ibtidoiy jamoa tuzumining parchalanishi uchun iqtisodiy shartsharoitlarning paydo bolishi

DOC 74,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1491152873_67921.doc ibtidoiy jamoa tuzumining parchalanishi uchun iqtisodiy shartsharoitlarning paydo bolishi reja: 1. metalldan foydalanishning boshlanishi 2. bronza asrida xoâjalik taraqqiyoti 3. matriarxatdan patriarxatga oâtish 4. temir asridagi xoâjalik yutuqlari eneolitda (latincha - aeneus - "mis", grekcha litos - "tosh") mehnat qurollari yasash uchun odam tomonidan qoâllangan birinchi metall mis boâlgan ehtimol, odam toshni kidirishda sof holdagi misni koârib qolgandir, bunday mis er ustida boshqa metallarga qaraganda koâprok uchragan. odamlar odatdagidan payqashgan boâlsa kerak. bolgâaning kuchli zarbalaridan mis yassilangan. uning chetlari toshnikidan koâra oâtkirroq boâlib qolgan. bunday ishlov berish usuli choâkichlash deb ataladi. bu metallga ishlov berishning dastlabki usuli boâlgan. keyinroq misning kuchli olovda erib ketishi maâlum boâlgan. odamlar misdan quyib qurollar yasashni oârganishgan. eritilgan misni oldindan tayyorlab quyilgan qoliplarga ixtiro qilingan. old osiyoda va nil vodiysida mis eritish va misni qizdirib ishlash eramizdan avvalgi iv ming yillikda, evropada esa iii ming yillikda boshlangan. mis - yumshoq va baland temperaturada eriydigan …

eyin ruy bergan. lekin bronza qurollar, yarogâaslaxa, zeb-ziynatlar yasash uchun asta-sekin asosiy material boâla borgan. bronza asrning boshlanishi eramizdan avvalgi iii ming yillikning oârtalariga oid deb hisoblanadi (janubiy eron, mesopatamiya). bronza eramizdan avvalgi iii ming yillik bilan ii ming yillik chegarasida (boâsagâasida) kichik osiyoda, suriyada, falastinda, kiprda, kritda, eramizdan avvalgi ii ming yillikda misrda, hindistonda, xitoyda, evropada, eramizning i ming yilligida esa amerikada tarqalgan. shu bilan birga, kavkazda eramizdan avvalgi ii ming yillikda mahalliy ruda ashyosidan surmali bronza hosil qilingan; u erda surmali shtolnyalari va ruda eritish pechlari topildi. bronzaga oâtilishi ishlab chiqaruvchi kuchlarning yangi yuksalishini koârsatadi. bronzadan yasalgan qurollar tosh va mis qurollarga qaraganda ancha takomillashgan. odamlar bu qurollarni egallab, faoliyat sohasini ancha kengaytirishgan, ularning mehnati unumliroq boâla borgan. metall qurollardan foydalanish barcha xoâjalik tarmoqlarining rivojlanishida, ammo, ayniqsa dehqonchilik va chorvachilikning rivojlanishida katta rol oâynagan. bronza boltalan ekin maydonini kengaytirishga imkon bergan. osiyo va evropaning koâpgina mamlakatlarida bronza davrida …

oliz ekinlari boshokli ekinlarga nisbatan ikkinchi darajagâa tushib qolgan. hiyla unumliroq boâlgan gâalla dehqonchiligi odamlarni doimiy oziq-ovqat bilan taâminlabgina qolmasdan, balki ortiqcha maxsulotlar ham vujudga keltiradigan boâlgan. plug dehqonchligi tortuv kuchlariga extiyoj tugâdirib va hosilning bir qismidan hayvonlarga em-xashak uchun foydalanish imkoniyatini yaratib, chorvachilikni yanada rivojlantirishni ragâbatlantirgan. lekin dehqonchilik em-xashak resurslari podalar koâpayganidek tez koâpaymaganligi sababli poda egalarining yaylovlaridan yanada kengroq foydalanishlariga, yarim koâchmanchilik yoki koâchmanchilikka, yaâni yil buyi mollarni yaylov-oâtloqda boqishga oâtishlariga toâgâri kelgan. chorvadorlar dehqonlardan ajrala boshlaganlar. ular evropa, osiyo, shimoliy-sharqiy afrika doimiylariga koâchib oârnashganlar. koâp xalqlarda dehqonchilik va chorvachilik tabiiy sharoitlarga qarab xoâjalik faoliyatining negizi boâlib qolgan. tarixda mehnat taqsimoitining boshqa variantlari ham maâlumdir. masalan, chovadorlar, baliq ovlovchilar va ovchilar oârtasidagi mehnat taqsimoti. qirgâoq buyi chukchalari bunga misol boâla oladi. qirgâoq chukchalarida choâponchilik bilan shugâullanuvchi qabilalar ajralib chiqqanidan keyin, baliq ovlash va dengiz hayvonlarini ovlashning kasb-korlik mashgâulotiga aylanishi mumkin boâlib qolgan. evenklar haqida ham xuddi shuni aytish …

jud boâlganligi haqida gapiradilar. u ishlab chiqarishda uning elementlaridan biri sifatida mavjuddir. ayirboshlash mehnat taqsimotisiz mavjud boâlmaydi. ayirboshlashning intensivligi, tarqalishi, shakli ishlab chiqarishning rivojlanishi va tuzilishi bilan belgilanadi. muayyan ishlab chiqarish usuli muayyan ayirboshlash shaklini vujudga keltiradi. birinchi ijtimoiy mehnat taqsimotigacha ham ayirboshlash boâlgan, lekin u onda-sonda uchraydigan hodisa boâlgan, chunki doimiy ortiqcha maxsulotlar boâlmagan. ortib qolgan maxsulotlar tasodifiy ravishda ayirboshlangan. birinchi ijtimoiy mehnat taqsimoti munosabati bilan har bir qabila muayyan mashgâulot uchun oâzida eng qulay sharoitlar mavjud boâlganidan u butun kuchni ana shunga qarata oladigan vaqtda muntazam ayirboshlash paydo boâladi. shunga koâra mehnat unumliroq boâlib qolgan. ixtisoslashtirilgan chorvachilik, dehqonchilik xoâjaliklari va boshqa xoâjaliklar va boshqa xoâjaliklar oâz isteâmolidan birmuncha ortiqchalar yaratishgan va shu ortiqcha maxsulot ayirbosh qilingan. endi har bir odamning xoâjalik uchun zarur boâlgan hamma narsani oâzi tayyorlashi shart boâlmay qolgan. u etishmaydigan hamma narsani oâz mehnatining ortiqcha maxsulotlariga ayirboshlab olishi mumkin boâlgan. birgalikda mehnat va umumiy mulkning …

mulkligi erning kollektiv mulkligiga zid kelgan. shu sababdan erning kollektiv mulkchiligi mavjud ekan, xususiy mulk mukammal rivojlana olmas edi. ixtisoslashtirilgan xoâjaliklarda mehnat unumdorligi oshib borgan, odam oâz isteâmoli uchun kerak boâlganiga qaraganda ortiqcha maxsulotlar etishtira boshlagan. rivojlana borgan ishlab chiqarish koâproq ish kuchi boâlishini talab etgan. maxsulot ishlab chiqarishning ortishi "urugâ, uy jamoasi yoki ayrim oilaning har bir aâzosi hissasiga tushadigan kundalik mehnat miqdorini ham koâpaytira bordi. yangi ish kuchlarini jalb etish kerak boâlib qoldi". harbiy asirlar ana shu maqsad uchun yaroqli boâlib qolgan, ilgari esa ular oâldirilgan yoki urugâlarda kamaygan qismni toâldirish uchun oâgâil qilib olingan. endilikda ularni qulga aylantira boshlaganlar. qullar yaratgan barcha ehtiyojdan ortiq maxsulotlarni ularning egalari oâzlashtira boshlaganlar. ijtimoiy sinflarga boâlinishdan ilgarigi jamiyatda qullik shu tariqa vujudga kelgan. oâz xarakteriga koâra u patriarzal qullik boâlgan. qullar asosiy ishlab chiqaruvchi sinf boâlmagan. jamoa aâzolari qullar bilan oila tarkibiga kiradigan oddiy yordamchilar bilan birgalikda mehnat qilishgan. qullar etishtiradigan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ibtidoiy jamoa tuzumining parchalanishi uchun iqtisodiy shartsharoitlarning paydo bolishi"

1491152873_67921.doc ibtidoiy jamoa tuzumining parchalanishi uchun iqtisodiy shartsharoitlarning paydo bolishi reja: 1. metalldan foydalanishning boshlanishi 2. bronza asrida xoâjalik taraqqiyoti 3. matriarxatdan patriarxatga oâtish 4. temir asridagi xoâjalik yutuqlari eneolitda (latincha - aeneus - "mis", grekcha litos - "tosh") mehnat qurollari yasash uchun odam tomonidan qoâllangan birinchi metall mis boâlgan ehtimol, odam toshni kidirishda sof holdagi misni koârib qolgandir, bunday mis er ustida boshqa metallarga qaraganda koâprok uchragan. odamlar odatdagidan payqashgan boâlsa kerak. bolgâaning kuchli zarbalaridan mis yassilangan. uning chetlari toshnikidan koâra oâtkirroq boâlib qolgan. bunday ishlov berish usuli choâkichlash deb ataladi. bu metallga ishlov ...

Формат DOC, 74,5 КБ. Чтобы скачать "ibtidoiy jamoa tuzumining parchalanishi uchun iqtisodiy shartsharoitlarning paydo bolishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ibtidoiy jamoa tuzumining parch… DOC Бесплатная загрузка Telegram