хоразмшоҳлар давлати

DOC 93,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1555317110_74089.doc хоразмшоҳлар давлати режа: 1. хоразмшоҳлар давлати 2. давлат бошқаруви ва сиёсий тизим 3. бош ҳожиб ёки улуғ ҳожиб (ҳожибул-кабир) хоразмшоҳлар давлати хоразм сомонийлар даврида уларга тобе вилоят ҳисобланарди. х аср охири – xi асрнинг бошларига келиб хоразм ҳукмдори маъмун i ва унинг ўғли али ибн маъмун сомонийлар давлати қўлаганидан сўнг мустақил давлат тузишга ҳаракат қилиб кўрдилар. хусусан, 996 йилда шимолий хоразм ҳукмдори маъмун ибн муҳаммад икки қисмга бўлиниб кетган давлатни бирлаштириб хоразмшоҳ унвони олади ва урганчни ўз пойтахтига айлантиради. аммо, мовароуннаҳрдаги қорахонийлар ва хуросондаги ғазнавийлар давлати олдида хоразм давлати жуда кучсиз бўлиб, кўп ҳолларда маҳмуд ғазнавий ва унинг ўғли маъсудга қарам эди. хоразмнинг мустақил давлат сифатида шаклланиши ва ривожланиши ануштегиний-хоразмшоҳлар сулоласи даврига тўғри келади. ушбу сулоланинг асосчиси ёки биринчи вакили ануштегин келиб чиқиши жиҳатидан ўғўз туркларидан бўлиб, ёшлигида гаржистон (гуржистон) да яшаган ва ёлланма жангчи (мамлук) бўлган. салжуқ султони маликшоҳ i даврида ануштегин таштдорлик мансабига (султон ҳовўзлари ва ҳаммомлари …

хизмат қилди. у салжуқийларнинг олий ҳокимият учун ўзаро курашларида ҳам фаол иштирок этганлиги маълум. тарихий манбаларда хоразмшоҳнинг унвони «подшоҳ қутбид-дунё вад-дин абул-фатҳ муъин амирал-мўъминин» («дунё ва дин қутби, ғалабалар отаси мўминлар амири-халифанинг ёрдамчиси») деб улуғланиши қутбиддин муҳаммад салжуқийларга тобе бўлса-да, мавқеи анча баланд бўлганлигидан далолат беради. шу сабабли бўлса керакки, 1128 йилда қутбиддин вафот этгач султон санжар хоразм тахтини унинг ўғли аловиддин отсизга (тўлиқ номи ал-малик абу музаффар аловиддин жалолиддин отсиз; 1128-1156 йй) топширади. ўз даврининг моҳир саркардаси ва яхшигина дипломати бўлган отсиз мустақил ташқи сиёсат олиб боришга ҳаракат қилиб салжуқийларнинг ҳар бир хатосидан усталик билан фойдаланди. отсиз биринчи марта султон санжарнинг итоатидан чиқиб мустақил ҳаракат қилди ва салжуқийларга тегишли бўлган сирдарёнинг қуйи оқимидаги ерларни жандгача (каспий денгизи бўйларигача) босиб олиб, манғишлоқ вилоятини ҳам ўзига бўйсундирди. бундан ғазабланган султон санжар отсизга қарши юриш қилишга қарор қилди. чунки ўша давр сиёсатини яхши тушунган санжар, агар отсизни буйсундирмаса ўзига тобе бўлган қорахонийлар …

афақат бир вилоят, балки улкан минтақада ҳам сиёсат юргизиши ва донгдор сиёсий кучлар билан рақобатлаша олиши мумкинлигини амалга кўрсата олди. чунки отсизнинг асосий мақсади ва сиёсатининг асоси хоразмда ўз ҳокимиятини мустаҳкамлаш эди. ўзининг узоқ йиллик ҳумронлиги даврида (у 29 йил давлатни бошқарган) отсиз бағдод халифалари билан алоқаларини мустаҳкамлашга интилиб, султон санжарга қарши курашда бағдод халифасини иттифоқчи қилишга ҳам ҳаракат қилиб кўрди. 1156 йилда отсиз қоқшол касалига учраб вафот этади ва тахтга унинг ўғли эларслон (1156-1172 йй) тахтга ўтиради. эларслон отасига қараганда анча қўлай вазиятда тахтни бошқарди. чунки 1157 йилда султон санжар вафот этганидан сўнг салжуқийлар давлати майда вилоятларга бўлиниб кетди ва хоразмни мустақил сиёсат олиб бориши чун кенг йўл очилди. эларслон хуросондаги салжуқийларнинг ўзаро курашларидан фойдаланиб каспий бўйларидаги деҳистонни босиб олди. шунингдек у, отаси даврида хоразмга бўйсундирилган кўчманчи туркман ва қипчоқ қабилалари ёрдамида мовароуннаҳрнинг ички ишларига ҳам тез-тез аралаша бошлайди. 1158 йилда у катта қўшин билан мовароуннаҳрга бостириб келди. бу …

н такаш ва султоншоҳ маҳмуд ўртасида узоқ йиллар тож-тахт учун кураш бордир. аловиддин такаш 1172 йилнинг декабрида қорахитойлар маликаси чэн тиён ёрдамида расман тахтга ўтирган бўлса-да, ака-укалар ўртасида кураш давом этди. чунончи, 1174 йилда султоншоҳ маҳмуднинг онаси туркон хотун нишопур ҳукмдори ой-абога қимматли совғалар юбориб, такашга қарши иттифоқ таклиф қилди. ўша йили гурганждан 20 фарсаҳ узоқликдаги субвурни шаҳри остонасида ой-або қўшинлари аловуддин такаш қўшинлари билан тўқнашди. бу жангда такашнинг қўли баланд келиб, ой-або асир олинди ва қатл этилди. туркон хотун ва султоншоҳ каспий денгизининг шарқий соҳилидаги деҳистонга қочдилар. шундан сўнг аловиддин такаш хоразмда мустаҳкам ўрнашиб, қорахитойларга ваъда берган ўлпонни тўлашдан бош тортади. бунга жавобан қорахитойлар яна хоразмга юриш қилдилар, лекин муваффақиятсизликка учраб, султоншоҳ ихтиёрига кичик бир қўшин қолдириб ўзлари орқага қайтадилар. бу даврга келиб хуросоннинг анчагина қисми хоразм давлатига қўшилган бўлса-да, марв ва унинг атрофларда, сабзаворда султоншоҳ маҳмуд ҳукмронлик қиларди. 1187 йилда ака-укалар ўртасида нишопур остонасида яна тўқнашув бўлиб, такаш …

инг кўзида вафот этди. шу тариқа хоразмшоҳ эларслоннинг икки ўғли ўртасида 20 йилдан зиёдроқ давом этган курашга якун ясалди. хоразмшоҳ такаш 1193 йилнинг декабрида марв шаҳрини фатҳ этиб, шаҳар ва унинг атрофларига катта ўғли носириддин маликшоҳни волий этиб тайинлади. бағдод халифаси наср (1180-1225 йй) ва ғарбий салжуқийлар султони тоғрул ii ўртасидаги низолардан фойдаланиб, такаш қўшинлари 1194 йилнинг март ойида тоғрул ii га қарши уруш очди ва уни мағлуб этиб ҳамадон шаҳрини эгаллади. хоразмшоҳнинг тобора кучайиб бораётганлигидан хавфсираган халифа наср қўшинлари такашга қарши чиқдилар. 1196 йилнинг июн ойида такаш қўшинлари халифа қўшинларини енгди. шу тариқа афғонистон ва эроннинг катта қисми хоразмшоҳлар қўлига ўтди ва хоразм давлати ҳудудлари бирданига икки баравар кенгайди. хоразм давлати энди бағдод халифасига тегишли жойлар ва ғурийлар билан чегарадош бўлиб қолди. аммо, кўп ўтмасдан халифа наср билан такаш муносабатлари яна ёмонлашганлиги туфайли хоразмшоҳ ироқи араб ва халифалик пойтахти бағдодни босиб олишга қарор қилди. лекин бу юриш пайтида такаш …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "хоразмшоҳлар давлати"

1555317110_74089.doc хоразмшоҳлар давлати режа: 1. хоразмшоҳлар давлати 2. давлат бошқаруви ва сиёсий тизим 3. бош ҳожиб ёки улуғ ҳожиб (ҳожибул-кабир) хоразмшоҳлар давлати хоразм сомонийлар даврида уларга тобе вилоят ҳисобланарди. х аср охири – xi асрнинг бошларига келиб хоразм ҳукмдори маъмун i ва унинг ўғли али ибн маъмун сомонийлар давлати қўлаганидан сўнг мустақил давлат тузишга ҳаракат қилиб кўрдилар. хусусан, 996 йилда шимолий хоразм ҳукмдори маъмун ибн муҳаммад икки қисмга бўлиниб кетган давлатни бирлаштириб хоразмшоҳ унвони олади ва урганчни ўз пойтахтига айлантиради. аммо, мовароуннаҳрдаги қорахонийлар ва хуросондаги ғазнавийлар давлати олдида хоразм давлати жуда кучсиз бўлиб, кўп ҳолларда маҳмуд ғазнавий ва унинг ўғли маъсудга қарам эди. хоразмнинг мустақил давлат сифатида шаклл...

Формат DOC, 93,5 КБ. Чтобы скачать "хоразмшоҳлар давлати", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: хоразмшоҳлар давлати DOC Бесплатная загрузка Telegram