қизил туз тавсифи

DOC 82,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1549526038_73979.doc қизил туз тавсифи режа: 1. қизил туз тавсифи 2. қадимги хоразмни титратган ўпирилма 3. зарафшон қачон оролга оққан? 4. фараҳбахш дара ва тарихий довон ҳақида ўйлар қизил туз тавсифи ўзбекистон бозорлари нақадар бой ва хилма - хилдир. сершовқин сотувчилар орасида юрар экансиз республикамиз кўпгина вилоятлари бозорларида қизғиш туз бўлаклари билан савдо қилаётган сотувчилар диққатингизни жалб этади. одатда бундай тош туз бўлаклари дўконлардаги оқ тузга нисбатан баҳоси анча қиммат бўлишига қарамасдан тезликда сотиб олинади. самарқанд ва жанубий вилоятлардан бошқа ҳамма жойда бу туз «самарқанд тузи», самарқанднинг ўзида эса «қарши тузи» деб юритилади, маълумотларга кўра, у самарқанд вилояти ва унинг жанубидаги майдонлардан қазиб олинаркан. бу туз ўзининг фойдалилиги ва таъми билан дўкондаги ош тузидан кескин фарқ қилар экан. ўзбекистон яна бир табиий бойлиги - қизил тузи билан бутун дунёда жуда қадим замонлардан бери машҳур эди. республикамиз туз бойликлари ҳақидаги биринчи маълумотни биз қадимги рим тарихчиси, эрамизнинг i асрида яшаган плиний асарларидан …

тузи» борлигини ҳам ўша қўлёзмалардан биламиз. ix - x аср ёзма қўлёзмаларида «кешнинг туз кони» таърифланиб, бу ҳозирги ғузор шаҳридан 64 км узоқда жойлашган башхурд туз конига тўғри келади ва муаллиф худуд-ал-олам берган маълумотга кўра, бундай туз бошқа ерда учрамаган. бу туз кони ҳақида ўша вақтдаги барча сайёҳлар, чунончи 1222 йилда даослик сайёҳ чан - чун ҳам фикр юритган. машҳур сайёҳ марко поло xiii асрда ўрта осиёнинг жанубий қисми бўйлаб ўтиб кетар экан, ҳозирги афғонистоннинг шимолида жойлашган талликон конини ўрганиб «бу ерда туз шунчалик кўпки (эҳтимол, у амударё юқорисидаги барча конларни назарда тутган бўлса керак), у дунёдаги барча инсониятга асрлар бўйлаб етади», деб ёзган эди. viii аср сайёҳи ф.ефремовнинг бухорода туз етишмайди ва xviii аср охирида унга туз қўшни давлатлар – қалмиқлар, қирғизлар ва хиваликлар юртидан келтирилади, деган фикри нотўғри, адашиши оқибати бўлса керак.(17.83) бу вақтда туз ўтган замонлардек бир қанча конлардан ва зарафшон дарёси қуйи оқимида жойлашган шўр сувли …

нг, оқбош, одамтош, бобосурхон, контоғ, гаухона, байбичаконларни мисол қилиб келтириш мумкин. маҳаллий аҳоли ўртасида лайлимкон тўғрисида бир афсона мавжуд бўлиб, бу афсонага кўра, коннинг ўрни бирданига чўкиб кетган ва чўккан жойда ёриқ пайдо бўлган. бу ёриқдан олов отилиб чиққан ва атрофдаги барча арча ўрмонини ёқиб юборган. олов ўчганда тоғ ёнбағрида тош тузи бўлаклари пайдо бўлиб, уни «яламатуз» деб аташган. ўша яламатуз кейинчалик қазиб олиниб, хўжаликда ишлатила бошлаган. бу туз конларидаги минераллар галит, сильвин, карналлитдан ташкил топган. бундан ташқари, улар турли хил микроэлементлар билан бойиган. шу сабабли бўлса керак, бу туз қатламлари қизил, яшил, кулранг ва сариқ рангга кирган. яна микроэлементлар тузга турли хил таъм ҳатто шифобахшлик хусусиятини берган. шу сабабли маҳаллий аҳоли бу тузлардан озиқ-овқат тайёрлашда ва касалликларни даволашда фойдаланиб келган. лекин ҳозиргача ўзбекистоннинг бу туз конларидан халқ хўжалигида тўлиқ фойдаланилмайди. бу майдонлардаги йирик туз конларидан кимё саноатини ривожлантиришда фойдаланиш мумкин. қадимги хоразмни титратган ўпирилма табиат деганимизда биз фақат ер …

мёбликлар» китобида қадимий хоразм майдонида рўй берган ҳалокат тўғрисида ҳикоя қилинади. «бу нарса санинам деган жойда бўлиб ўтди. ўпирилмадан қизил қум отилиб чиқиб ҳавога кўтарилди, тус ва нейсабурга етиб борди. қизил қумларда пайдо бўлган тўлқинлар 150 фарсах жойга тарқалди. биттаси ҳикоя қилди, мен нейсабурга кетаётганимда хоразм атрофларида кўп аҳоли кўрдим, хоразмга қайтганимда эса бу жойлар ер остига кириб кетган эди. пайдо бўлган қуюн 100 кишини юқорига олиб кетди. сув бу ўпирилмага қуйила бошлади». бу қандай ҳалокат бўлди экан? бизга маълумки, қадимий хоразм давлатининг пойтахти бўлган кўҳна урганч шаҳри ҳозирги туркманистонда, қизилқум ва қорақум саҳролари чегарасида жойлашган. бу майдонни кўрсангиз у текисликдан иборат бўлиб, ер юзасини қалин нураган тоғ жинси бўлаклари ҳамда қумлар қоплаб олган ва бу қумлар қизғишроқ рангда бўлгани учун қизил-қум деб аталган. юқорида таърифланган табиий офат «қизил қумларда пайдо бўлган тўлқинлар 150 фарсах жойга тарқалди», дейилишига қараганда зилзилага ўхшайди. лекин зилзила геолого-географик адабиётларда гео-синклинал ҳаракатлар деб аталган ва …

о бўлган зилзилалар; б) вулканик зилзилалар, яъни вулқонлар отилган вақтда пайдо бўлган зилзилалар: в) ўпирилишлар вақтида пайдо бўлган зилзилалар, яъни ер ости карст бўшлиқларига ер юзидаги тупроқ қатламларининг қулаб тушиши натижасида пайдо бўлган зилзилалар; г) портлашлар натижасида пайдо бўлган зилзилалар гуруҳларига бўлинади. бу гуруҳлардан биринчиси тектоник зилзилалар ва иккинчиси вулканик зилзилалар учун хоразм майдонида шароит бўлмагани учун уларни юқоридаги таърифланган кўҳна урганчдаги тўлқинлар пайдо бўлишига сабаб бўлган, деб айта олмаймиз. ҳақиқатан ҳам, хоразм майдонида геологик тоғ ўсиши жараёни ёки вулканлар борлиги ҳозирга қадар ўрганилгани йўқ. учинчи гуруҳ зилзилалар, яъни ўпирилишлар, ер ости карст бўшлиқларига ер юзидаги тупроқ қатламларини қулаб тушиши натижасида пайдо бўлган зилзилалар пайдо бўлиши учун кўҳна урганч майдонида шароит мавжуд. кўҳна урганчда ер устидаги қум қатламлари остида карстланувчи бўр қатламлари мавжуд. атмосфера сувлари қум қатламлари орасидан сизиб ўтиб бу қатламларга тушади ва карстланади ёки аста-секин эриб, ер остида ҳар хил бўшлиқлар ҳосил қилади. бу бўшлиқлар кенгая бориб, бир-бири …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "қизил туз тавсифи"

1549526038_73979.doc қизил туз тавсифи режа: 1. қизил туз тавсифи 2. қадимги хоразмни титратган ўпирилма 3. зарафшон қачон оролга оққан? 4. фараҳбахш дара ва тарихий довон ҳақида ўйлар қизил туз тавсифи ўзбекистон бозорлари нақадар бой ва хилма - хилдир. сершовқин сотувчилар орасида юрар экансиз республикамиз кўпгина вилоятлари бозорларида қизғиш туз бўлаклари билан савдо қилаётган сотувчилар диққатингизни жалб этади. одатда бундай тош туз бўлаклари дўконлардаги оқ тузга нисбатан баҳоси анча қиммат бўлишига қарамасдан тезликда сотиб олинади. самарқанд ва жанубий вилоятлардан бошқа ҳамма жойда бу туз «самарқанд тузи», самарқанднинг ўзида эса «қарши тузи» деб юритилади, маълумотларга кўра, у самарқанд вилояти ва унинг жанубидаги майдонлардан қазиб олинаркан. бу туз ўзининг фойдалилиги ва таъ...

Формат DOC, 82,0 КБ. Чтобы скачать "қизил туз тавсифи", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: қизил туз тавсифи DOC Бесплатная загрузка Telegram