o’rta osiyo xalqlari tarixi yozma manbalari fani predmeti nazariy metodologik asoslari

DOC 83.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1546879226_73673.doc oârta osiyo xalqlari tarixi yozma manbalari fani predmeti nazariy metodologik asoslari rðµja: 1. oârta osiyo xalqlari tarixi yozma manbalari fanini oârganishdan maqsad, ijtimoiy gumanitar fanlar orasidagi oârni. 2. oârta osiyo xalqlari tarixi yozma manbalari faninihg maqsad va vazifalari. 3. yozma manbalarnii turkumlash, tanlash va ilmiy tahlil qilish. oârta osiyo xalqlari tarixi yozma manbalari fanini oârganishdan maqsad tarixiy manba nima? tarixiy manba dðµganda uzoq o`tmishdan qolgan, insoniyatning tabiat va jamiyatning ma'lum taraqqiyot bosqichidagi kðµchmishini o`zida aks ettirgan moddiy (ashyoviy) va ma'naviy yodgorliklarni tushunamiz. moddiy yodgorliklar turkumiga ko`hna manzilgoh va mozorlar, shaharlar, qasrlar hamda qal'alarning xarobalari, o`sha joylardan topilgan ishlab chiqarish va urush qurollari, uy-ro`zg`or hamda zðµb-ziynat buyumlari, qadimiy sug`orish inshootlarining qoldiqlari, oltin, kumush va mis tangalar, shuningdðµk, ibtidoiy odamlar va hayvonlarning qoya toshlarga o`yib ishlangan suratlari, umuman tosh va boshqa qattiq buyumlardagi yozuvlar kiradi. ma'naviy yodgorliklar turkumiga esa uzoq o`tmishdan qolgan qo`lyozma asarlar hamda odamlarning turmushi va urf-odatlarini o`zida aks …

iqarish usullari, o`sha davrda mavjud bo`lgan moddiy madaniyat va nihoyat, yozuv tðµxnikasining umumiy darajasi bilan bðµlgilanadi. shu bilan birga, ba'zi davrlarda fan va madaniyat jamiyatning moddiy taraqqiyotidan birmuncha ilgarilab kðµtishi, yoki orqada qolishi ham mumkin. bu holni biz qadimiy xorazm va baqtriya madaniyati, o`zbðµkiston xalqlarining x va xv asrlardagi madaniyati yuksalishi misolida ko`rishimiz mumkin. tarixiy manbalarni, ularning umumiy tabiati, o`tmishni o`zida aks ettirishiga qarab, quyidagi bðµsh asosiy turkumga bo`lish mumkin. yozma manbalar tarixiy manbalarning muhim va asosiy turi. ular insonning ijtimoiy faoliyati, aniqrog`i odamlarning o`zaro munosabatining natijasi o`laroq yaratilgan va o`sha zamonlarda yuz bðµrgan ijtimoiy-siyosiy voqðµalarni o`zida aks ettirgan manba sifatida o`rta asr (viâxix asrlar) tarixini o`rganishda muhim o`rin tutadi. yozma tarixiy manbalar o`z navbatida ikki turga bo`linadi: 1) oliy va mahalliy hukmdorlar mahkamasidan chiqqan rasmiy hujjatlar (yorliqlar, farmonlar, inoyatnomalar va b.q.), moliyaviy hisobot daftarlari, rasmiy yozishmalar va 2) tarixiy, gðµo-kosmografik hamda biografik asarlar. ijtimoiy-siyosiy, ayniqsa iqtisodiy munosabatlarga oid masalalarni …

ma'lum ijtimoiy-siyosiy masala ustida qat'iy fikr yuritib bo`lmaydi. tarixiy, gðµo-kosmografik hamda biografik asarlar masalasiga kðµlganda, avvalo shuni aytish kðµrakki, ular hukmron sinfning topshirig`i bilan yozilgan va shu tufayli ularning sahifalarida ko`proq podsholar va xonlarning, amirlar va yirik ruhoniylarning hayoti va faoliyati yoritilgan, moddiy boylik yaratuvchi mðµhnatkash xalqning tarixi esa ko`p hollarda chðµklab o`tilgan. xullas, bu asarlarda hukmron sinfning dunyoqarashi o`z ifodasini topgan, o`sha sinfning maqsad va manfaatlari himoya qilinadi. bu tabiiy hol, albatta. lðµkin shuni sabab qilib, bu asarlarni e'tiborsiz qoldirish xato bo`lur edi, chunki uzoq o`tmishda bo`lib o`tgan voqðµalar tafsiloti faqat shu asarlarning sahifalaridagina saqlanib qolgan. qisqa qilib aytganda, o`tmishni bu asarlarsiz o`rganib bo`lmaydi. ammo ularni o`rganish jarayonida, ularning sahifalarida kðµltirilgan axborot va daliliy ma'lumotlardan foydalanishda hushyor bo`lish, ya'ni ularga tanqidiy yondashish talab qilinadi. tarixiy, gðµo-kosmografik va biografik asarlar bizgacha ko`p miqdorda ðµtib kðµlgan va o`rta asr tarixini o`rganishda asosiy manbalardan hisoblanadilar. ushbu fan ham tarix fanining bir qator …

di. epigrafika (yunon. epi â ustida, tðµpasida, grapxo â yozuv; biron narsa; buyum ustidagi yozuv) tosh, mðµtall buyumlar, yog`och va boshqa qattiq buyumlar ustiga o`yib yozilgan qadimgi bitiklarni o`rganadi. numizmatika (lotin. numus â pul) qadimiy pullarni, ashyosi, shakli, vazni, yozuvlari, zarb etilgan joyi va vaq-tini tðµkshiradi. mðµtrologiya (yunon. mðµtron â o`lchov, logos â tushuncha â bilim; o`lchovlar haqida tushuncha) o`tmishda turli mam-lakat va xalklar orasida amalda bo`lgan og`irlik, masofa va sath o`lchovlarini o`rganadi. xronologiya (yunon. xronos â vakt, logos â tushuncha, bilim; vaqt haqida tushuncha) qadimda xalqlar orasida va mamlakatlarda amadda bo`lgan yil hisobi va taqvimni o`rga-nuvchi soha. ma'lumki, o`rta asrlarda musulmon mamlakatlarida amalda bo`lgan hijriy (milodning 622 yilidan boshlangan) dan tashqari, saljuqiy sulton malikshoh (1072â1092) tarafidan joriy etilgan jaloliy va 1301 yili elxon g`ozonxon (1295â1304) joriy qilgan va xoniy nomi bilan mashhur bo`lgan yil hisoblari ham bo`lgan. manbalarni turkumlash, tanlash va ilmiy tahlil qilish. avvalo, shuni alohida ta'kidlash kðµrakki, …

o`rganish hamda tahlil qilish vazifalariga javob bðµrolmaydi. birinchidan, faqat birgina masalani (ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy, madaniy va hokazo) qamrab olgan asar dðµyarli uchramaydi, qolavðµrsa qo`lyozma asarning kðµlib chiqishi, qanday nusxaligini (avtograf yoki ko`chirma) anikdash masalasi manbani turkumlash printsiplaridan bo`lmay, balki ularni o`rganishning bosqichlaridan biri hisoblanadi. xullas, manbani ularning turlariga qarab turkumlash maqsadga muvofiqdir. tarixiy manbalarni aniqlash, tanlash va tahlil etish. tarixiy manbani aniqlash, tanlash va nihoyat, uni ilmiy tahlil qilish har qanday ilmiy tadqiqotning, uning katta-kichikligidan qat'i nazar, dastlabki bosqichi hisoblanadi. tadqiq etilmoqchi bo`lgan masalaning talqin etilishi, ilmiy jihatdan to`g`ri hal etilishi ko`p jihatdan har qanday ilmiy ishning poydðµvorini tashkil etadigan manbaning sifat va salmog`iga, ya'ni to`laligi va ma'lumotlarga boyligiga bog`liqdir. yana shuni ham esda tutish lozimki, aniq biron ilmiy masalani tadqiq etishda bir emas, balki bir nðµcha asarga, qolavðµrsa turli xildagi manbalar (rasmiy hujjatlar, solnomalar, gðµo-kosmografik va biografik asarlar) ga tayanmoq zarur. bularning qay biri asosiy, qaysinisi yordamchi rol o`ynashi esa …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’rta osiyo xalqlari tarixi yozma manbalari fani predmeti nazariy metodologik asoslari"

1546879226_73673.doc oârta osiyo xalqlari tarixi yozma manbalari fani predmeti nazariy metodologik asoslari rðµja: 1. oârta osiyo xalqlari tarixi yozma manbalari fanini oârganishdan maqsad, ijtimoiy gumanitar fanlar orasidagi oârni. 2. oârta osiyo xalqlari tarixi yozma manbalari faninihg maqsad va vazifalari. 3. yozma manbalarnii turkumlash, tanlash va ilmiy tahlil qilish. oârta osiyo xalqlari tarixi yozma manbalari fanini oârganishdan maqsad tarixiy manba nima? tarixiy manba dðµganda uzoq o`tmishdan qolgan, insoniyatning tabiat va jamiyatning ma'lum taraqqiyot bosqichidagi kðµchmishini o`zida aks ettirgan moddiy (ashyoviy) va ma'naviy yodgorliklarni tushunamiz. moddiy yodgorliklar turkumiga ko`hna manzilgoh va mozorlar, shaharlar, qasrlar hamda qal'alarning xarobalari, o`sha...

DOC format, 83.0 KB. To download "o’rta osiyo xalqlari tarixi yozma manbalari fani predmeti nazariy metodologik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: o’rta osiyo xalqlari tarixi yoz… DOC Free download Telegram