ibtidoiy jamoa tuzumining parchalanishi uchun iqtisodiy shartsharoitlarning paydo bolishi

DOC 74,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1491152873_67921.doc ibtidoiy jamoa tuzumining parchalanishi uchun iqtisodiy shartsharoitlarning paydo bolishi reja: 1. metalldan foydalanishning boshlanishi 2. bronza asrida xo’jalik taraqqiyoti 3. matriarxatdan patriarxatga o’tish 4. temir asridagi xo’jalik yutuqlari eneolitda (latincha - aeneus - "mis", grekcha litos - "tosh") mehnat qurollari yasash uchun odam tomonidan qo’llangan birinchi metall mis bo’lgan ehtimol, odam toshni kidirishda sof holdagi misni ko’rib qolgandir, bunday mis er ustida boshqa metallarga qaraganda ko’prok uchragan. odamlar odatdagidan payqashgan bo’lsa kerak. bolg’aning kuchli zarbalaridan mis yassilangan. uning chetlari toshnikidan ko’ra o’tkirroq bo’lib qolgan. bunday ishlov berish usuli cho’kichlash deb ataladi. bu metallga ishlov berishning dastlabki usuli bo’lgan. keyinroq misning kuchli olovda erib ketishi ma’lum bo’lgan. odamlar misdan quyib qurollar yasashni o’rganishgan. eritilgan misni oldindan tayyorlab quyilgan qoliplarga ixtiro qilingan. old osiyoda va nil vodiysida mis eritish va misni qizdirib ishlash eramizdan avvalgi iv ming yillikda, evropada esa iii ming yillikda boshlangan. mis - yumshoq va baland temperaturada eriydigan …

xa, zeb-ziynatlar yasash uchun asta-sekin asosiy material bo’la borgan. bronza asrning boshlanishi eramizdan avvalgi iii ming yillikning o’rtalariga oid deb hisoblanadi (janubiy eron, mesopatamiya). bronza eramizdan avvalgi iii ming yillik bilan ii ming yillik chegarasida (bo’sag’asida) kichik osiyoda, suriyada, falastinda, kiprda, kritda, eramizdan avvalgi ii ming yillikda misrda, hindistonda, xitoyda, evropada, eramizning i ming yilligida esa amerikada tarqalgan. shu bilan birga, kavkazda eramizdan avvalgi ii ming yillikda mahalliy ruda ashyosidan surmali bronza hosil qilingan; u erda surmali shtolnyalari va ruda eritish pechlari topildi. bronzaga o’tilishi ishlab chiqaruvchi kuchlarning yangi yuksalishini ko’rsatadi. bronzadan yasalgan qurollar tosh va mis qurollarga qaraganda ancha takomillashgan. odamlar bu qurollarni egallab, faoliyat sohasini ancha kengaytirishgan, ularning mehnati unumliroq bo’la borgan. metall qurollardan foydalanish barcha xo’jalik tarmoqlarining rivojlanishida, ammo, ayniqsa dehqonchilik va chorvachilikning rivojlanishida katta rol o’ynagan. bronza boltalan ekin maydonini kengaytirishga imkon bergan. osiyo va evropaning ko’pgina mamlakatlarida bronza davrida er haydaydigan yog’och qurollar ishlatila boshlangna. …

n g’alla dehqonchiligi odamlarni doimiy oziq-ovqat bilan ta’minlabgina qolmasdan, balki ortiqcha maxsulotlar ham vujudga keltiradigan bo’lgan. plug dehqonchligi tortuv kuchlariga extiyoj tug’dirib va hosilning bir qismidan hayvonlarga em-xashak uchun foydalanish imkoniyatini yaratib, chorvachilikni yanada rivojlantirishni rag’batlantirgan. lekin dehqonchilik em-xashak resurslari podalar ko’payganidek tez ko’paymaganligi sababli poda egalarining yaylovlaridan yanada kengroq foydalanishlariga, yarim ko’chmanchilik yoki ko’chmanchilikka, ya’ni yil buyi mollarni yaylov-o’tloqda boqishga o’tishlariga to’g’ri kelgan. chorvadorlar dehqonlardan ajrala boshlaganlar. ular evropa, osiyo, shimoliy-sharqiy afrika doimiylariga ko’chib o’rnashganlar. ko’p xalqlarda dehqonchilik va chorvachilik tabiiy sharoitlarga qarab xo’jalik faoliyatining negizi bo’lib qolgan. tarixda mehnat taqsimoitining boshqa variantlari ham ma’lumdir. masalan, chovadorlar, baliq ovlovchilar va ovchilar o’rtasidagi mehnat taqsimoti. qirg’oq buyi chukchalari bunga misol bo’la oladi. qirg’oq chukchalarida cho’ponchilik bilan shug’ullanuvchi qabilalar ajralib chiqqanidan keyin, baliq ovlash va dengiz hayvonlarini ovlashning kasb-korlik mashg’ulotiga aylanishi mumkin bo’lib qolgan. evenklar haqida ham xuddi shuni aytish mumkin, ularning bir qismida chorvachilik mavjud bo’lgan, boshqa qismi kasb-korlik ovi …

ng intensivligi, tarqalishi, shakli ishlab chiqarishning rivojlanishi va tuzilishi bilan belgilanadi. muayyan ishlab chiqarish usuli muayyan ayirboshlash shaklini vujudga keltiradi. birinchi ijtimoiy mehnat taqsimotigacha ham ayirboshlash bo’lgan, lekin u onda-sonda uchraydigan hodisa bo’lgan, chunki doimiy ortiqcha maxsulotlar bo’lmagan. ortib qolgan maxsulotlar tasodifiy ravishda ayirboshlangan. birinchi ijtimoiy mehnat taqsimoti munosabati bilan har bir qabila muayyan mashg’ulot uchun o’zida eng qulay sharoitlar mavjud bo’lganidan u butun kuchni ana shunga qarata oladigan vaqtda muntazam ayirboshlash paydo bo’ladi. shunga ko’ra mehnat unumliroq bo’lib qolgan. ixtisoslashtirilgan chorvachilik, dehqonchilik xo’jaliklari va boshqa xo’jaliklar va boshqa xo’jaliklar o’z iste’molidan birmuncha ortiqchalar yaratishgan va shu ortiqcha maxsulot ayirbosh qilingan. endi har bir odamning xo’jalik uchun zarur bo’lgan hamma narsani o’zi tayyorlashi shart bo’lmay qolgan. u etishmaydigan hamma narsani o’z mehnatining ortiqcha maxsulotlariga ayirboshlab olishi mumkin bo’lgan. birgalikda mehnat va umumiy mulkning mavjudigi sharoitida kollektivlar ortiqcha maxsulotlarni urug’ oksoqollarining vositachiligida ayirboshlaganlar. alohida ishlab chiqarish paydo bo’lishi va xususiy mulk …

z iste’moli uchun kerak bo’lganiga qaraganda ortiqcha maxsulotlar etishtira boshlagan. rivojlana borgan ishlab chiqarish ko’proq ish kuchi bo’lishini talab etgan. maxsulot ishlab chiqarishning ortishi "urug’, uy jamoasi yoki ayrim oilaning har bir a’zosi hissasiga tushadigan kundalik mehnat miqdorini ham ko’paytira bordi. yangi ish kuchlarini jalb etish kerak bo’lib qoldi". harbiy asirlar ana shu maqsad uchun yaroqli bo’lib qolgan, ilgari esa ular o’ldirilgan yoki urug’larda kamaygan qismni to’ldirish uchun o’g’il qilib olingan. endilikda ularni qulga aylantira boshlaganlar. qullar yaratgan barcha ehtiyojdan ortiq maxsulotlarni ularning egalari o’zlashtira boshlaganlar. ijtimoiy sinflarga bo’linishdan ilgarigi jamiyatda qullik shu tariqa vujudga kelgan. o’z xarakteriga ko’ra u patriarzal qullik bo’lgan. qullar asosiy ishlab chiqaruvchi sinf bo’lmagan. jamoa a’zolari qullar bilan oila tarkibiga kiradigan oddiy yordamchilar bilan birgalikda mehnat qilishgan. qullar etishtiradigan maxsulot asosan xo’jayin uyida iste’mol qilingan va uning ozgina qismi tovarga aylanib ayirboshlangan. so’nggi vaqtlarda ko’pgina tadqiqotchilarning asarlarida ibtidoiy xalqlar to’g’risida to’plangan g’oyat katta faktik material …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ibtidoiy jamoa tuzumining parchalanishi uchun iqtisodiy shartsharoitlarning paydo bolishi" haqida

1491152873_67921.doc ibtidoiy jamoa tuzumining parchalanishi uchun iqtisodiy shartsharoitlarning paydo bolishi reja: 1. metalldan foydalanishning boshlanishi 2. bronza asrida xo’jalik taraqqiyoti 3. matriarxatdan patriarxatga o’tish 4. temir asridagi xo’jalik yutuqlari eneolitda (latincha - aeneus - "mis", grekcha litos - "tosh") mehnat qurollari yasash uchun odam tomonidan qo’llangan birinchi metall mis bo’lgan ehtimol, odam toshni kidirishda sof holdagi misni ko’rib qolgandir, bunday mis er ustida boshqa metallarga qaraganda ko’prok uchragan. odamlar odatdagidan payqashgan bo’lsa kerak. bolg’aning kuchli zarbalaridan mis yassilangan. uning chetlari toshnikidan ko’ra o’tkirroq bo’lib qolgan. bunday ishlov berish usuli cho’kichlash deb ataladi. bu metallga ishlov berishning dastlabki usuli...

DOC format, 74,5 KB. "ibtidoiy jamoa tuzumining parchalanishi uchun iqtisodiy shartsharoitlarning paydo bolishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ibtidoiy jamoa tuzumining parch… DOC Bepul yuklash Telegram