o’zbekiston me’morchiligida (samarqand shaxridagi tarixiy obidalar haqida umumiy ma’lumot)

DOCX 342,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1710191033.docx o’zbekiston me’morchiligida (samarqand shaxridagi tarixiy obidalar haqida umumiy ma’lumot) o’zbekiston me’morchiligida (samarqand shaxridagi tarixiy obidalar haqida umumiy ma’lumot) reja: 1. o’zbekiston me’morchiligida betakror tarixiy yodgorliklar. 2. samarqand afsonaviy shahar 3. imom al buxoriy yodgorlik majmuasi 4. amir temur maqbarasi 5. bibixonim jo’me masjidi xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. o’zbekiston me’morchiligida betakror tarixiy yodgorliklar. «mustaqillikka erishganimizdan keyin xalqimizning o’z yurti, tili, madaniyati, qadriyatlari tarixini bilishga, o’zligini anglashga qiziqishi ortib bormoqda. bu — tabiiy hol. odamzod borki, avlod-ajdodi kimligini, nasl-nasabini, o’zi tug’ulib voyaga etgan qishloq, shahar, xullaski, vatanining tarixini bilishni istaydi». me’morlik — insonning har kungi hayotidan ajralmas san’atdir. me’morlik ham san’atning boshqa turlari singari davlat tarixi, madaniy-ma’naviy ettiradi, xalqning turmush tarzi, esteti li shakllarda namoyon etadi. shuning uchun bu san’at tarixiy voqealarning solnomasi, davr oynasi sifatida e’tirof etiladi. o’zbekiston zamini me’moriy obidalarga boy o’lka. bu zamonlardan boshlab me’morlik san’ati rivojlanib kelgan. dastlab odamlar g’orlarda yashash bilan birga yer ustiga ham turarjoylar …

i qo’rg’on-qasrlar — ko’shklar qurilishida sezilarli bo’ldi. bu qo’rg’on-qasrlar aealgi badiiy-madaniy markazlardan birmuncha chekkada bo’lib, asosan, dehqon-feodallarning turarjoyi sifatida paydo bo’ldi. bu qo’rg’onlar mustahkam devorlar bilan o’ralgan. shu qo’rg’on-qasrlar atrofida keyinchalik turarjoylar, bozorlar paydo bo’la borgan. vaqt o’tishi bilan ana shu yerlar ham qalin devorlar bilan aylantirib o’rab olina boshlangan. o’zbekiston me’morlik san’atining yangi bosqichi rivojlangan feodalizm davriga to’g’ri keladi. shu davrda o’zbekiston jahonga ajoyib olimlarni berdi. me’morlikda yangi tipdagi binolar, ijodiy g’oyalar yuzaga keldi. shahar hayoti rabotga ko’chdi. shu yerda gavjum bozorlar paydo bo’ldi. savdo qatorlari yaqinida esa hunarmandlar jamoalari shakllana bordi. shaharda va undan tashqarida jamoat va turarjoylar ko’plab qurildi. bu qurilishlarda asta islom dini bilan bog’liq me’morlik shahar qiyofasini belgilashda muhim o’rin egallab, dinlar bilan bog’liq diniy binolar masjid tiplari yuzaga kelib, juma masjidi hamda shahardan chekkada namozgohlar barpo etilib, ichida qibla tomonda — mehrob yonida minbar qurilgan. uzun minora ishlanishi ham shu davr mahsulidir. o’quv dargohlari …

vujudga kelgan yirik va murakkab me’morlik majmualari muhim o’rinni egallaydi. me’morchilik yodgorliklarini rangli koshinlar bilan boyishi katta badiiy-estetik ahamiyat kasb etdi. albatta, rangli bezak o’rta osiyo me’morligida aeal ham bo’lgan, lekin xe asrga kelib bino ichki va, ayniqsa, tashqi pardozida bu uslub alohida o’rinni egallay sirli sopol taxtachalardan ishlangan rangli koshinlar xtv asr oxiridan tarqaldi. temur nafaqat o’z ona shahri kesh va poytaxti samarqandda, balki o’z tasarrufidagi yerlarda ham hashamatli bipolar qurdirdi. temur va temuriylar davri me’moriigini shohizinda me’morliktasavvur etib bo’lmaydi. afsonaviy afrosiyob i bu majmua xi — xii asrlarda mavjud maqbaralar o’rniga i bu yer musulmonlarga jadar ham muqaddas sajdagoh joyi bo’lgan. bu yerda avliyo qusam ibn abbos maqbarasi bo’lib, go’yo ―u shu yerda tirilib yer ostiga kirib ketgan va oxiratgacha o’sha yerda yashagan ― nomi shu yerdan olingan. hozirgi shohizinda i ko’rinishi xiv — xv asrlarning birinchi yarmida shakllangan. u 1434 — 1435-yillarda ulug’bek tomonidan qurdirilgan peshtoq bilan …

bilan kishilarni hayratga i. islomxo’ja minorasi shaharning ajoyib me’morchilik yodgorligi hisoblanadi. xorazm davlati miloddan avvalgi ii — i asrlarda esa o’zining gullagan davrini boshidan kechiradi. tuproqqal’a shu davrning muhim yodgorligidir. qal’a qalin devor bilan aylantirilib o’rab va atrofidan zovur o’tkazilgan. asosiy darvozadan shahai keng va to’g’ri yo’l shaharning bosh maydoni va u yerda mavjud bo’lgan va hokim saroyiga olib borgan. qal’adagi saroy va ibodatxonalar bezakka boy va hashamatli qilib qurilgan bo’lib, uni bezashda rassomlik va haykaltaroshlik san’atidan foydalanilgan. rivojlangan feodalizm davrining nodir yodgorligi somoniylar. bu maqbara haqli ravishdajahon i hisoblanib, dastlab o’zining sodda va 1 mutanosibligi va me’moriy shakl devorining nihoyatda nafis holda bir-biri bilan uyg’unlashib ketganligi bilan ajralib turadi. maqbara asosi kvadrat bo’lib (7,20 x 7,20), to’rt tomonida arkli eshik mavjud. maqbara tashqi tomondan tepaga bir oz torayib boruvchi kub va uning ustiga o’rnatilgan yarim aylana shaklidagi qozonni eslatadi. binoning tashqi devor yuzasi pishiq g’ishtni tmii holda taxlanishi hisobiga …

h maskanlari ham mavjud. taxtaqorachi dovoni yaqinidagi omonqutan maskanida hozirgacha samarqand shahri to’g’risidagi qiziq-qiziq afsonalarni eshitish mumkin. bundan tashqari ushbu viloytda neandertallar lageri qoldiqlari topilgan. samarqand — jahonning eng qadimiy shaharlaridan biri. rim, afina, vavilonlarning tengdoshidir. o’tmishning shoirlari va tarixchilari uni chinakam «sharq jannatmakon bog’i», «yer yuzi», «sharq olamining bebaho durdonasi», «jahon mamlakatlarning bezagi», «sharqning rim kabi shahri»… va hokazolar kabi go’zal o’xshatishlarni bejiz bag’ishlamagan edilar. samarqand vujudga kelgan zarafshon daryosi vodiysining tabiiy mo’lko’lligi «avesto» ning muqaddas she’rlarida maqtalgan edi. eramizdan avvalgi 1ming yillikning o’rtalarida yunon manbalari samarqand shahri haqida nomini marokand shaklida aytib o’tganlar, o’rta asrlar davrida qadimiy samarqandning xarobalari afrosiyob deb nomlanadigan bo’ldi. samarqand shahri haqida eng birinchi yozma fikr eramizdan avvalgi 329 yilga oid, u paytda iskandar zulqarnayn boshchiligidagi yunon-makedon lashkarlari uni ishg’ol qilgan. eramizning birinchi asrlarida shahar qudratli kangyuy davlati hukmronligiga tushib qolgan edi. qadimiy samarqandga tashrif buyurgan sayyohlar bu muazzam shaharning yuragi bo’lmish registon maydoni …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’zbekiston me’morchiligida (samarqand shaxridagi tarixiy obidalar haqida umumiy ma’lumot)"

1710191033.docx o’zbekiston me’morchiligida (samarqand shaxridagi tarixiy obidalar haqida umumiy ma’lumot) o’zbekiston me’morchiligida (samarqand shaxridagi tarixiy obidalar haqida umumiy ma’lumot) reja: 1. o’zbekiston me’morchiligida betakror tarixiy yodgorliklar. 2. samarqand afsonaviy shahar 3. imom al buxoriy yodgorlik majmuasi 4. amir temur maqbarasi 5. bibixonim jo’me masjidi xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. o’zbekiston me’morchiligida betakror tarixiy yodgorliklar. «mustaqillikka erishganimizdan keyin xalqimizning o’z yurti, tili, madaniyati, qadriyatlari tarixini bilishga, o’zligini anglashga qiziqishi ortib bormoqda. bu — tabiiy hol. odamzod borki, avlod-ajdodi kimligini, nasl-nasabini, o’zi tug’ulib voyaga etgan qishloq, shahar, xullaski, vatanining tarixini bilishni is...

Формат DOCX, 342,9 КБ. Чтобы скачать "o’zbekiston me’morchiligida (samarqand shaxridagi tarixiy obidalar haqida umumiy ma’lumot)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’zbekiston me’morchiligida (sa… DOCX Бесплатная загрузка Telegram