уйгониш даври (iх-хii аср) сарой касбий мумикаси. уйгониш даври (ix-xii)

DOC 57,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1404907992_55071.doc уйгониш даври (iх-хii аср) сарой касбий мумикаси. уйгониш даври (ix-xii) ўрта осиёда маком санъатининг такомиллашуви. режа: 1. уйгониш даври (iх-хii аср) сарой касбий мумикаси 2. ўрта осиёда маком санъатининг такомиллашуви гап касбий мусика (профессионал) тугрисида кетганда унинг тугрисида тулик тушунчага эга булишимиз учун касбий мусика мохияти ва унинг тарихини билишимиз зарур. касбий мусика деган сузнинг мохияти шундан ибортатки, бунда созанда ва хонандалар, хатто санъатнинг бошка турлари (кизикчилик, кугирчокбозлик, дорбозлик ва бошкалар) усталарининг шу хунарни мукаммал эгаллаганлиги ва факат шу хунар билан шугулланиши, шу хунардан моддий ва маънавий рагбат топиши, манфаатдор булиши (оила тебратиши) тушунилади. касбий мусикага ибтидоий жамоа тузуми емирилиши даврида асос солинган, яъни хали давлатлар, подшохликлар пайдо булмасдан олдин йирик кабилалар тупланган жойларда кушик, мусика, кизикчилик, халк уйинларининг баъзи (м: кураш) турлари буйича халк йигинлари, байрамлар, диний маросимларда уйин-кулгу, мусика, спорт уйинлари билан одамлар кунглини хушнуд килувчи санъат ва спорт усталари пайдо була бошлаганлар ва улар уз хунари …
2
йдо була борган. бундай мусика санъатининг мураккаб жанрларини яратиш ва ижро этиш учун юксак профессионал махорат зарур. подшохликларнинг кенгайиши ва йириклашиши натижасида сарой аёнлари сони хам купайиб борган, шулар каторида санъат ахли хам купайиб борган. уйгониш даврида ёзилган ва бизгача етиб келган кимматли тарихий ёзма манбалар ичида кайковуснинг «кобуснома» асари хам борки бу асар уша давр ахлок одоби, хусусан мусика санъати ахилларининг хам кандай ахлокка эга булиши лозимлигини курсатувчи насихатомуз тарбиявий ахамиятга эга булган асардир. «…агар сен хофиз булсанг, хушфеъл, кувнок бул, хамма вакт узингни тоза тут, сендан ёкимли хид келиб турсин, ширин суз бул, уз ишингга машгул бул, купол суз, ковоги солик булмагил. хамма вакт огир йул ( маком)ларни чалаверма ва хамма вакт енгил йулларни хам чалаверма, чунки йулни бир хилда чалмаслик керак, негаки, одамларнинг хаммаси бир хил эмас, табиатлари хам бир-бирига мувофик эмас, чунки улар хилма-хилдир…» кобусномада келтирилган бундай тартибли ибратли тавсиялар уйгониш даврига хос булсада узининг долзарблигини …
3
рти)да соглом мухит мавжуд булган ва буюк олимлар фаробий, абу али ибн синодек мусика санъати билимдонлари, абубакр рубобий, алиберган тамбурий, мавлона рудакий, бунаср, муамир.чангчи лукарий каби махоратли созандалар ва хофизларни етиштириб берди. маком санъати хам тараккий этди, янги-янги чалгу ва ашулалар хисобига бойиди. кейинги даврда яратилажак шашмаком учун пойдевор буладиган «рост», «хусравоний», «бода», «ушшок», «кучак» (зирафканд), «буслик», «исфахон», «наво», «тарона» каби янги куйлар ижод этилди. уйгониш даври (ix-xii) ўрта осиёда маком санъатининг такомиллашуви. халккимизнинг мусикка санъати жуда бой ва кўп кирралидир. сермазмун ва ранг-баранг бўлиб, охангдор ажойиб куйларимиз кишига кувонч ва хурсандчилик, рухиятига ором баггишлайди. уларн инсоннинг олижанлоб фазилатларини ифодалаб берувчи кучга эга. макком жанри ўзбек ва тожик халки мусикка меръосида алохида ўрин тутадиган катта хазинадир. бундан ташкари, макомлар юксак бадиий-эстетик кучга эга бўлган асарлардир. макомларнинг яратилиши жада ккдим замонлардан бошланган бўлиб, даврлар оша оддийдан мураккабга, кичикдан-каттага тамон ўзгариб, такомиллашиб борган. шашмаком ўрта осиё халкларининг кўп минг йиллик маданий-тарихий тараккиётининг …
4
кда ва айникса ўрта осиё халккларида мусика маданиятининг ўрта асрлардаёк юксак бўлганлиги далили хамдир. уларнинг киши рухиятига таъсир этиш хусусиятларини ал-фаробий, ибн-сино, сафиуддин урмавий, абдулкодир марогий, абдурахмон жомий, кавкабий_бухорий ва xviii асрда яшаб ўтган олим дарвешали чангий ўз асарларида кайта-кайта ўктириб ўтганлар. масалан: ушшок, буслик, наво макомлари ва мохир, нихованд шуъбалари кишига шижонат ва жасорат багишлайди. бу жозибадор, охангдор маком йўллари кўпрок ўрта осиёда машхур бўлган. рости, ирок, исфахон макомлари ва овозлардан навруз, гардония (гардун), шуъбалардан панжгох ва завулий нозик, ёкимли маком йуллари булиб, кишига хузур, хушчакчак кайфият багишлайди. бузруг, зирафканд, раховий, зангула макомлари, гавашт, шахноз овозлари, хисор, хумоюн, мубаркаъ, ракб, сабо, бастан нигор, наврузи араб, руйи ирок шуъбалари гамгинлик, рухий хоргинлик, аламни ифодалаёйди. макомлардан хижоз, хусайний, овозлардан мойа, салмак, шуъбалардан нухуфт, наврузи баётий, дугох, уззол, авж, жавзий, найриз эшитувчида хам кувонч, хам кайгу кайфиятини ўйготади. шундай килиб, рисолаларда кўрсатилган товуш каторлардаги интерваллар баъзи ўринларда темперация килинган диатоник товуш каторлар …
5
, бунинг тагида катта бир хакикат ётади. макомларнинг 12 ойга багишланишини араб истилосидан олдинги динимиз зардуштийлик билан боглаш, яъни буржларнинг мукаддас саналганлиги билан боглаб тушуниш лозим. макомлар араб истилосига кадар хам мавжуд бўлган, лекин улар маком деб эмас, балки бошка ном билан айтилган бўлиши мумкин. «маком» ибораси арабча бўлиб, ал- фаробий давридан бошлаб машхур бўла бошлаган. бунга асос, араб истилоси даврида ўрта осиё халклари маданий ёдгорликлари каторида мусикага оид тарихий манбалар хам ислом дини рухига тўгри келмайди, деган бахона билан йўкотилиб юборилганлиги мантикан тўгридир. ислом дини идеологияси ўрта осиё ва хуросонда таркалганидан кейин дунёвий фанлар, олдинги дин таълимотлари, адабиёт, санъат ва айникса мусика маданияти тараккиётига катта тўсик бўлди. макомларнинг араб истилосигача бўлган номлари тарих сахифаларидан бутунлай ўчириб юборилди. ўрта осиёлик улуг мутаффаккирларнинг жахон маданияти асарларида араб деб талкин килиниши хам улар асарларини араб тилида ёзилгани хамда ўзларига арабча тахаллус кўйганлигидир. адабиётлар 1. илёс акбаров. мусика лугати. г.гулом нашриёти. т.: 1997 …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"уйгониш даври (iх-хii аср) сарой касбий мумикаси. уйгониш даври (ix-xii)" haqida

1404907992_55071.doc уйгониш даври (iх-хii аср) сарой касбий мумикаси. уйгониш даври (ix-xii) ўрта осиёда маком санъатининг такомиллашуви. режа: 1. уйгониш даври (iх-хii аср) сарой касбий мумикаси 2. ўрта осиёда маком санъатининг такомиллашуви гап касбий мусика (профессионал) тугрисида кетганда унинг тугрисида тулик тушунчага эга булишимиз учун касбий мусика мохияти ва унинг тарихини билишимиз зарур. касбий мусика деган сузнинг мохияти шундан ибортатки, бунда созанда ва хонандалар, хатто санъатнинг бошка турлари (кизикчилик, кугирчокбозлик, дорбозлик ва бошкалар) усталарининг шу хунарни мукаммал эгаллаганлиги ва факат шу хунар билан шугулланиши, шу хунардан моддий ва маънавий рагбат топиши, манфаатдор булиши (оила тебратиши) тушунилади. касбий мусикага ибтидоий жамоа тузуми емирилиши даври...

DOC format, 57,5 KB. "уйгониш даври (iх-хii аср) сарой касбий мумикаси. уйгониш даври (ix-xii)"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.