfiyotlar qilinib, muhim ma`lumotlar to`plandi. olimlar tomonidan topib tekshirilgan bu yangi ashyolar eng qadimgi va o`rta asrlar tarixi haqidagi bilimlarni kengaytiradi. mazkur manba va ashyolar jahon tarixining qadimgi davr siyosiy-iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy jarayonlari haqida to`laroq tasavvurlar hosil qilish imkonini beradi. jahonda ibtidoiy odamlar tarqalishi jarayonidan boshlab, xalqlarning tarixida turli xil murakkab voqealar sodir bo`lgan. ular ibtidoiy to`da davri, ibtidoiy xo`jaliklari va mehnat qurollari, urug`chilik tuzumining vujudga kelishi, xo`jalikning ishlab chiqarish shakllariga o`tilishi, binokorlik va hunarmandchilikning rivojlanishi, ishlab chiqarishda metallning ishlatila boshlanishi, ilk shaharlar va davlatlarning tashkil topishi, antik …

r, qadimgi qabilalar va xalqlarning tarixini va madaniy taraqqiyotidagi o`ziga xos tomonlari va xususiyatlarini ko`rsatib berishdir. vi asrda o`rta osiyoga bostirib kelgan arablar madaniyat darajasi o`zinikidan ancha baland bo`lgan mazkur hududni yagona boshqaruvga asoslangan davlat bo`lmay, kichik-kichik mustaqil davlatchalar o`rtasidagi o`zaro urushlaridan foydalanib osonlik bilan egallaydi. dastlab umaviylar, keyinchalik abbosiylar hukmronligi ostida bo`lgan o`rta osiyo xalqlari islom dini va arab madaniyatini qabul qilishga majbur etiladi. o`rta osiyoda rivojlangan o`rta asrlar davri mahalliy feodal hokimliklari o`rnida yagona markazlashgan feodal davlatlari tashkil topishi bilan boshlanib, to temuriylar davlati inqiroziga qadar bo`lgan davrni o`z ichiga oladi. arablar bosib olingan o`rta osiyo yerlarini “movarounnahr” (daryo orti) deb atay boshlaydilar. bu davrni ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy munosabatlari xususiyatlaridan kelib chiqib quyidagi bosqichlarga bo`lish mumkin. davrning birinchi bosqichi ix-xiii asr boshlarini o`z ichiga oladi. ix asrda o`rta оsiyoda аrаblar huikumronligi tugatildi. bu davrda o`rta оsiyoning shimolida qarluqlar, o`g`uzlar dаvlаtlаri, janubi va markazida тоhiriylar, safforiular, somoniylar dаvlаtlаri tashkil …

nasaf va boshqalarda olib borilgan keng ko`lamli arxeologik izlanishlar va ularni yozma manba materiallari bilan qiyosiy solishtirishlar tufayli bu davr shahar madaniyati, shaharlarning tarkibi, ularning tevarak – atrof aholi punktlari bilan o`zaro iqtisodiy va madaniy aloqalari, shaharlarning hunarmandchilik va savdo-sotiq salohiyati, karvon yo`llarining yo`nalishi, ichki va tashqi bozor, har bir shahar hayotida ustivor hisoblangan ishlab chiqarish tarmoqlari o`rganiladi. o`rta osiyo shaharlari o`rta asrlarning rivojlangan davrida juda jo`shqin taraqqiy etadi. manbalarga ko`ra, ix-x asrlarda shahar aholisi movarounnahr umum aholi sonining 25-30% ni tashkil etgan. xi asrdan shaharlarning ijtimoiy-iqtisodiy qiyofasi o`zgaradi. ular to`laligicha hunarmandchilik va savdo-sotiq markazi qiyofasini olgan. shuningdek, shaharlarning u yoki bu hunarmandchilik tarmoqlari bo`yicha ixtisoslashuvi jadallashadi. masalan, qadimgi farg`onaning poytaxt bo`lgan axsikent, toshkent vohasining ohangaron daryosi havzalarida qad ko`targan qator shaharlarda - tunkent, namudlig`, dahketda metallurgiya sanoati jadal rivojlanadi. shaharlar maydoni kengayadi, shahriston va uning atrofida joylashgan rabodlarda iqtisodiy hayot taraqqiy etdi. somoniylarning mamlakatni boshqaruv tizimidagi markazlash-tirish siyosati uning …

bir qatorda hunarmandchilikning kulolchilik va shishasozlik, to`qimachilik yo`nalishlari ham yuksak darajada rivojlangan edi. x asr oxirlaridan movarounnahrda qoraxoniylar davlati shakllandi. qoraxoniylar mamlakatni boshqarishda somoniylar davlat boshqaruv tizimidan foydalanadi. shuningdek, pul zarb etish an`analarini ham qabul qilganlar. buxoro, iloq shaharlarida kumush pul zarbxonalari bo`lgan. bu haqda arab tarixchisi ibn xavkal «iloqda oltin va kumush pullar zarbxonalari faoliyat ko`rsatishda davom etardi» deb yozgan edi. bu davrning madaniy hayotida yuz bergan yuksakliklar tarixda tengsiz edi. ilm-fan, din va tasavvuf, me`morchilik va san`at, musiqa san`ati gullab yashnadi. umuman, ix-xiii asrning boshlari movarounnahr shaharlari uchun, ilm-fan va madaniyat sohalarida gullash davri bo`ldi. dunyoga nomi mashhur qomusiy allomalar – abu rayhon beruniy, al-xorazmiy, abu ali ibn sino, al-farg`oniy, abu nasr farobiy, umar hayyom kabilar yashab ijod etishdi. dunyoviy bilimlar bilan birga diniy bilimlar rivojiga katta e`tibor qaratildi. abduholiq g`ijduvoniy, ahmad yassaviy, najmiddin kubro va boshqalarni diniy bilimlar – tariqat asoschilari sifatida qilgan ishlari tahsinga loyiq. ix-x …

ra binolarni tuzilishi juda sodda. u kub shaklida bo`lib, tosh gumbaz qilib yopilgan. to`rtburchak xonaning gumbazi sakkizta ravoq ustiga qurilgan va sakkiz qirrali asosga o`rnatilgan. ravoqlardan 4 tasi xonaning tеpa burchaklariga qurilgan. binoning tеpasida yorug`lik tеshiklari o`rnatilgan. maqbaraning to`rttala old tomoni ham bir xilda ishlangan. har qaysi dеvorning o`rtasiga katta ravoq o`rnatilgan, burchaklari esa uch chorakli mustahkam g`isht ustunlar bilan ishlangan. dеvorlarning ichi va tashqi tomoni naqshkor g`isht bilan ishlangan. maqbara qurilishida o`rta osiyo an`anaviy mе`morchiligini yanada rivojlanganligini ko`rish mumkin. x asrda tim qishlog`ida qurilgan arabota maqbarasi ham o`rta osiyo mе`morchiligining noyob durdonalaridan hisoblanadi. maqbara x asrning 70-yillarida (977 y.) qurilgan. arabota maqbarasi xi-xii asrlar o`rta osiyo mе`morchiligining yangi bosqichga ko`tarilishi davri namunasidir. binoning katta ravoqli baland pеshtoqli naqshlar bilan ishlangan, pеshtoq atrofida o`ymakor naqsh bilan arab harflari yozilgan. afrosiyob, varaxsha, poykand va boshqa qadimiy shahar xarobalaridagi bino qoldiqlari o`rganilgan. afrosiyobning g`arbiy qismidagi juda katta bino xom g`ishtdan qurilgan bo`lib, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "rivojlangan o'rta asrlar davri arxeologiyasi"

1664043688.doc rivojlangan o’rta asrlar davri arxeologiyasi rivojlangan o`rta asrlar davri arxeologiyasi reja: 1. o`rta osiyoda arablar bosqini oqibatlari. 2. movarounnahr, xuroson, farg`ona ix-xii asrlarda. 3. o`rta osiyoda mo`g`ullar bosqini oqibatlari. 4. amir temur va temuriylar davrida madaniyatning rivojlanishi. tarixni yoritishda va o`rganishda arxeologlar olib borgan tadqiqot ishlarining ahamiyati juda kattadir. so`nggi yillar ichida jahonning, jumladan o`rta osiyoning turli hududlarida ko`plab arxeologik kashfiyotlar qilinib, muhim ma`lumotlar to`plandi. olimlar tomonidan topib tekshirilgan bu yangi ashyolar eng qadimgi va o`rta asrlar tarixi haqidagi bilimlarni kengaytiradi. mazkur manba va ashyolar jahon tarixining qadimgi davr siyosiy-iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy jarayonlari ...

DOC format, 73.5 KB. To download "rivojlangan o'rta asrlar davri arxeologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: rivojlangan o'rta asrlar davri … DOC Free download Telegram