қадимги спарта ва аттика давлатлари

DOC 105.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1547394629_73860.doc қадимги спарта ва аттика давлатлари режа: 1. қадимги спарта ва унинг давлат тузуми. 2. пелопоннес иттифоқи. 3. спартанинг ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий аҳволи. 4. қадимги аттика ва унинг ижтимоий-иқтисодий аҳволи. 5. драконт қонунлари. 6. афина қулдорлик демократиясининг ривожланиши. қадимги спарта ва унинг давлат тузуми. спарта давлати пелопоннеснинг жанубида жойлашган. бу давлатнинг пойтахти спарта деб аталган, мамлакатнинг ўзи эса лакония деб ном олган. фукидид, ксенофонт, аристотель ва плутарх асарлари ҳамда спарталик шоир тиртейнинг шеърлари спарта давлатининг тарихига оид манбалардир. спарта эр.ав. 1х асрда дорий қабилаларининг кўчишининг сўнгги даврида пайдо бўлган кўчманчи дорий қабилалари уруғдошлик тузуми бузилиши босқичида турган. маҳаллий аҳоли ўз манзилида қолган-у, аммо келгиндилар учун ишлаши лозим бўлган. аммо, туб жой аҳолининг ҳаёти қулларнинг ҳаётига ҳам қадрланмаган. серҳосил водийларда яшаган маҳаллий аҳоли ҳуқуқсиз илотларга айлантирилган. илот номининг ўзи ҳозиргача равшан эмас. дорийлар забт этган гелос шаҳри номидан келиб чиққан деган тахминлар бор. истилочилар - дорийлар - ўзларини ўз бош шаҳри …
2
территориясида бўлмаслиги лозим эди. илотлар ер эгаси спарталикка ҳосил миқдоридан қатъий назар натурал оброк тўлаган. яъни, дон, қорамол, ўсимлик мойи ва бошқа маҳсулотлар топшириши керак эди. бу оброк катта бўлгани учун илотлар қашшоқ яшаганлар. спартада ҳунармандчилик кам ривожланган ва периэклар шуғилланганлар. уйлар арра ва болта ёрдамида қурилган. меҳнат қуролларини такомиллаштириш таъқиқланган. спарта давлати ҳар қандай ташқи савдони ҳам таъқиқлаган. ажнабий савдогарлар киритилмаган. савдо-сотиқ ички бозорларда қилинган. спарта пуллари ноқулай бўлиб, оғир темирдан қўйилган. пуллар ҳамёнларда эмас, омборларда сақланган. бозорга бораётган одам пулларини аравага юклаб борган. грецияда кумуш пул бўлган, лекин спартада кумуш пулга рухсат берилмаган. спарталиклар чет эл таъсиридан сақланиш, ибтидоий жамоа тартибларини қўриқлашга уринганлар. илотларни эксплуатация қилиб, ўз моддий фаравонлигини таъминлаш билан қаноатланар эди. спартанинг имтиёзли синфи бўлган спарталиклар “тенглар жамоаси” деб аталадиган жамоатни ташкил этардилар. бу ҳарбий демократиянинг қолдиғи эди. бу жамоа спарта қулдорлик давлатида илотлар ва периэкларни бостириб туриш учун ҳукмрон синфнинг ҳарбий бирлашмаси эди. спарталиклар ҳарбий …
3
исобланган. тарбиялашдан мақсад - кучли, чидамли жангчи тайёрлаш бўлган. улар ўқишни, ёзишни, ҳисоблашни, қўшиқ айтишни, рақсга тушишни ўрганганлар. ўғил бола қисқа сўзлашга ўргатилган. (русча “говорит локонично”) она ўғлига қалқон бера туриб, “қалқон билан ёки қалқонда қайт” деган. грециянинг бирдан-бир мамлакати спартада хотин-қизларни тарбиялашга эътибор берилмаган: “соғлом онадан соғлом бола туғилади”. қизлар рўзғор ишлари билан шуғулланмаган. бу ишларни илот аёллари бажарган. спарта аёллари болалигидан гимнастика ва спорт билан шуғулланганлар. улар ҳам ўқишни, ёзишни, ҳисоблашни билганлар. спарталиклар балоғатга етгач, уйланиб оила қурганлар. лекин ундан кейин ҳам ҳаёти соф ҳарбийча тарзда ўтган. ўз ўртоқлари билан ҳарбий отрядда бўлиб, тушликни ҳам бирга қилишган. тушки овқат спартада фидития деб аталган, унга ўзлари маълум натурал ҳақ тўлаганлар. ким тўлай олмаса, фидитиядан кейин эса тенглар жамоасидан чиқарилган, улар сиёсий ҳуқуқидан маҳрум бўлган. спарта давлатининг бутун фаолияти илотларни итоатда тушишга қаратилган. илотлар бутунлай ҳуқуқсиз бўлган. спарталик йигитлар кечалари йиғилиши ниқоб кийиб илотлар манзилига бориб уларнинг ёш ва кучлиларини …
4
о бўлган. бири дорийларнинг эврипонтид уруғидан, иккинчиси ахайянинг агиад уруғидан келиб чиққан. подшолар басилей ёки архагет деб аталган. улар спарта давлатининг олий аристократик органи бўлмиш герусия таркибига кирган. подшолар реал ҳокмиятга эга бўлмаган. ҳатто халқ йиғинидан бир йилга сайланадиган эфорлар (улар 5 та бўлган), яъни олий мансабдор назоратчи ҳам подшони ўз ҳузурига чақириб ола олган. энг кучли ва давлатни ҳақиқатан бошқарувчи орган герусия бўлган. герусия (геронт - “кекса” демакдир) спартанинг энг задогон ва мўътабар уруғларининг вакилларидан иборат оқсақоллар мажлисидир. герусияга олтмиш ёшли 28 киши ва 30 ёшга етган икки подшо кирган. герантлар герусияда умрбод мажлис қилганлар. герантликка 60 ёшга тўлган киши халқ йиғинида сайланган. спарта аристократлар давлати бўлиб, унда асосий ролни герусия ва эфорлар уйнаган. пелопоннеснинг энг кучли давлати бўлган спарта эр.ав. у1 асрдаёқ икки марта қаттиқ уруш қилгандан кейин ғарб томондаги серҳосил мессанияни забт этган ва унинг аҳолисини илотларга айлантирган. жанубий грециянинг қолган давлатларини спарта забт этмаган бўлсада, лекин …
5
атар эдилар. спарта олдида сажда қилиш - аристократиянинг зўравонлиги олдида ва энг ёмон формадаги қуллик сажда қилиш демакдир. спарта тузуми грек давлатлари орасида энг реакцион тузум эди. аввал бошда афина полиси бошлиқ аттика бошқа полислардан орқада эди, лекин тезда ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий жиҳат тез тараққиё этиб, улардан ўтиб кетган. афина узоқ вақтгача грециянинг энг ривожланган савдо-ҳунармандчилик ва маданий маркази бўлиб келган. афина давлат тузуми аристотелнинг “афина политияси” асарида тасвирланган. геродот ва фукидид бу давр ҳақида ўз “тарих” асарларида қисқа ёзиб қолдирганлар. плутарх афина қонун чиқарувчиси солоннинг таржимаи ҳолини ёзган. обидалардаги бир мунча ёзувлар, тангалар ва археологик манбалар ҳам сақланган. аттика - ўрта грециянинг эгей соҳилидаги тошлоқ ярим оролдан иборат. аттикада серҳосил ерлар кам, аммо кулолчилик буюмлари ясайдиган яхши гилвата, кумуш, қўрғошин, мармар сероб. токзор ва зайтун яхши ўсади. аттикада озиқ-овқат маҳсулотларининг етишмаслиги сабабли аҳоли ҳунармандчилик билан шуғулланиб, буюмларни арпа, буғдойга алмаштирган. афина атрофида яшовчи ион қабилалари бирлаша бошлаганлар. афсонага кўра …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "қадимги спарта ва аттика давлатлари"

1547394629_73860.doc қадимги спарта ва аттика давлатлари режа: 1. қадимги спарта ва унинг давлат тузуми. 2. пелопоннес иттифоқи. 3. спартанинг ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий аҳволи. 4. қадимги аттика ва унинг ижтимоий-иқтисодий аҳволи. 5. драконт қонунлари. 6. афина қулдорлик демократиясининг ривожланиши. қадимги спарта ва унинг давлат тузуми. спарта давлати пелопоннеснинг жанубида жойлашган. бу давлатнинг пойтахти спарта деб аталган, мамлакатнинг ўзи эса лакония деб ном олган. фукидид, ксенофонт, аристотель ва плутарх асарлари ҳамда спарталик шоир тиртейнинг шеърлари спарта давлатининг тарихига оид манбалардир. спарта эр.ав. 1х асрда дорий қабилаларининг кўчишининг сўнгги даврида пайдо бўлган кўчманчи дорий қабилалари уруғдошлик тузуми бузилиши босқичида турган. маҳаллий аҳоли ўз манзилида ...

DOC format, 105.0 KB. To download "қадимги спарта ва аттика давлатлари", click the Telegram button on the left.