saroymulkxonim

DOC 142.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1547356526_73843.doc saroymulkxonim reja: 1. saroymulkxonim hayoti 2. saroymulkxonim qurdirgan madrasa 3. bibixonim masjidi saroymulkxonim (bibixonim) saroymulkxonim chig’atoy ulusiga mansub mo’g’ul xonlaridan qozonxonning qizi bo’lib, 1341-yilda tug’ilgan. qozonxon taxtdan azl etilib, qatl qilingan chog’da saroymulkxonim hali besh yoshda edi. saroymulkxonim balog’atga yetgach, 1355-yilda movarounnahr hukmdori amir qozog’onning nabirasi amir husayn uni nikohiga kiritdi. 1370-yilda sohibqiron amir temur jangda amir husaynni yengib, uni qatl ettirgach, movarounnahr hukmronligini o’z qo’liga oladi. tabiiyki, amir husaynning bir necha xotinlari bo’lib, haramning ulug’ bekasi- tarmashirinxonning qizi suyunch qutlug’ og’o edi. sohibqiron amir temur maqtulning haramidagi malikalar orasidan qozonxonning qizi – saroymulk xonimni, bayon sulduzning qizi- ulus og’oni, xizr yasuriyning qizi - islom og’oni hamda tag’oy turkon xotunni tanlab olib, idda muddati uch oy o’tgach, o’z nikohiga kiritadi. sohibqiron amir temur saroymulk xonimni o’z nikohiga kiritgach, “kuragon” unvoniga musharraf bo’ldi. kuragon iborasi mo’g’ulcha so’z bo’lib, “kuyov” degan ma’noni ifodalaydi. zero, saroy mulk xonim mo’gul xonlaridan birining qizi …

madaniy hayotidan yaxshigina xabardor bo’lgan, saltanat ishlarida dono maslahatlari bilan qatnashib turgan ayol edi. ayniqsa, ilm-ma’rifatga alohida e’tibor ila qarar, tolibi ilmlarga homiylik qilardi. sohibqiron amir temurning harbiy yurishlarida saroymulkxonim ko’pincha birga yurgan. tarixiy manbalarning yakdillik bilan bergan ma’lumotlariga ko’ra, o’ta ziyrak, tadbirkor saroymulkxonim salatanatni boshqarishda vujudga kelgan ayrim muammolarni hal qilishda o’zining oqilona maslahatlari bilan faol qatnashgan. amir temur saroymulkxonimga oshkora buysunmasa-da, biroq uning oqilona maslahatlariga o’zida qandaydir ehtiyoj sezib turgan. naql qilishlaricha, eronga qarshi yurish boshlaganda, isfaxonning qamali ko’pga cho’zilib, qo’shinni ozuqa bilan ta’minlashga mablag’ yetishmay qoladi. nihoyat, amir temur samarqandga chopar yo’llab, saroymulkxonimga maktub jo’natadi. maktub qisqacha bo’lib, “qo’shinning zahirasi tugadi, xazinadan zar yuboring”, deyilgandi. saroymulkxonim maktub mazmunidan ogoh bo’lgach, maktubning orqa tomoniga “ulug’ amir, zaringiz tugagan bo’lsa, siyosatingiz ham tugadimu?”- deb yozadi va uni choparga tutqazadi. amir temur maktubni olgach, saroymulkxonimning kinoyali zamzamasini o’ylab-o’ylab, nihoyat bir qarorga keladi: lashkargohda so’yib yeyilgan qo’y, qoramol, ot, va tuya …

404-yil 8-sentabr dushanba kuni amir temur samarqand chetidagi “dilkusho” bog’ida elchilarni qabul qiladi. qabul marosimi katta ziyofat va tantana bilan boshlangan. klavixoning hikoya qilishicha, qabul marosimida hukmdor temurning yonida saroymulkxonim boshliq boshqa xotinlari ham yuzlariga parda tashlab o’tirganlar. ispan qiroli yuborgan hadyalar orasida hukmdorga ko’proq qizil movut ma’qul bo’lgan. bu haqida u o’z xotinlari, avvalo saroymulkxonim bilan fikrlashadi. 1404-yil 17-oktabr juma kuni saroymulkxonim ham katta ziyofat beradi. ziyofatda boshqa elchilar qatorida ispan elchisi ryui klavixo gonzales ham qatnashadi. klavixo temur bog’larida berilgan ziyofatlarning to’kin-sochinligi, bog’lardagi rang-barang ipak chodirlar, undagi oltin-kumush jihozlaru bog’larning o’ta did va farosat bilan jihozlangani haqida maroq ila hikoya qiladi. naql qilishlaricha, saroymulkxonim kunlardan bir kun o’z jamg’armasi hisobiga, savoblik uchun xudo yo’lida bir madrasa bino qildirishga amir temurdan ijozat so’raydi. hukmdordan ruxsat bo’lgach, otasi qozonxon tomonidan sovg’a qilingan bir juft olmos baldog’ini sotuvga qo’yib, bu mablag’ni madrasa qurilishiga sarflaydi. saroymulkxonim madrasa qurilishi jarayonida qurilish maydoniga tez-tez …

uf tortadi. ustaboshining beg’ubor so’zlari tez orada qurilishdagi barcha korfarmon, usta va mardikorlar orasida tarqaladi. bir-ikki kun o’tgach, mish-mishlar zo’rayib, “nima deysan, ustaboshi xonimga g’oyibona oshiq bo’lib qolgan emish”, degan so’zlar tarqab ketadi. tabiiyki, bu mish-mishlar saroy mulk xonimning ham qulog’iga yetib boradi. ustaboshi o’zining bemulohazaligidan o’kinib, suyaksiz tilning jarohatidan nolib turgan bir vaqtda, saroymulkxonimning xos kanizlaridan biri qo’lidagi ro’molga o’ralgan laganchani ustaboshiga uzatarkan: - xonim ushbu tuxumlarni sizga yubormishlar. toki mazkur yeti xil rangga bo’yalgan yeti dona tuxumni tanovvul aylab, alarming mazasi bir xilmu yoxid har birining mazasi alohidamu, ushbuni farqlab bergaysiz. javobini ertaga qiyom paytida eshiturmiz,-deb qaytib ketadi. ustaboshi ro’molni ochib, yeti xil rangdagi tuxumni o’z ko’zi bilan ko’rgach, xonim nimaga shama qilayotganini tushunib, chuqur iztirobga tushadi. shu kunlarda sohibqiron amir temur navbatdagi yurishdan qaytib kelayotganligi va yaqin orada samarqandga yetib kelishi haqida ovozalar tarqaladi. ustaboshining ko’z-o’ngi qorong’ulashib, qo’li ishga bormaydi. “mish-mishlar boshimga balo bo’ldi, hademay sohibqiron yetib …

deb o’ziga qanot va dum bog’laydi-da, gumbazdan yalanglikka qo’nib, ko’zdan g’oyib bo’ladi. shundan buyon xalq orasida “ustozidan shogirdi o’zgan” degan maqol qolgan deyishadi. saroymulkxonim qurdirgan madrasa xiv asr oxiri va xv asr boshlarida samarqanddagi madrasalar orasida ulkan va mahobbatliligi bilan ajralib turgan. madrasaga zamonasining yetuk mudarrislari tayinlanib, ular tolibi ilmlarga diniy va dunyoviy ilmlardan saboq berganlar. saroymulkxonim madrasa tolibi ilmlarining ahvolidan tez-tez xabar olib, ularga homiylik qilib turgan. rivoyatlarga ko’ra, saroymulkxonim o’z odaticha, qosh qoraygach, o’zining yaqin kanizlari bilan kiyimlarini o’zgartirib, madrasa tomon yo’l oladi. negaki, saroymulkxonim madrasa toliblarining ahvoli ruhiyasi, kim qanday tirikchilik o’tkazayotganligini, tunda qanday ish bilan mashg’ul bo’layotganliklarini zimdan tekshirib turarkan. bir kecha xonim madrasaga yetib kelganida hujralarning deyarli barchasida chiroq o’chgan, tolibi ilmlar tun og’ushida uyquga cho’mgan ekanlar. faqat birgina hujrada sham yonib, ichkaridan tovush eshitilibdi. saroy mulk xonim kanizlarini madrasa hovlisida qoldirib, o’zi ohista yurib, hujra eshigi yonida ichkariga quloq solibdi. tolibi ilmlardan biri ikkinchisiga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "saroymulkxonim"

1547356526_73843.doc saroymulkxonim reja: 1. saroymulkxonim hayoti 2. saroymulkxonim qurdirgan madrasa 3. bibixonim masjidi saroymulkxonim (bibixonim) saroymulkxonim chig’atoy ulusiga mansub mo’g’ul xonlaridan qozonxonning qizi bo’lib, 1341-yilda tug’ilgan. qozonxon taxtdan azl etilib, qatl qilingan chog’da saroymulkxonim hali besh yoshda edi. saroymulkxonim balog’atga yetgach, 1355-yilda movarounnahr hukmdori amir qozog’onning nabirasi amir husayn uni nikohiga kiritdi. 1370-yilda sohibqiron amir temur jangda amir husaynni yengib, uni qatl ettirgach, movarounnahr hukmronligini o’z qo’liga oladi. tabiiyki, amir husaynning bir necha xotinlari bo’lib, haramning ulug’ bekasi- tarmashirinxonning qizi suyunch qutlug’ og’o edi. sohibqiron amir temur maqtulning haramidagi malikalar orasidan qozonx...

DOC format, 142.5 KB. To download "saroymulkxonim", click the Telegram button on the left.

Tags: saroymulkxonim DOC Free download Telegram