сиёсий қатағон қурбонлари

DOC 124,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1482388882_66761.doc сиёсий қатағон қурбонлари режа: 1. чустлик арбоб фожеаси 2. избосканлик қурбонлар ва уларнинг бошқа жойлардаги тақдирдошлари 3. маҳбус юртдошлар қисмати улар хотираси абадийдир ўз озодлиги, эркинлиги, тинч ҳаёти йўлида курашиб беҳисоб қурбон берган ота-боболаримиз жасорати тарихий хотирамиздан ҳеч қачон ўчмайди. ислом каримов чустлик арбоб фожеаси тарихда ўз маслаги, эл-юрт манфаати, ватан ва миллатнинг эрки-озодлиги йўлида жонини қурбон қилган қаҳрамонлар ҳам, амал, шахсий манфаат ва нафс деб хиёнат йўлига кирганлар ҳам оз бўлмаган. тарихий ҳужжатларни кўздан кечирар экансиз, баъзан бир-бирига қарши маълумот берган кишилар кўз олдингизда намоён бўладиларки, уларнинг қайси бири қўрқоқ ва сотқину, қайси бири айбсиз эканини тезда англаб ололмайсиз. наманганлик бўтабой дадабоев фаолияти шу маънода ғоят мураккаб бўлиб, у ҳақда зудлик билан ҳукм-хулоса чиқариш осон иш эмас. келинг, хулосага шошилмай, унинг фаолиятига биргаликда назар ташлайлик. 1923 йилда туркистон республикаси адлия халқ комиссари, республика прокурори, кейинчалик тожикистон компартияси ташкилий бюроси аъзоси, тожикистон инқилобий қўмитаси раисининг ўринбосари, ссср марказий ижроия …

и пахта комиссионерига хизматкор, тери, пахта тозалаш заводларида ишчи, наманганлик таниқли савдогар альперов магазинида қоровул, кейинроқ тошкентга иш қидириб келиб, шаҳар тиббий амбулаториясида қоровул ва хат ташувчи бўлиб ишлайди. маошидан ҳар ойда 15 сўмни чустга юбориб, оиласига кўмак бериб турган бўтабой тақдирнинг яна бир зарбасига учрайди - онаси бевақт вафот этади. фельдшер оиласида яшаб, русча савод чиқаришга улгурган бўтабой ноиложлик орқасида қаровсиз қолган укалари, кўзи ожиз бувиси қошига, чустга қайтиб боради. 1908 йили чустда иши юришмаган бўтабой чодакка бориб, волость бошқарувчиси девонхонасига ишга киради. чор маъмурлари қарийб икки йиллик фаолиятида уни уч бор жазолайдилар. уезд бошлиғи фармойишларини бажармагани, бошлиқлар олдида ўзини «корректно» тутмагани учун унга илк бор 5 сўм жарима солишади. сўнгра аввал 7 кун, кейин 14 кун қамоқда ётади. охир-оқибат ишсиз қолади. 1914 йил январидан то февраль инқилобигача бўтабой чуст шаҳар хўжалик бошқармасига журналист, сўнгра даҳа пристави б.яхьин марғилонга даҳа пристави қилиб ўтказилгач, унинг таклифи билан скобелев шаҳрига бориб, …

ркистон парчаланиб, кичик республика ва мухториятларга бўлиб юборилади. «сувнинг қаёққа оқаётгани»ни сезган миллатпарвар зиёлилар большевиклар ҳукмронлик қилган замонда ватан ва миллатнинг озод бўлолмаслигини сезадилар. шу сабабли улар турли ташкилотлар тузиб, туркистонни совет давлатидан ажратиб олишга уринадилар. ана шундай ташкилотлардан бири «иттиҳод ва тараққий» ташкилоти эди. тергов ҳужжатларида қайд этилишича, бу ташкилотга турор рисқулов, мунаввар қори абдурашидхонов, саъдулла турсунхўжаев, низомиддин хўжаев, юсуф алиев, али расуловлар раҳбарлик қилишган. унга ўзбекистон кп(б) марказий қўмитаси котиби акмал икромов, халқ комиссарлари кенгаши раиси файзулла хўжаев, ер ва сув ишлари халқ комиссари рустам исломов ва бошқа йирик раҳбарлар ҳам хайрихоҳлик кўрсатишган. туркистон марказий ижроия қўмитаси раиси иномжон хидиралиев мазкур ташкилотга бўтабой дадабоевни ҳам жалб этган. ташкилотнинг асосий мақсади туркистон ҳудудида миллий давлатни барпо этиш эди. шу боис б.дадабоев, тергов материалларида қайд этилишича, «босмачилик ҳаракати»ни ҳар қандай йўл билан қўллаб-қувватлашга, ҳатто уларга қурол-яроғ етказиб беришга ҳаракат қилган. «иттиҳод ва тараққий» ташкилоти аъзолари миллий бирликка эришиш, маҳаллийчилик, тарқоқлик, …

или абдужабборов ва бошқалар бўлишган. қизил қўшин «босмачилик ҳаракати»ни тугатишга киришган кезларда и.хидиралиевнинг «ихтиёрий равишда таслим бўлиш таклифи»нинг «босмачилар» томонидан қабул қилиниши ва уларнинг таслим бўла бошлаши «иттиҳодчилар»нинг обрў-эътиборини кўтариб юборади. шу даврдаги хизматлари учун б.дадабоев қизил байроқ ордени билан тақдирланади. «босмачилик ҳаракати» тугатилгач, ташкилот, тергов ҳужжатларида қайд этилишича, ўз фаолиятини миллатга содиқ кадрларни кўпайтириш, уларни партия ва совет аппаратига жойлаштириш орқали миллий анъаналар, қадриятларнинг оёқости бўлишининг олдини олишга, истиқлол имкониятини яратишга сафарбар этади. 1937 йилнинг фожеали воқеалари бошланиши билан миллий республикаларнинг бошқа раҳбарлари қатори б.дадабоевнинг ҳам яқин ўтмишда аксилинқилобий ташкилотнинг аъзоси бўлганлиги «ошкор» бўлиб қолади. партия сафидан ўчирилган бўтабой дадабоев то қамоққа олингунига қадар сарсон-саргардонликни бошидан кечиради. ниҳоят, 1937 йилнинг 31 августида у ашхобод шаҳрида қўлга олинди. 15 кун давомида қийноқ усталари унинг иродасини синдириш учун турли азобларни унинг бошига соладилар. б.дадабоевнинг «дело»сини кўздан кечирган киши тергов ҳужжатларини ва 2-ранг хавфсизлик комиссари л.бельскийга ёзган хатни ўқиб, ундаги иқрорларни кўриб, …

га имзо чектириб олибгина қолмай, уларни сафдошлари олдида бадном этганлар ва авлодлар олдида ҳам бадном этиш йўлларини ўйлаб топганлар. кекса тарих шундай разилликларга кўп маротаба гувоҳ бўлган. шунинг учун ҳам совет жазо органлари чиғириғидан ўтказилиб, қатағон қилинган инсонларга баҳо беришда шошқалоқлик қилмаслик, эҳтиёткорлик ва синчковлик билан иш тутиш мақсадга мувофиқ. умид қиламизки, ватани ва халқининг ҳур ва озод кунларга эришишни орзу этган, бу борада мардона курашганларга кўмак берган, уларни қўллаб-қуввтлаган чустлик арбоб б.дадабоев тақдири тарихчиларимиз томонидан ўрганишда давом этилади. избосканлик қурбонлар ва уларнинг бошқа жойлардаги тақдирдошлари вкп(б) марказий қўмитаси сиёсий бюроси томонидан 1937 йил 2 июлда қабул қилинган ва и.в.сталин тасдиқлаган «советларга қарши унсурлар тўғрисида»ги директива партиянинг республика, вилоят ва шаҳар ташкилотлари ҳамда нквднинг бошқа бўлимлари қатори ўзбекистон компартияси марказий қўмитасига, республика ички ишлар халқ комиссарлигига ҳам зудлик билан етиб келади. унда ўз вақтида турли вилоятлардан шимолий районларга сургун қилинган, кейинчалик сургун муддати тугаб, ўз юртларига қайтиб келган собиқ «қулоқлар» …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "сиёсий қатағон қурбонлари"

1482388882_66761.doc сиёсий қатағон қурбонлари режа: 1. чустлик арбоб фожеаси 2. избосканлик қурбонлар ва уларнинг бошқа жойлардаги тақдирдошлари 3. маҳбус юртдошлар қисмати улар хотираси абадийдир ўз озодлиги, эркинлиги, тинч ҳаёти йўлида курашиб беҳисоб қурбон берган ота-боболаримиз жасорати тарихий хотирамиздан ҳеч қачон ўчмайди. ислом каримов чустлик арбоб фожеаси тарихда ўз маслаги, эл-юрт манфаати, ватан ва миллатнинг эрки-озодлиги йўлида жонини қурбон қилган қаҳрамонлар ҳам, амал, шахсий манфаат ва нафс деб хиёнат йўлига кирганлар ҳам оз бўлмаган. тарихий ҳужжатларни кўздан кечирар экансиз, баъзан бир-бирига қарши маълумот берган кишилар кўз олдингизда намоён бўладиларки, уларнинг қайси бири қўрқоқ ва сотқину, қайси бири айбсиз эканини тезда англаб ололмайсиз. наманганлик бўтабой да...

Формат DOC, 124,5 КБ. Чтобы скачать "сиёсий қатағон қурбонлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: сиёсий қатағон қурбонлари DOC Бесплатная загрузка Telegram