россия ва англиянинг ўрта осиё учун олиб борган ўзаро кураши

DOCX 28,1 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1509449627_69555.docx россия ва англиянинг ўрта осиё учун олиб борган ўзаро кураши xix аср иккинчи ярми бошларида туркистон хонликларини бўйсундириш мақсадида россия олиб бораётган сиёсат буюк британиянинг шу борада узоқни кўзлаган режаларига жиддий хавф солар эди. шунинг учун англия турли йўллар билан ўрта осиёдаги давлатларни россияга қарши отлантириш пайига тушади. 1831 — 1833 йилларда ост-индия компанияси лейтенанти александр берне ҳиндистондан афғонистонга, ундан бухорога сайёҳ сифатида келади. бу «саёҳат» натижасида йиғилган далиллар ва шахсий кузатувлар «бухорога саёҳат» деб номланган уч жилдлик китобга асос бўлди. бу ўринда а.бернснинг ўзбек халқи хусусида билдирган фикрлари диққатга сазовордир: «ўзбеклар муомалада камтар ва самимий. улар менинг ким эканимни билмаганликларидан, барча нарсалар хусусида, ҳукмдорлари ва сиёсатдан тортиб, бозордаги аҳвол ҳақида ҳам тортинмай сўзлашдилар»'. англия ўз дипломатлари, сайёҳлари ҳамда айғоқчилари воситасида бухоро, хива ва қўқон хонликларини россияга қарши иттифоққа уюштиришга ҳаракат қилди. улар шу мақсадда форс ва турк тилларини яхши билган конолли, берне, арчи тодд, аббот ва шекспир каби …

араф бўлганини курган оллоқулихон қутбиддинхўжа исмли элчисини истанбулга жўнатиб, туркларни вазиятдан огоҳ қилди. оллоқулихон тинчликни таъминлашда берган ёрдамлари учун инглиз ҳукуматига ҳам элчилар йўллаб, ўз миннатдорчилигини билдирган эди. англия ҳукумати бу вақтда полковник стоддартни бухорога юборган эди. стоддартнинг бухорога келаётганини эшитган насруллохон унга шаҳарга киришда отдан тушиб, яёв юриши-ни ва қуролини топшириши зарурлигини буюради. аммо стоддарт осиё тартиб-қоидаларини унутиб, бухоро ҳукмдорининг буйруғини менсимайди. насруллохон эса аламини ичига ютиб, стоддартни қабул қилишга мажбур бўлади. амир унинг асл мақсади айғоқчилик эмас, дўстона муносабат ўрнатиш эканлигига ишонмай, ундан тегишли ҳужжат сўрайди. полковник стоддартда бундай ҳужжат йўқ бўлгани учун амир уни ҳибега олади. уз элчиларининг бухорода тутиб қолиниши англия ҳукуматини уларни озод этишга уринишга мажбур этади инглиз ҳукумати олдин хива хони воситасида, кейин туркия ҳукумати орқали бухоро амирига таъсир этишга уринади. аммо бухоро амири томонидан талаб қилинган ҳужжат келавермагач, стоддарт зиндонга ташланади. бу хабарни эшитган капитан конолли бухорога жўнайди. амир уни ҳам керакли ҳужжати …

а келтиришга интилганидан далолат беради. 1844—1845 йиллар давомида бухорода иш олиб борган и.вольф лондонга қўқондаги воқеалар, хонликларнинг ўзаро муносабатлари хусусида диққатга сазовор ахборотлар юбориб турди. англия туркия билан ҳамкорлиқда ўрта осиё давлатларининг ҳарбий иттифоқини вужудга келтиришга кўп уринди. айниқса, қрим урушида (1853—1856) англия урта осиё хонликларига, афғонистон ва эронга ўз одамларини юбориб, бу мамлакатларни россияга қарши отлантириш ҳаракатини кучайтирди. аммо туркия ҳам, англия ҳам россия хуружига қарши ўзбек хонлари бирлигини вужудга келтиришни таъминлашнинг уддасидан чиқа олмади. чунки хонликлар ўртасида ўзаро нифоқнизолар кучли бўлиб, уларнинг илдизи чуқур кетган эди. бунинг устига, россия дипломатияси бухоро, хива ва қўқон хонликларини бир-бирига қарши гиж-гижлаб, ўзининг иғвогарона сиёсатини изчиллик билан юритар эди. россия бу йўлда собит туриб, тўрғай вилоятини, 1846 йилнинг кузига келиб, сирдарёнинг орол денгизига қуйиладиган еридаги қозолини ишғол этди ва 1847 йилда раим, 1848 йилда казалинск истеҳкомларини қурди. бу аҳвол хивани ташвишга солди. хон ўз норозилигини билдириб, элчиларини петербургга жўнатди. хива элчиларини рус …

ги бежиз эмас эди. россия ҳукумати ташқи ишлар вазирлигининг капитан никифоров зиммасига юклаган вазифаси хива хонини рус қўшинлари томонидан сирдарёнинг қуйи қисмини ишғол қилиш масаласида бетараф туришга, сирдарёнинг шимолидаги ерларни ва каспий денгизининг шарқий қирғоғини россияга тобеъ деб эътироф этишга, россия қарамоғидаги қозоқларга ҳужум қилмаслик ҳамда уларнинг ички идора ишларига аралашмасликка кўндиришдан иборат эди. хон капитан никифоровга россия билан англия муносабатларига дойр жиддии саволлар бергани хиванинг рус-инглиз рақобатидан яхши хабардорлигидан далолат беради. хива хони рус элчиси талабларини рад этгани ҳам унинг англия ва россиянинг ўрта осие масаласида ўзаро курашидан фойдаланишга уринганлигини кўрсатади. кўп ўтмай, капитан никифоровнинг уддалай олмаган ишини давом эттириш подполковник г. данилевский зиммасига юклатилди. унинг ташқи ишлар вазирлигидан олган кўрсатмасида хонни россиянинг хивага нисбатан беғараз дустлигига ишонтириш биринчи даражали вазифа сифатида қуиилган эди. ўзбек хонликларида фаол иш кўраётган англиянинг таъсирини синдириш ниятида россия хива хони олдига қуйидаги икки талабни қўйди: 1. бундан кейин хоҳ махфий, хоҳ ошкора суратда …

ди рўй-рост ифодаланган: · хива, бухоро ва қозоқ чўллари ҳақида мумкин қадар кўпроқ маълумот йиғиш; · аввал олинган хариталарни текшириб, тузатиб чиқиш ва сафар вақтида кундалик юритиш; · амударёнинг каспий денгизига қўйилган эски ўзани тўғрисида маълумот тўплаш; · туркманлар ва уларнинг ҳарбий кучлари, қўшни давлатлар билан алоқалари, бир хонликдан иккинчи хонликка ўтиш йўллари ҳақида ҳамда ўрта осиё хонликлари ва уларга қўшни бўлган мамлакатларнинг ҳарбий қудрати ҳақида маълумот тўплаш; · амударёни ҳар тарафлама ўрганиш. гуруҳнинг асл мақсади жосуслик қилиш эканлигига полковник игнатьевнинг ўзи ҳам иқрор бўлган эди. ўзбек хонликларини забт этиш учун россия аввал ўзининг кавказда олиб бораётган истилочилик ҳаракатларини тугаллаши керак эди. кавказда эса тоғликларнинг сардори имом шомил мусулмон истиклолчилари билан ҳамон русларга қарши партизанлик урушини давом эттирмоқда эди. санкт-петербург кавказдаги рус қўшинлари фаоллигини кучайтириш учун ҳарбий-сиёсий доиралардаги нуфузли раҳбарлардан а. и. барятинскийни бош қўмондонликка тайинлади. жангарилиги билан танилган бу генерал подшога ёзган мактубларида россиянинг ўрта осиёда ўз таъсир доирасини …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "россия ва англиянинг ўрта осиё учун олиб борган ўзаро кураши"

1509449627_69555.docx россия ва англиянинг ўрта осиё учун олиб борган ўзаро кураши xix аср иккинчи ярми бошларида туркистон хонликларини бўйсундириш мақсадида россия олиб бораётган сиёсат буюк британиянинг шу борада узоқни кўзлаган режаларига жиддий хавф солар эди. шунинг учун англия турли йўллар билан ўрта осиёдаги давлатларни россияга қарши отлантириш пайига тушади. 1831 — 1833 йилларда ост-индия компанияси лейтенанти александр берне ҳиндистондан афғонистонга, ундан бухорога сайёҳ сифатида келади. бу «саёҳат» натижасида йиғилган далиллар ва шахсий кузатувлар «бухорога саёҳат» деб номланган уч жилдлик китобга асос бўлди. бу ўринда а.бернснинг ўзбек халқи хусусида билдирган фикрлари диққатга сазовордир: «ўзбеклар муомалада камтар ва самимий. улар менинг ким эканимни билмаганликларидан, бар...

Формат DOCX, 28,1 КБ. Чтобы скачать "россия ва англиянинг ўрта осиё учун олиб борган ўзаро кураши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: россия ва англиянинг ўрта осиё … DOCX Бесплатная загрузка Telegram