урта осиё халкларининг ix-xii асрлар даври тарихшунослиги

DOC 104,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1555317160_74090.doc урта осиё халкларининг ix-xii асрлар даври тарихшунослиги режа: 1. корахонийлар давлати тарихи тарихшунослиги 2. газнавийлар давлати тарихининг тарихий адабиётларда ёритилиши. корахонийлар давлати тарихи тарихшунослиги viii-ix асрларда туркий уруглар фаргона ва шошга шиддат билан кириб кела бошлади. фаргонада карлук, шошда угуз уругининг мавкеи кучли эди. ибн хавкалнинг (x аср) ёзишича, исломни кабул килган минглаб турк сулолалари шаркдан фароб, шош оралигидаги яъни чимкентнинг жанубий-гарбий кисмидаги районларга кучиб утдилар. xii аср тарихчиси тохир марвазий "шараф аз-замон" асарида гузлар ислом вилоятларига кушни булгач, уларнинг купи ислом динини кабул килиб, туркман деб атала бошланди. улар билан ислом динини кабул килмаган гузлар уртасида душманлик пайдо булди. гузлар орасида мусулмонлар купайиб, исломнинг таъсири кучая борди. сугдийлар ва туркий уруглар алокаларининг кучайиши уларнинг бир-бирига узаро таъсирини кучайтирди. туркий уругларнинг кучли таъсири остида сугдийлар узларининг этник ажралишини йукотиб, орада куда-андачилик, узаро муносабатлар пайдо булди. у тилдаги, маданий-маиший тусикларни йукотди. xi асрнинг тилчи олими махмуд кошгарий хам "девону луготит …
2
нг биринчи ярми тарихчиси хилол ас сабийнинг ёзишича, сомонийларга моварауннахрнинг марказий кисмигина колдирилган эди. тахтга х1 аср форс-тожик тарихчиси байхакийнинг фикрича, аклли ва истеъдодли мансур ибн нух (997-999 й) утиргач, у халк омасини узига тула огдирмокчи булади. бирок, халк булаётган вокеаларга локайдлигича колаверради. 999 йил бухорода хокимиятни корахонийлардан булган нух эгаллайди. бухорони наср эгаллаган пайтда газна амири сабуктагиннинг угли, тарихда махмуд газнавий номи билан машхур махмуд эди. махмуд багдод халифаси кодирбиллохдан (991-1031 й) "ямин ад-давле ва амин ал-милла" унвони ва хуросон хукмдори деган ёрлик олади. 1001 йилда махмуд ва наср уртасида улар бошкараётган вилоятларнинг чегарасини амударёбуйи собик самарканд феодал давлати урнида амалда иккита мустакил- корахонийлар (кашкар, шош, фаргона, сугд) ва газнавийлар (шимолий хиндистон чегараларидан то каспий денгизининг жанубий киргокларигача булган. хозирги афгонистон ва шимоли-шаркий эронни уз ичига олувчи худуд) давлати вужудга келди. махмуд газнавий уз хукмронлиги даврида (998-1030 й) панжоб, кашмир ва бошка шимолий хинд вилоятларига ун етти марта шарбий …
3
ври тарихи муфассал урганилган булса, корахонийлар даври тарихи хали етарли урганилмаган. ёзма манбалар сиёсий вокеалар ва корахонийлар давлатининг ички тузилиши хусусида узук-юлук маълумотлар беради. тарихчилар доимо тарихий манбалар тортилибколишидан умидвор эдилар ва корахонийлар чикарган танга ва бошка манбаларга таянадилар. бир мисол келтирамиз xii асрнинг иккинчи чораги бошларида корахонийларнинг кудратли давлати уз кулларида. болосогун шахри билан бирга еттисойда то енисей дарёсининг шимолий-шаркий кисмигача булган худуд ва халкни тутиб турарди. мусулмон манбаларида бу халк корахитойлар деб аталади. 1137 йили корахонийлар хужанд якинида газнавий маъсудни тор-мор этишди. 1141 йилнинг 9 сентябрида самарканд якинидаги катвон чулида салжук корахонийларнинг лашкари тула тор-мор этилиб, салжукийлар султони санжар ва махмуд чекинди. корахитойлар бухоро ва марказий моварауннахрни эгалладилар. урта осиёда сиёсий кучларнинг нисбати узгарди. корахитойлар салжукийлардан фаркли уларок корахонийлар сулоласини йук килишмади. корахонийлар корахитойларнинг вассалига айландилар. самарканд якинидаги катвон чулидаги жангдан сунг, самаркандда бир оз вакт кочиб кетган корахонийлар махмуднинг тугишган укаси хукмронлик килишган. фаргона эса шимолий корахонийлар …
4
и ва 1 йилдан сунг вафот этди. уни улимидан сунг форс ва азарбайжонда мустакил давлат вужудга келди. хуросон хам мустакил давлат булиб танилди. халифаликнинг маркази багдод уз хокимиятини тиклади. бу жараён хоразшохлар мавкеини кучайтирди. шох алауддин текеш корахитойларга солик беришдан бош тортди. у улпон йигиш учун хоразмга келган корахитойлар элчисини катл эттирди. бир неча бор булган жанглар натижа бермади. факат 1196 йилги хоразм ва багдод халифалиги уртасида булган жанг хоразмликлар галабаси билан тугади. бирок халифалик диндорларга суянарди ва шу боис текеш жангчилари ёрдамида кенг худудларга таъсирини кучайтиришга уринган. лекин мамлакат ичида узига мустахкам таянч топа олмади. шунга карамай, урта осиё халкларининг бир давр тарихи мугуллар боскини арафаси даври сифатида урта осиёдаги х11 аср охири xiii аср бошидаги ижтимоий, сиёсий ва иктисодий ахволни киска булсада, ёркин тасвирлайди. урта асрнинг комусчилари абу али ибн сино ва абу райхон берунийнинг ижоди хам шу газнавийлар даврига тугри келади. xi асрда тарихшунослик ривожланишини хам алохида …
5
ди. академик в.в.бартольд ёзади: "абул- файз мухаммад хусайн байхакийнинг асари мусулмон тарихи ахамиятида алохида урин тутади." абул-файз давр такозоси билан тарихшуносликда кадимдан шаклланиб келган анъаналар доирасидан чиколмас эди. биро шунга карамай, у уша давр хусусида туларок маълумот беришга харакат килган. "менинг ниятим одамларга султон маъсуд хакида хикоя килиб беришдангина иборат эмас, чунки улар бу вокеаларни уз кузлари билан курганлар ва билурлар. менинг максадим, муносиб йилнома битиш ва улугвор иморатни шундай юксакликка кутаришки, токи у хакдаги хотиралар асрлар сунгида хам сунмасин. ёлгонга ухшаш бир нарсани битиш ноурин булур эрди. демак, уша даврдаги мавжуд тарихчилик уни каноатлантирмаган ва у одатдаги конун коидаларни бузиб тарихчиликка бир катор янгиликлар киритган ва бу унинг асарини олдинги асарларидан анча юкорига кутарилади. узигача булган тарихшуносларга бахо берар экан байхакий ёзади :"бошка йилномаларда бундай камров йук, чунки улар вокеалар хакида жун фикрлайдилар ва жуда кам кисми хакида маълумот берадилар. камина эса бу асарни битар эканман, тарихни тулик баён …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "урта осиё халкларининг ix-xii асрлар даври тарихшунослиги"

1555317160_74090.doc урта осиё халкларининг ix-xii асрлар даври тарихшунослиги режа: 1. корахонийлар давлати тарихи тарихшунослиги 2. газнавийлар давлати тарихининг тарихий адабиётларда ёритилиши. корахонийлар давлати тарихи тарихшунослиги viii-ix асрларда туркий уруглар фаргона ва шошга шиддат билан кириб кела бошлади. фаргонада карлук, шошда угуз уругининг мавкеи кучли эди. ибн хавкалнинг (x аср) ёзишича, исломни кабул килган минглаб турк сулолалари шаркдан фароб, шош оралигидаги яъни чимкентнинг жанубий-гарбий кисмидаги районларга кучиб утдилар. xii аср тарихчиси тохир марвазий "шараф аз-замон" асарида гузлар ислом вилоятларига кушни булгач, уларнинг купи ислом динини кабул килиб, туркман деб атала бошланди. улар билан ислом динини кабул килмаган гузлар уртасида душманлик пайдо булди. г...

Формат DOC, 104,0 КБ. Чтобы скачать "урта осиё халкларининг ix-xii асрлар даври тарихшунослиги", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: урта осиё халкларининг ix-xii а… DOC Бесплатная загрузка Telegram