қайта тикланаётган тепаликлар

DOC 66,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1549528270_73990.doc қайта тикланаётган тепаликлар режа: 1. қайта тикланаётган тепаликлар 2. оҳалик 3. ер ости сув омбори (қирқтоғ) 4. тоғлар қабристони қайта тикланаётган тепаликлар ҳозирги вақтларда конигил хиёбонларининг шон-шуҳрати қайта тикланмоқда. обираҳмат ариғининг икки тарафида дам олиш ва даволаш зонасига мослаб, катта боғ барпо этилган. чўпонота тепаликларининг бошқа қисмларини ободонлаштириш давом эттирилмоқда. унинг яшил бойлигини тиклаш бўйича биринчи изланишлар 1927 йилдан бошланган. шу даврдаги ўлкашунослик фикрига кўра, бу тепаликларда қурғоқчиликка чидамли дарахтлар экиш мумкин экан. табиийки, ўрмонни қайта тиклаш учун маблағ етишмасди. биринчи тажриба дарахтлар ўтқазиш қирқинчи йилларда тепаликлар шарқий ёнбағрида ўтказилди. бу кўчатлар ичида, айниқса, акация ва айланта дарахт кўчатлари тезда шароитга мослашиб кўкариб кетди. ҳозирги чўпонота ёнбағирлари яйдоқ ерларини кўкаламзорлаштириш ишлари қизғин кетмоқда. бу жойларда яна қайин дарахтлари тез шароитга мослашиб, ўрмон хўжалиги посёлкасини иссиқ ва чангдан яхши ҳимоя қилмоқда. лайлакхона тепалигида ёнбағри ва обираҳмат ариғи ёнбағирлари яшил тўн билан қопланди. бу тепаликлар ёнбағрида жойлашган автоколонна майдонига экилган мевали …

еярли ўн километрга чўзилиб кетган. оҳалик қишлоғи қоратепа тоғининг шимолий ёнбағридаги барча тоғ қишлоқлари каби узоқ ўтмишда – қадимий сўғд эли ўзининг пойтахти атрофини ўзлаштираётган даврда пайдо бўлган. оҳаликнинг пайдо бўлиши тўғрисида тарихий маълумотлар бизгача етиб келмаган. лекин бу тоғ воҳаси ичидаги икки қўрғон қолдиқларига қараб, бу майдонларни меҳнатсевар деҳқонлар кушонлар даврининг бошидаёқ ўзлаштирганини, шаҳар атрофларида улкан сув омборлари ва каналлар қурганини тахмин қилиш мумкин. бу даврга қадар оҳалик ўрнашган тоғ дарасидан чорвадор аҳоли яйлов сифатида фойдаланган бўлиши эҳтимоли бор, ундан олдинги – бронза даврида бу ерда овчилар яшаган бўлиши керак. бу ҳақда оҳалик майдонида топилган камоннинг чақмоқтошли ўқлари хабар беради. эҳтимол, бу ерлар узоқ вақт давомида самарқанд олий табақаси учун дам олиш жойи бўлиб хизмат қилгандир. чунки уларнинг шаҳар ташқарисидаги қасрлари дарё бўйида жойлашган бўлган. бу ер истироҳатгоҳ бўлганлиги учун савдо-сотиқ ва косибчилик билан шуғулланмаганлар. шу сабабли на араб географлари, на бошқа зарафшон водийсини ўрганган олимлар ўзларининг хотираларида бу …

н ва омонқўтоннинг гурмак конларидан олиб келишарди. улкан гранит бўлаклари эса яқиндаги тоғлардан олиб келинарди. шу кунларда ҳам оқбўйра қишлоғи яқинидаги тош конларида ярим йўнилган гранит блокларини кўриш мумкин. учинчидан, темур ва темурийлар вақтида қашқадарё водийсидаги тарағай қишлоғига йўл оҳалик орқали ўтган ва ундан сангтўра довонига (1860 м) кенг карвон йўли мавжуд бўлган. тарағай қишлоғи мутахассисларнинг фикрича, темурнинг уруғи барлос қабиласи юрти бўлган. бу тоғ йўли инқилобгача туркистонга таъқиқланган маҳсулотларни шарқий бухоро, қарши, шаҳрисабз, шерободдан олиб келувчи яширин йўлга айланган. фуқаролар уруши даврида бу тоғ йўли қашқадарёдан келувчи душман тўдалари йўлини тўсиб қўйиш учун ёпилади ва довонга, йўлнинг тор қисмларига соқчилар қўйилади. ёз фасли кунларидан бирида душманларнинг кўп сонли тўдаси тўсиқларни ёриб ўтади. оҳалик олдида бу тўда ва жангчилар ўртасида бир неча соат давом этган жанг бўлиб, душман енгилади ва тоққа қараб қочади. оҳалик қишлоғининг этник таркиби хилма-хил бўлиб, асосан ўзбеклар ва тожиклардан иборат. қолган миллат вакиллари бу жойга паргар …

опишлари мумкин. қоратепа тоғининг асосий қисмини ташкил этган гранитлар ва грандиоритлар ичида графит, биллур шодаларини учратиш мумкин. тоғ бағрида эски қалай, вольфрам, молибден ғамламалари бор. бу районнинг асосий сув манбаи бўлган оқдарё водийси ҳам тарорланмас гўзалликка эга. бу жойда олча, қайрағоч, бодом дарахтларидан ташкил топган боғлар кўп. дарё ўзанининг тор жойларида шаршаралар мавжуд. сайёҳлар учун оқдарёдаги катта шаршара бошсувтушар, айниқса, гўзал бўлиб, у афғон довонига чиқишда жойлашган. қишлоқ юқорисида – тоғнинг юқори қисмидаги (1700-2200 м) баъзи бир жойларда табиий ҳолда ўсаётган арча сақланиб қолган. кексаларнинг гапига қараганда илгари уларнинг сони анча кўп бўлган. бу ердаги арчалар сонининг камайишига асосий сабаб уларнинг оҳак печларида ёқилғи сифатида ишлатилганидадир. тоққа чиқувчиларни бу ердаги қояли чўққилар ҳам жалб этади. уларнинг ичидаги камқўтон чўққиси (2189 м) қоратепа тоғидан баландлигига кўра иккинчи ўринда туради. чўққи улкан гранит хоч шаклида бўлиб, ёнбағирлари тикдир. унинг ёнида кичкина, шаффоф сувли қулбобо кўли жойлашган бўлиб, табиат томонидан тайёрланган табиий ўйиқча …

, қизилтоққа кўтарилиш ёки сазвасдарё водийсини кесиб ўтиб қоратепа қишлоғига бориш ёинки илонсойга тушиш ёхуд ёнтоқ ясси тоғи орқали тўғри йўл билан тераксойнинг юқорисига чиқиб, қайнарбулоққа тушиш мумкин. оҳаликдан сўқмоқ йўл билан миронкўлга, олти шаршара ўлкасига ёки оқбўйрага ўтиш мумкин. лекин табиатнинг бу гўзал бурчагини томоша қилиш вақтида, унинг муҳофазасини ҳам ўйлашимиз керак. бу жойдаги ҳамма нарса – гиёҳлар, булоқлар, тошлар ҳимоя талаб қилади. дам олишга келувчиларнинг сони ошган сари бу гўзал масканнинг табиатига зарар келтирилмоқда. ўсимлик дунёси камаймоқда. дам олишга борувчилар ўйлаб ўтирмай бойчечак, лола, ёввойи пиёз, доривор ўтларни юлишади. буларнинг кўпчилиги «қизил китоб»га киритилган ва йўқолиш арафасида турибди. биз эса бу ҳақда ўйлаб ҳам кўрмаймиз. ҳайвонот дунёсининг аҳволи бундан яхши эмас. кўп нодир ҳайвонлар табиат кушандалари – ноқонуний овчилар (браконьерлар) дастидан йўқолиб кетди. дарёдаги балиқлар кимёвий дорилар ва электр токи таъсиридан йўқолиш арафасида турибди. қушлар уяларини ташлаб одамлар кўзидан ғойиб бўлмоқда. ҳозир оҳалик атрофида бир вақтлар кўп бўлган …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "қайта тикланаётган тепаликлар"

1549528270_73990.doc қайта тикланаётган тепаликлар режа: 1. қайта тикланаётган тепаликлар 2. оҳалик 3. ер ости сув омбори (қирқтоғ) 4. тоғлар қабристони қайта тикланаётган тепаликлар ҳозирги вақтларда конигил хиёбонларининг шон-шуҳрати қайта тикланмоқда. обираҳмат ариғининг икки тарафида дам олиш ва даволаш зонасига мослаб, катта боғ барпо этилган. чўпонота тепаликларининг бошқа қисмларини ободонлаштириш давом эттирилмоқда. унинг яшил бойлигини тиклаш бўйича биринчи изланишлар 1927 йилдан бошланган. шу даврдаги ўлкашунослик фикрига кўра, бу тепаликларда қурғоқчиликка чидамли дарахтлар экиш мумкин экан. табиийки, ўрмонни қайта тиклаш учун маблағ етишмасди. биринчи тажриба дарахтлар ўтқазиш қирқинчи йилларда тепаликлар шарқий ёнбағрида ўтказилди. бу кўчатлар ичида, айниқса, акация ва айланта...

Формат DOC, 66,5 КБ. Чтобы скачать "қайта тикланаётган тепаликлар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: қайта тикланаётган тепаликлар DOC Бесплатная загрузка Telegram