koinot. quyosh sistemasi

DOC 92.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662999340.doc koinot koinot. quyosh sistemasi режа: 1. koinot. kosmik galaktikalar. yulduzlar. 2. quyosh va uning tuzilishi. 3. quyosh sistemasi. quyosh sistemasidagi sayyoralar va ularning tuzilishi. 4. kometalar. meteroitlar. asteroidlar. koinot behisob kosmik jismlar: yulduzlar, sayyora (planeta) lar, yer va uning yo’ldoshlari, kichik planeta (asteroid)lar kometalar va boshqalar majmuidan iborat. ularning barchasi aylanadi. koinotda son-sanoqsiz bir-biridan juda katta yorug’lik yili (10 va hatto 100 yorug’lik yili) bilan ajralib turadigan ko’plab galaktikalar mavjud. aniqlanishicha, galaktikalar to’plami o’z navbatida metagalaktikani (grekcha -galaktikadan tashqarida) tashkil etib, ular galaktikadan nihoyatda uzoq joylashgan va juda katta yuzaga ega ekanligi bilan xarakterlanadi. masalan, magellan nomi bilan yuritiladigan galaktikaning uzoqligi 80 ming yorug’lik yiliga teng bo’lsa, andromeda galaktikasi 700 ming yorug’lik yiliga teng. yer qurrasidan eng uzoq bo’lgan galaktika o’rtasidagi masofa 1 mlrd.yorug’lik yiliga teng. shunday ekan, koinot (olam, falak) nihoyatda turli-tumanligi va cheksizligi - poyoni yo’qligi bilan xarakterlanadi. koinotda mavjud yulduzlarning yer qurrasiga eng yaqini alfa tsentavr …

iard marta katta bo’lib, ulkan (gigant) yulduz deb yuritiladi. ba‘zilari esa quyoshdan ancha kichik va rangi bilan ham farq qiladi. masalan, mitti yulduz oq rangli, quyoshdan ancha kichik va issiq ham emas. odatda yulduzlar yuzasining harorati 3.0000 dan 30.0000 gacha bo’lib, tarkibida vodorod va geliy ko’p va ularning reaktsiyasi tufayli vodorod geliyga aylanadi, natijada energiya va nur ajraladi. olib borilgan tekshirishlarda aniqlanishicha, galaktika diametri 100.000 yorug’lik nuri yiliga teng bo’lib, uning tarkibiga kiruvchi yulduzlar to’plamining yuzasi qabariq yasmik shaklida. uning markazida zich joylashgan galaktika yadrosi mavjud. quyosh galaktikasi shoxobchalari ichida galaktika markazidan 10 kiloparsek uzoqlikda (1 kiloparsek 1000 parsek, 1 parsek 30,81012 km,) bu o’z navbatida 3,26 yorug’lik yiliga teng. galaktika tarkibidagi barcha yulduzlar undan o’tadigan va unga tik joylashgan o’q atrofida aylanadi. quyosh o’z navbatida galaktika markazida 25 ming yorug’lik yiliga teng bo’lgan uzoqlikda joylashgan va sekundiga 250 km tezlik bilan harakat qiladi. galaktika atrofini quyosh 200 mln. yorug’lik …

qismini vodorod (54 %) va geliy (45%) tashkil etadi. shu bilan bir qatorda quyosh tarkibida kislorod, karbonat angidrid, azot, magniy, natriy, kaliy kabi elementlar ham bor. quyosh harorati 20 mln. daraja bo’lganda, uning ichki qismi (markazi)da termoyadro reaktsiyasi sidirg’a ravishda sodir bo’lib turishi oqibatida vodorod geliyga aylanadi va juda katta miqdorda energiya ajraladi. quyoshda bunday termoyadro reaktsiyasi doimo sodir bo’lib turganligi tufayli yorug’lik, issiqlik va elektromagnit energiyasi to’xtovsiz ravishda ajralib turadi. quyoshning o’ta qizigan notekis ust qismi gazsimon moddalardan iborat. uning yorug’lik tarqatuvchi yuzasi fotosfera deb yuritilib, qalinligi 300 km, harorati 60000 s ga teng ekanligi aniqlangan. fotosfera yuzasidan qizigan gazlar fontan singari otilib, alangasimon girdob hosil qilgan holda sekundiga 500-700 kilometr tezlik bilan 1,5 mln.km balandlikgacha ko’tariladi. bu qatlamning ust tomonida xromosfera qatlami joylashgan. uning harorati 50000 s ga teng va bu qatlam 18000 km balandlikka ko’tariladi. xromosferaning yuqori tomoni - quyosh atmosferasining tashqi qatlamida quyosh toji joy olgan. …

nadi. olamda mavjud barcha koinot sistemalari singari quyosh sistemasi ham o’z doirasiga ega. u quyosh va merkuriy, venera, yer, mars, yupiter, saturn, uran, neptun, pluton va ulardan bir necha o’n ming marta kichik sayyoralar (asteriod)dan, kometalar, meteor jismlardan tarkib topgan. katta-kichikligi, quyoshdan uzoq-yaqinligi, quyosh atrofini bir marta aylanib chiqishga ketgan vaqt, ulardagi bir sutka qancha vaqt davom etishi bilan ham bir-biridan farq qiladi. buni quyidagi jadvalda ko’rishingiz mumkin: sayyoraning nomi quyoshdan o’rtacha uzoqligi diametri quyosh atrofida aylanish davri o’z o’qi atrofida aylanish davri merkuriy 58 mln.km 4880 km 88 kun 176 kun venera 108 mln.km 12100 km 225 kun 243 kun yer 149,6 mln.km 12800 km 365 kun 24 soat mars 228 mln.km 6775 km 687 kun 24,5 soat yupiter 778 mln.km 138300 km 12 yil 10 soat saturn 1427 mln.km 120800 km 30 yil 10 soat uran 2870 mln.km 49000 km 84 yil 11 soat neptun 4496 mln.km 50100 …

erkuriy, venera, yer, mars va tashqi - yupiter, saturn, uran, neptun, pluton sayyoralariga bo’linadi. merkuriy (lotin tilida simob ma‘nosini anglatadi) quyoshga eng yaqin joylashgan sayyora, uning massasi yerdan 20 marta kichik, oyga nisbatan bir qadar katta bo’lib, quyosh atrofini 88 sutkada bir marta aylanadi. merkuriy eng qaynoq sayyora, uning ichki qismida temir elementiga boy yadro mavjud bo’lib, unda magnit maydoni borligidan dalolat beradi. ammo merkuriy sayyorasining magnit maydoni yer qurrasi magnit maydoniga nisbatan 100 barobar kuchsiz. merkuriyning bir sutkasi yerning yarim yiliga, kunduzi va kechasining uzunligi esa yerning uch oyiga teng. merkuriy atmosferasi geliy, geon kabi gazlardan iborat bo’lib, yer atmosferasiga nisbatan 100 marta siyrak. bu sayyorada suv yo’q. uning quyoshga qaragan tomoni juda issiq (1500 s), teskari tomoni esa sovuq (-1850 s) bo’lganligi tufayli tirik mavjudotlarni yashashi uchun sharoit yo’q deb qaraladi. venera esa yorug’ sayyoralardan, uni kunduz kuni ham oddiy ko’z bilan ko’rish mumkin bo’lganligi sababli «tong yulduzi», …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "koinot. quyosh sistemasi "

1662999340.doc koinot koinot. quyosh sistemasi режа: 1. koinot. kosmik galaktikalar. yulduzlar. 2. quyosh va uning tuzilishi. 3. quyosh sistemasi. quyosh sistemasidagi sayyoralar va ularning tuzilishi. 4. kometalar. meteroitlar. asteroidlar. koinot behisob kosmik jismlar: yulduzlar, sayyora (planeta) lar, yer va uning yo’ldoshlari, kichik planeta (asteroid)lar kometalar va boshqalar majmuidan iborat. ularning barchasi aylanadi. koinotda son-sanoqsiz bir-biridan juda katta yorug’lik yili (10 va hatto 100 yorug’lik yili) bilan ajralib turadigan ko’plab galaktikalar mavjud. aniqlanishicha, galaktikalar to’plami o’z navbatida metagalaktikani (grekcha -galaktikadan tashqarida) tashkil etib, ular galaktikadan nihoyatda uzoq joylashgan va juda katta yuzaga ega ekanligi bilan xarakterlanadi. masal...

DOC format, 92.5 KB. To download "koinot. quyosh sistemasi ", click the Telegram button on the left.

Tags: koinot. quyosh sistemasi DOC Free download Telegram