movarounnahr temuriylar davrida

DOC 30,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1444144163_61756.doc movarounnahr temuriylar davrida reja: 1. temuriylar davrida movarounnahr va xurosonda siyosiy hayot. 2. temuriylar davlatining zaiflashuvi sabablari. 3. movarounnahrning shayboniyxon tomonidan bosib olinishi. 1405 yilda amir temur vafotidan so’ng uning yirik davlati parchalana boshladi. temuriy shahzodalarning taxt uchun o’z kurashlari qudratli davlatning bo’linishiga asosiy sabablardan biri bo’ldi. sohibqiron taxtiga valiaxd qilib nabirasi pirmuhammadni qoldirgan bo’lsada, ko’pgina amirlar va amaldorlar uning hukmronligini tan olmadilar. 1405 yil mart oyida temurning boshqa bir nabirasi xalil sulton samarqand taxtini egalladi. undan tashqari, xurosonda shohrux; balh, g’azna va kandahorda pirmuhammad; g’arbiy eron va ozarbayjonda mirzo umar va abu bakr mirzo; turkiston, sabron, o’tror, sayramda amir berdibek; o’ratepa va farg’onada amir xudoydod, xorazmda amir idiku o’zlarini xukmdor deb e’lon qildilar. mamlakatdagi parokandalik va o’zaro urushlarga barham berish uchun shohruh mirzo ko’p sa’yi-harakatlar qildi, xvasrning 20-yillariga kelib amir temur mulklarining qariyb hammasi shohruh va uning oila a’zolari qo’l ostida edi. soxibqiron movarounnahr yerlarini 1409 yildan boshlab …

-taxt uchun kurash yana avj oldi. abduqosim (1452-1457) va abdusaid mirzolarning (1458-1468) faoliyati ham o’zaro urushlarga barham bera olmadi. 1469 yilga kelganda xurosonda xusayn boyqaro hokimiyatni egallab, bu hududlarda tinchlik o’rnatdi. uning do’sti - buyuk shoir alisher navoiy (1441-1501) muhrdor, vazir, astrobod hokimi lavozimlarida ishlab, xuroson ijtimoiy-siyosiy hayotida katta rol o’ynaydi. navoiyning sa’y-harakatlari bilan hirotda ilm-fan, madaniyat gurkirab rivojlandi. o’zaro urushlarga nisbatan barham berildi. movarounnahrda esa bu davrga kelib siyosiy tarqoqlik avjiga chiqdi. har bir viloyat, har bir shaharlarda temuriy shahzodalar o’zlarining mustaqil hukmronligini o’rnatishga harakat qildilar. ular hokimiyat uchun o’zaro kurashlarda dashti qipchoq qabilalari kuchlaridan foydalanishar edilar. masalan: 1451 yilda urusxonning nabiralari abdusaidga hokimiyatni egallash uchun yordam bergan bo’lsa, oradan uch yil o’tgach abulhayron muhammad juqiyga hokimiyatni egallashga ko’maklashdi. bu o’zaro kurashlar movarounnahr ahlining ahvolini yomonlashishiga olib keldi. xv asr oxirlariga kelib, movarounnahrda temuriylarning bir-biridan o’zaro mustaqil bo’lgan uchta hokimiyat vujudga kelda. 1. samarqandda sulton ahmad mirzo hukmroiliga (1468-1503); …

r, sayram, yassa (turkiston), sig’noq shaharlarini bosib olib, 1499 yilda movarounnahr hududlarida jiddiy harbiy harakatlar boshladi. mahalliy hukmdorlar o’rtasidagi o’zaro kurashlar avj olgan samarqand shahrini shayboniyxon 1500 yilning boshlarida egalladi. dasht ulug’lari bir necha oy shaharni shafqatsiz talon-taroj qildilar. bu esa mahalliy feodallar noroziligiga sabab bo’ldi. bundan foydalangan temuriy shahzoda zaxiriddin muhammad bobur o’sha yili (1500 yil) samarqand taxtini ikkinchi marta egalladi. ammo mahalliy zodagonlar ko’pchiligi boburni qo’llab-quvvatlamadilar. 1501 yilning bahorida bobur shayboniyxon bilan bo’lgan jangda yengiladi va samarqandni unga toshpiradi. dashti qipchoqliklar qisqa muddat ichida buxoro (1500), samarqand (1501), toshkent (1503), hisor (1504), urganch (1505), hirot (1507) kabi shahar va viloyatlarni egallab, sharqiy turkiston chegaralaridan markaziy afg’oniston hududlarigacha cho’zilgan yerlarda markazlashgan shayboniylar davlatiga asos soldilar. temuriylar davlatidagi siyosiy tarqoqlik, ayrim hukmdorlarning ajralib mustaqillikka intilishi bu davlat yemirilishiga olib kelgan bo’lsa, shayboniyxon bunday tarqoqlikka chek qo’yib mamlakatning birligini mustahkamlay oldi. shayboniyxonning janubga tomon yurishlari eron shohi ismoil i tomonidan to’xtatildi. …

muhammad solihning «shayboniynoma», boburning «boburnoma» asarlari muxim manbalar hisoblanadi. temuriyzodalar o’rtasidagi o’zaro urushlar, birodarkushliklar nafaqat quyi tabaqa ahlining, balki yirik zodagonlarning ham norozliklariga sabab bo’ldi. natijada amir temur asos solgan ulkan saltanat tanazzulga yuz tutdi va tugatildi. temuriylardan keyin hokimiyat tepasiga kelgan shayboniylar sulolasi davrida ham markaziy hokimiyat unchalik mustahkam emas edi (bu o’rinda abdullaxon ii hukmronligi davri (1583-1598) birmuncha diqqatga sazovordir). bu holat o’sha davr vatanimiz hududlarining parchalanib, alohida davlatlarga bo’linib ketishi va zaiflashuvi uchun zamin yaratdi. adabiyotlar: 1. asqarov a. o’zbekiston tarixi (eng qadimgi davrlardan eramizning v asrigacha) t, 1994. 2. ahmedov b. o’zbekiston tarixi manbalari, toshkent, 1991. 3. ahmedov b. tarixdan saboqlar. t, 1994. 4. azamat ziyo. o’zbek davlatchiligi tarixi. toshkent, 2000. 5. muhammadjonov. a. o’zbekiston tarixi, toshkent, 1994. 6. karimov sh., shamsutdinov r. vatan tarixi, toshkent, 1997. 7. hidoyatov g. a. mening jonajon tarixim. t, 1992. 8. sentralьnaya aziya v kushanskuyu epoxu, t. 2, moskva, 1974

movarounnahr temuriylar davrida - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "movarounnahr temuriylar davrida"

1444144163_61756.doc movarounnahr temuriylar davrida reja: 1. temuriylar davrida movarounnahr va xurosonda siyosiy hayot. 2. temuriylar davlatining zaiflashuvi sabablari. 3. movarounnahrning shayboniyxon tomonidan bosib olinishi. 1405 yilda amir temur vafotidan so’ng uning yirik davlati parchalana boshladi. temuriy shahzodalarning taxt uchun o’z kurashlari qudratli davlatning bo’linishiga asosiy sabablardan biri bo’ldi. sohibqiron taxtiga valiaxd qilib nabirasi pirmuhammadni qoldirgan bo’lsada, ko’pgina amirlar va amaldorlar uning hukmronligini tan olmadilar. 1405 yil mart oyida temurning boshqa bir nabirasi xalil sulton samarqand taxtini egalladi. undan tashqari, xurosonda shohrux; balh, g’azna va kandahorda pirmuhammad; g’arbiy eron va ozarbayjonda mirzo umar va abu bakr mirzo; turkiston...

Формат DOC, 30,0 КБ. Чтобы скачать "movarounnahr temuriylar davrida", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: movarounnahr temuriylar davrida DOC Бесплатная загрузка Telegram