rossiya-o'rta osiyo aloqalarining tarixiy ildizlari

DOC 55.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1664043648.doc rossiya-o’rta osiyo aloqalarining tarixiy ildizlari rossiya-o`rta osiyo aloqalarining tarixiy ildizlari reja: 1.turkiy davlatlar va rus qabilalari. 2. xorazmshohlar va rus knyazliklari. 3. oltin o`rda va turkiston. vatanimiz tarixi o`zbek davlatchiligi taraqqiyoti bir tekisda kechmaganligi, uning silsilasida zafarli va inqirozli davrlar bo`lganligidan guvohlik beradi. soxibqiron amir temur asos solgan saltanat eng yirik va qudratli davlat bo`lganligi jaxonga ma`lum. amir temur o`zidan qudratli dav-latni, saltanat qurib va davlatni boshqarish qonun-qoidalari bayon etilgan mashhur qo`llanma (dastur ul-amal) ni qoldirgan edi. «...farzandlarim va avlodimdan bo`lganlarning har biri, — deb yozgan edi u o`zining tuzuklarida, — unga muvofiq, ish yuritsin.bu tuzuklardan o`z saltanat ishlarini boshqarishda qo`llanma sifatida foydalangaylar, toki mendan ularga yetadigan davlat va saltanat zararu tanazzuldan omon bo`lgay», sohibqiron amir temur vorislariga «millatning dardiga darmon bo`lish», «zaiflarni urish va yuqsillarni boylar zulmiga tashlamaslik»ni uqdirib «adolat va yaxshilik qilmoq dasturingiz, rahbaringiz bo`ulsin» deya vasiyat qilgan edi. ammo uning dasturi va vasiyatlariga amal qilinmadi. taxt …

i ittifoqlashib, temuriylarning butun sharq va fapbga yoyilgan shuxratini barqaror etish, sohibqiron amir temur asos solgan qudratli davlat shukuhini yanada tiklash o`rniga , o`zaro kurash, uni egallash bilan band bo`lishdi. natijada, movarounnahr va xuroson yagona davlat tarkibidan ajralib ketdi. eronda kuchayib borayotgan safaviylar vaziyatdan foydalanib, bu ikki sarkarda kurashiga aralashdi. mamlakatda parokandalik avjga minib, avvalgi qudratdan putur ketdi. bobo yurtidan ajralgan, oxir-oqibatda hindistonni zabt etgan bobur va uning avlodlari uch asr mobaynida bu mamlakatni idora qildilar. movarounnahrda shayboniylar sulolasi hokimiyat tepasiga keladi. qariyb, bir asrga yaqin davom etgan shayboniylar hukmronligi davrida ham tinchlik bo`lmadi, qirg`inborot urushlar, o`zaro ichki kurashlar davom etdi. shayboniy ubaydullaxon (1533—1539) taxtga ko`tarilgach, buxoroning mavqyei ham siyosiy, ham iqtisodiy jihatdan ancha kuchaydi va mova-rounnahrning siyosiy-ma`muriy markaziga aylantirildi. abdullaxon (1557—1598) . 1557 yilda poytaxt rasman samarqanddan buxoroga ko`chirildi va bu sana tarixga buxoro xonligi tashkil topgan yil bo`lib kirdi. 1601 yildan e`tiboran buxoro xonligida hokimiyat ashtarxoniylar (joniylar) sulolasi …

arga butkul barham berolmadi. natijada, buxoro xonligidan mustaqil yana bir davlat tashkil topdi va u tarixda «qo`qon xonligi» deb nom oldi. qo`qon atrofida yashab turgan o`zbek qabilalaridan biri minglar o`z yetakchisi shohruhbiyni hokimiyat tepasiga ko`tardilar. qo`qon shahri chetida joylashgan tepaqurg`on shohruxbiyning qarorgohiga aylantirildi. xvii—xviii asrlarda qoraqalpoqlar orollik o`zbeklar bilan birgalikda orol yerlarida o`z davlatini tuzgan edi. bu davlat birlashmasining aholisi — qoraqalpoqlar va o`zbeklar qo`shni xalqlar bilan yaqin aloqda bo`lgan. xviii asrdagi qoraqalpoqlar ijtimoiy hayotiga urug`-qabilalarga bo`linish an`anasi xos bo`lgan. butun xalq, ikki katta qavm_(oris)_ga — o`n to`rt urug` va qo`ngirot qavmlar teng bo`lingan. o`n to`rt urug`- qavmining asosiy guruxini xitoy, qipchoq, kenagas, mang`it urug`lari tashkil etgan, qo`ngirot qavmiga esa shulluk va javunrir urug` birlashmalari kirgan. barcha guruxlarni urug` tabaqalari — biylar va botirlar boshqargan. ular bilan musulmon ruhoniylari yaqindan aloqada bo`lgan. xviii asrda jungar va qozoq xonlarining bosqinchilik xujumlari natijasida sirdaryo bo`ylarida yashayotgan qoraqalpoqlarning bir qismi yangidaryo bo`ylariga va …

ligiga qo`hib olinishi bilan tugaydi. s`hunday qilib, jahon sahnasida xviii asr oxiri va xix asr boshlarida buyuk temur saltanatini uch tarqoq o`zbek xonligi o`zida gavdalantirdi. kavkaz, volgabo`yi, sibir va o`rta osiyo ustidan hukmronlik qilish rus podsholarining azaliy orzusi edi. rossiya podshosi ivan grozniy ana shu orzuni amalga oshirishni boshlab berdi. u xvi asr ikkinchi yarmida qozon, ashtarxon va sibir xonliklarini bosib oldi. rus davlati endi afsonaviy boyliklar makoni deb shuxrat topgan o`rta osiyo mintaqasiga ko`z olaytirib, bu yerdagi mavjud xonliklar haqida keng ko`lamda josuslik ma`lumotlarini to`play boshladi. bu holat «moskva savdo kompaniyasi» deb atalgan tashkilotning vakili antoni jenkinson boshchiligi-dagi elchilarning faoliyatida yaqqol namoyon bo`ldi. antoni jenkinson richard va robert jonsonlar bilan birgalikda 1558 yilning aprelidan to 1559 yilning 2 sentyabrigacha buxoroda bo`ldi u yerda abdullaxon ii bilan uchrashdi. shayboniylar sulolasining salohiyatli va mashxur vakillaridan hisoblangan abdullaxon rus podshosining elchisi bilan bo`lgan suhbatda rossiya, angliya va turkiya davlatlarining harbiy qudrati, qurol-aslahasi …

ng ularga qarshi kurashgani xususida tarixiy manbalarda ishonchli ma`lumotlar bor. urganchning rus kazaklari tarafidan bosqin etilishi va xo-razm xalqining tajovuzkorlarga qarshi olib borgan kurashi mashhur tarixchi olim abulg`ozixonning «s`hajarayi turk» asarida yoritilgan. shunday qillib, rus kazaklarining dastlabki talonchilik qutqusi barbod bo`ldi. keyinchalik urganchga bostirib kirgan ataman nechayev kazaklarining takdiri ham shunday bo`ldi. xviii asr boshida esa ana shunday xuruj keng miqyosda amalga oshdi. bu xuruj rossiyaning birinchi imperatori pyotr i davrida boshlandi. 1713 yilda ashtarxonga kelgan mang`ishloqlik turkman savdogari xo`ja nafas knyaz mixail samonov bilan uchrashadi. ular tezda o`zaro til topishib ketishadi. turkman savdogari undan katta va`dalar oladi, eronning rilon viloyati hukmdori bo`lgan, lekin ayrim sabablarga ko`ra rossiyaga ko`chib kelib nasroniy diniga o`tgan bu kimsa xo`ja nafasni sankt-peterburgga taklif qiladi. xo`ja nafas bu shaharda chuqintirilgan yana bir musulmon-knyaz bekovich-cherkasskiy bilan tanishadi. xo`ja nafas unga amudaryo sohili oltin qumlarga boyligi haqida gapiradi. u rossiya uchun oltinning naqadar zarurligini yaxshi anglagani uchun …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "rossiya-o'rta osiyo aloqalarining tarixiy ildizlari"

1664043648.doc rossiya-o’rta osiyo aloqalarining tarixiy ildizlari rossiya-o`rta osiyo aloqalarining tarixiy ildizlari reja: 1.turkiy davlatlar va rus qabilalari. 2. xorazmshohlar va rus knyazliklari. 3. oltin o`rda va turkiston. vatanimiz tarixi o`zbek davlatchiligi taraqqiyoti bir tekisda kechmaganligi, uning silsilasida zafarli va inqirozli davrlar bo`lganligidan guvohlik beradi. soxibqiron amir temur asos solgan saltanat eng yirik va qudratli davlat bo`lganligi jaxonga ma`lum. amir temur o`zidan qudratli dav-latni, saltanat qurib va davlatni boshqarish qonun-qoidalari bayon etilgan mashhur qo`llanma (dastur ul-amal) ni qoldirgan edi. «...farzandlarim va avlodimdan bo`lganlarning har biri, — deb yozgan edi u o`zining tuzuklarida, — unga muvofiq, ish yuritsin.bu tuzuklardan o`z saltanat ...

DOC format, 55.0 KB. To download "rossiya-o'rta osiyo aloqalarining tarixiy ildizlari", click the Telegram button on the left.

Tags: rossiya-o'rta osiyo aloqalarini… DOC Free download Telegram