o'rta asrlar tarixi

PDF 17 pages 494.7 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 494.7 KB

File type PDF

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

ilk o'rta asrlarda yevropa. reja: 1.yevropa o'rta asrlarda. 2. german qabilalari. 3. franklar davlati. o‘rta asrlar atamasi. o’rta asrlar atamasi tarix fanida jahon tarixining qadimgi dunyo tarixi bilan yangi tarix oralig’idagi davrni ifodalash uchun qabul qilingan atama. o’rta asr tushunchasi xv—xvi asrlarda gumanist tarixchilar asarlarida ilk bor ishlatilgan, fanda esa bu atama xviii asrda uzil-kesil qaror topgan. ushbu atama dastlab g’arbiy yevropa mamlakatlari tarixini davrlashtirishga nisbatan ishlatilgan. o’rta asrlar tarixining davriy chegaralari turli vaqtlarda turlicha belgilanib kelgan. ba'zi tarixchilar o’rta asrlar tarixi konstantin buyuk podsholik qilgan davrdan (iv asr boshlaridan) boshlanib, 1453 yilda konstantinopolning qulashi bilan tamom bo’ladi deb hisoblaganlar. xix asr tarixchilari o’rta asrlar tarixining davriy chegaralari 476 yil — g’arbiy rim imperiyasi qulagan yildan boshlanib, 1492-yil amerika kashf qilingan yil bilan tamom bo’ladi, deb hisoblaganlar. o‘rta asrlardagi jamiyat va davlat taraqqiyotida asosiy bosqichlarning davriy chegaralari. o’rta asrlar tarixi ikki yirik davrga bo’linadi: 1) ilk o’rta asr – v …

2 / 17

hi, erkin shaharlar, shahar respublikalar va yirik markazlashgan davlatlarning shakllanishi, toifaviy hokimiyat organlarining (parlament, general shtatlar) shakllanishi, xristian cherkovi va salib yurishlari, dunyo xalqlarining ilm-fani va madaniyati kabi jarayonlar tarixidir. sharqda feodal jamiyat g’arbdagi xuddi shu ijtimoiy tuzumga qaraganda ancha uzoqroq yashagan. xatto xviii asrning ikkinchi yarmida va butun xix asr davomida sharq mamlakatlarining ko’pchiligida feodal munosabatlar deyarli o’zgarmasdan, shundayligicha qolib kelavergan. shu bilan birga, sharq mamlakatlaridagi feodal jamiyat yevropadagi feodal jamiyatga qaraganda bir qancha xususiyatlarga ham ega edi. jumladan, uning birinchi xususiyati sharq feodal jamiyati sharoitida quldorlik tuzumining anchagina sarqitlari saqlanib qolganligidir. rim imperiyasining inqirozi. varvar qirolliklarining tashkil topishi. yevropada o’rta asr jamiyati murakkab bir jarayon natijasida, ya'ni ijtimoiy tashkilotning o’zidan oldin o’tgan ikki shaklining: bir tomondan, rim imperiyasidagi quldorlik tuzumining, ikkinchi tomondan, keltlar, germanlar, slavyanlarning hamda imperiyadan shimolda boshqa qabilalarning varvarlik tuzumining bir-biri bilan qo’shilishi natijasida vujudga keldi. xalqlarning buyuk ko‘chishi. iv-vi asrlar yevropa tarixiga xalqlarning buyuk ko’chishi …

3 / 17

an aralashuvi yuz berib, ularning madaniy qiyofasi ham o’zgargan. rim imperiyasi varvarlar tomonidan bosib olinishi arafasida. imperiyaning inqirozi iv asr oxiri – v asr boshlarida yanada keskinlashdi. ijtimoiy-siyosiy sohalarda ko’plab islohotlar o’tkazildi, qullarga zo’rlik qilish shakli (plantatorlarning kazarma sharoitidagi qullarini obrok to’laydigan qullarga va kolonlarga aylantirish yo’li bilan) yumshatishga harakat qilindi. lekin shularga qaramay, rim jamiyati quldorlikka asoslangan jamiyat holicha qolganda, shakllana olmas edi, rim imperiyasining davlat tuzumini sindirib tashlash, ishlab chiqaruvchi kuchlarning yanada o’sishini va jamiyatning rivojlanishini ta'minlash uchun jiddiy o’zgarishlarga zarurat tug’ilgan edi. bu juda katta ijtimoiy o’zgarishlarning harakatlantiruvchi kuchlari rim jamiyatining o’zidagi ezilgan aholi hamda varvarlar bo’ldi. qullar, kolonlar, shahar hunarmandlari iii-v asrlar davomida o’z zolimlariga, ayrim quldorlarga va rim quldorlik imperiyasining o’ziga qarshi qattiq kurash olib bordilar. biroq quldorlik rimga qarshi imperiya aholisining pastki tabaqalaridan tashqari yana bir kuch – qo’shni varvarlar ham bosh ko’tardi. rim imperiyasining qiyin ahvolga tushib qolganligidan foydalanib, bo’sh yer va boshqa …

4 / 17

a katta guruhga – keltlar, germanlar va slavyanlarga bo’lib o’rganish mumkin. varvarlarning ijtimoiy tuzumi rimnikidan butunlay farq qilardi. ularda hali yirik ijtimoiy toifalar tarkib topmagan edi, xaqiqiy ma'nodagi davlat yo’q edi; varvarlarda urug’chilik munosabatlari xalq ijtimoiy munosabatlarning asosiy turi edi; bu qabilalar aholisining asosiy ommasi erkin kishilardan iborat edi. bu tuzum ibtidoiy-jamoa tuzumi bo’lib, eramizning iv-v asrlarida anchagina chirigan edi, lekin shunday bo’lishiga qaramay, urug’chilik munosabatlari ham ishlab chiqarish vositalarining ijtimoiy mulkligi (jamoa yer egaligi) ham hali butunlay yo’qolmagan edi. rim mana shu varvar qabilalariga qarshi yuzlarcha yil davomida kurash olib bordi. rimning varvarlar ustidan g’alaba qilishi natijasida varvarlarning ko’pi qullarga aylantirildi. varvarlarning shimoliy chekka o’lkasi uzoq vaqtgacha rimga o’z quldorlik latifundiyalarini ishchi kuchi bilan ta'minlab turadigan asosiy manba bo’lib keldi. keltlar. rim dastavval keltlar bilan to’qnashdi. kelt kabilalari eramizdan oldingi birinchi ming yil o’rtalarida va ikkinchi yarmida ayniqsa g’arbiy yevropaning ancha katta hududiga o’rnashib olgan edi. eramizdan oldingi vi-iii …

5 / 17

amom bosib oldi. bu vaqtda keltlarni german qabilalari g’arbiy germaniyadan ham butunlay siqib chiqardilar. reyn keltlar bilan germanlar o’rtasidagi chegara bo’lib qoldi. boshqa kelt qabilalariga (masalan, britaniya yoki irlandiya keltlariga) qaramaqarshi o’laroq galliya keltlarining urug’chilik tuzumi rimliklar hali ularni bosib olmasdan ilgariyoq anchagina chirigan edi. ularda kuchli va boy urug’-qabila zodagonlari bor edi (bularni sezar «chavandozlar» deb atagan edi), bu zodagonlar eng yaxshi yerlarni bosib olgan edilar va ularning ko’p qullari bor edi. druidlar deb atalgan kohinlarning qudratli uyushmasi katta siyosiy ahamiyatga ega edi, bu uyushma galliyada qabilalar o’rtasida uzluksiz ravishda chiqib turadigan janjal va nizolarni hal qilishda umum galliya sud tribunali rolini o’ynar edi. rim hukmronligidan birgina britaniya qutulib qolmadi, balki shimoliy galliya (keyinchalik bretani deb nom olgan armorika yarim oroli) ham, shimoliy ispaniya ham haqiqatda rim imperiyasiga qarshi kurashdi va rim hukmronligidan germanlar, slavyanlar va hokazolardan iborat boshqa varvar kabilalari rimga qarshi birdaniga hujum qilgan vaqtda qutulib qoldilar. …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'rta asrlar tarixi"

ilk o'rta asrlarda yevropa. reja: 1.yevropa o'rta asrlarda. 2. german qabilalari. 3. franklar davlati. o‘rta asrlar atamasi. o’rta asrlar atamasi tarix fanida jahon tarixining qadimgi dunyo tarixi bilan yangi tarix oralig’idagi davrni ifodalash uchun qabul qilingan atama. o’rta asr tushunchasi xv—xvi asrlarda gumanist tarixchilar asarlarida ilk bor ishlatilgan, fanda esa bu atama xviii asrda uzil-kesil qaror topgan. ushbu atama dastlab g’arbiy yevropa mamlakatlari tarixini davrlashtirishga nisbatan ishlatilgan. o’rta asrlar tarixining davriy chegaralari turli vaqtlarda turlicha belgilanib kelgan. ba'zi tarixchilar o’rta asrlar tarixi konstantin buyuk podsholik qilgan davrdan (iv asr boshlaridan) boshlanib, 1453 yilda konstantinopolning qulashi bilan tamom bo’ladi deb hisoblaganlar. xix asr...

This file contains 17 pages in PDF format (494.7 KB). To download "o'rta asrlar tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'rta asrlar tarixi PDF 17 pages Free download Telegram