xiv asrning ikkinchi yarmida movarounnahrda siyosiy vaziyat. temur davlatining tashkil topishi

DOC 39,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1444142726_61735.doc xiv asrning ikkinchi yarmida movarounnahrda siyosiy vaziyat. temur davlatining tashkil topishi reja: 1. xiv asrning ikkinchi yarmida movarounnahrda siyosiy vaziyat. 2. temur davlatining tashkil topishi. 3. amrir temur tomonidan movarounnahrning birlashtirilishi. xiv asr o’rtalarida chingizxon egallab olgan yerlar uning merosxo’rlari qul ostida bo’lsa ham, bu yerlar mayda bo’laklarga bo’linib ketib, ularda toju taxt, hokimiyat uchun o’zaro nizolar kuchayib ketgan edi. 1348 yilga kelib sharqiy turkiston yerlarida mug’uliston feodal davlati tashkil topdi, uning xoni etib chig’atoy avlodidan tugluq temur ko’tarildi. tug’luq temur dastlabki davrlardanoq o’z yerlarini kengaytirish maqsadida movarounnahr yerlariga bir necha harbiy harakatlar uyushtirdi. xiv asr o’rtalariga kelib, chig’atoy ulusidagi barqarorlik qozonxon vafotidan so’ng (1336-1347) barxam topdi. siyosiy va iqtisodiy inqiroz amir qozag’on (1347-1357) davrida yanada avj oldi. amir qozag’on fitna natijasida o’ldirilgach, chig’atoy ulusi beklari o’zlarini mustaqil deb e’lon qildilar: keshda amir xoji barlos, xo’jandda boyazdi jaloyir, balxda o’ljoy bug’o suldus, shibirgonda muxammad xoja aperdi nayman, xuttalonda amir …

sabab bo’ladi. 1370 yil amir temur qo’shinlari balxda amir xusaynni mag’lubiyatga uchratdi va shu yerda amirlar qurultoyida amir temur movarounnaxr xukmdori etib saylandi. amir temur xukmronligi yillarida chingizxon naslidan suyurgatmish (1370-1388) va uning o’g’li sulton maxmud (1388-1402) rasmiy ravishda taxtni boshqardilar. amir temur movarounnaxrning qonuniy xukmdori bo’lib olgach, mamlakat hududlarini birlashtirishga kirishdi. xorazm ustiga besh marotaba (1371, 1373, 1375, 1379, 1388) yurish qildi. shosh, termiz, xisor, badaxshon, qunduz xukmdorlari tobelik bildirdilar. mug’uliston ustiga to’rt marta yurish qilib, sharqiy hududlar daxlsizligini ta’minlaydi 1371, 1374, 1375, 1376, 1377). uch bor mang’ishloq xokimi to’yxoja o’g’lon farzandi, oltin o’rda xoni to’xtamishga qarshi yurish qilib, (1389, 1391, 1394. 1395) oltin o’rdani mag’lubiyatga uchratdi. amir temur 1380 yildan boshlab xuroson yurishlarini boshlaydi. tus, nishopur, sabzavor jangsiz taslim bo’ldi. shundan so’ng amir temurning eronga qarshi uch yillik (1386), besh yillik (1392), yetti yillik (1399) amalga oshiriladi. 1398-1399 (sentyabr-mart) yillarda xindiston yurishi, 1401 bil shomga, 1402 yili boyazidga …

gi ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar axvoli davlat e’tiborida bo’lishi. fan va madaniyat ravnaqi to’g’risida doimiy qayg’urish. xar bir davlat shart-sharoiti, tartiblariga ko’ra davlat jamiyat ichki taraqqiyoti masalalarini tashqi dunyodagi mavjud omillardan foydalangan xolda olib borishi. davlat tepasidagi kuchlar o’tmish, zamona va kelajakni teran tafakkur, mustaxkam iyon, g’oyat yuksak ma’naviyat va millatparvarlik ila anglamog’i. amir temur davlatchilikning bu asoslariga to’qqizinchisini, ya’ni, jamiyat rivoji va barcha ijtimoiy tabaqalar, manfaatlarini ta’minlashini qo’shdi. boshqaruv ikki idordan: dargox va vazirlik (devon) dan iborat bo’lgan. dargoxni oliy xukmdor boshqargan. dargox faoliyatini boshqarish, uning devonlar, maxalliy xokimyat idoralari bilan bog’lanib turish ishlarini oliy devon yuritgan. oliy devonda-ijroiya xokimyatida bosh vazir, xarbiy vazir, mulkchilik va soliq ishlari vaziri, moliya vaziri turgan. sarxadlar va tobex mamlakatlar boshqaruvi bilan shug’ullanuvchi uch vazir devonbegiga xisobot berib turgan. markaziy xokimyat tizimida shayxuislom, qozikalon, qoziy axdos (odat bo’yicha xkum chiqaruvchi qozi), qozi askar, sadri axzam (vaqf yerlari, mulklari musasaddisi), dodxox (shikoyatlarni qiruvchi), eshikog’a, saroy vaziri, …

gatish va obodonlashtirishi, qishloq xo’jaligi va sug’orish tarmoqlarini ta’mirlash ishlariga asosiy e’tibor qratdi. davlat turli toifaga mansul mulk soxiblari birlashtirildi. qattiq intizom o’rganildi. mamlakatda axvol yaxshilanib, xunarmand axolining turmush darajasi yaxshilandi. temur davlatidagi ijtimoiy tuzum davlat tarkibiga kirgan xalqlarning turli tumanligi, ularning bir-biri bilan aloqadorligi, inobati bilan bog’liq edi. amir temur mamlakatni boshqarishda axolining o’n ikkita ijtimoiy guruxga bo’lganligi manbalarida qayd etilgan. ular quydagi ijtimoiy toifalardir:-sayyidlar, olimlar va shayxlar. katta tajribaga ega ilmli kishilar. duo qiluvchi taqvodorlar. lashkarning sipoxlari, sarxang va amirlar. askarlar va xalq ommasi. dalat boshqaruv ishlarini a’lo darajada biladigan maslaxatgo’y dono va aqlli kishilar. vazirlar, kotiblar, devon boshlig’i. tibbiyot axli, munajjim va muxandislar. muxaddislar va muarrixlar. tasavvuf vakillari va oriflar. xunarmandlar va san’atkorlar. ajnabiy sayyoxlar va savdogarlar. bu ijtimoiy toifalar yoki qatlamlar amir temur davlatining ma’muriy-boshqaruv tizimidagi tartiblar bilan aloqador xolda uning xarbiy siyosiy xarakterda bo’lganligini ham ko’rsatib turibdi. xv asrda ziroatchilik bilan shug’ullanuvchi qishloq axli orasida …

gan suyurg’ol edi. xv asrda ziroatchilar qanday yer mulklarida yashab, ekin ekishlariga qarab xiroj to’laganlar. ular asosan to’rt turga davlat yerlarida ishlovchi ziroatkorlar. xususiy mulk yerlarida ishlaydigan ziroatchilar. o’z yerida ishlovchi ziroatchilar. vaqf yerlarida ishlovchi ziroatchilarga bo’lingan. xiroj asosan maxsulot yoki pul bilan olingan. mag’lub shaxar aholisidan sari shumor (jizьya) olingan. mamlakat xavf ostida qolgan vaqtda favqulodda soliq - avorizot yig’ib olingan. do’kondor hunarmandlardan tamg’a solig’i olingan. xalq ko’plab xashar ishlari (begar)ga jalb etib turilgan. shuningdek mulkdorlar o’z mulklarining qirqdan bir qismi miqdorida zakot to’lab turganlar. chegaradagi bojxonalarda chetdan kelgan savdogarlardan boj undirilgan, mahalliy savdogarlar esa tagjoy solig’i, bog’dorlar tanobona to’laganlar. amir temur davlatida xuquqiy munosabatlar boshqa sharq davlatlarida bo’lgani kabi qur’oni karim, hadislarda bayon etilgan tartib - qoidalarga asoslangan edi. amir temurning xuquq va qonun unsurlari «temur tuzuklari»da o’z aksini topgan. bu asarda davlat yumushlari, harbiy soha, raiyat va ijtimoiy tuzumning barcha qatlamlari xaqida so’z yuritiladi. unda ta’kidlanishicha, dunyoviy …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xiv asrning ikkinchi yarmida movarounnahrda siyosiy vaziyat. temur davlatining tashkil topishi"

1444142726_61735.doc xiv asrning ikkinchi yarmida movarounnahrda siyosiy vaziyat. temur davlatining tashkil topishi reja: 1. xiv asrning ikkinchi yarmida movarounnahrda siyosiy vaziyat. 2. temur davlatining tashkil topishi. 3. amrir temur tomonidan movarounnahrning birlashtirilishi. xiv asr o’rtalarida chingizxon egallab olgan yerlar uning merosxo’rlari qul ostida bo’lsa ham, bu yerlar mayda bo’laklarga bo’linib ketib, ularda toju taxt, hokimiyat uchun o’zaro nizolar kuchayib ketgan edi. 1348 yilga kelib sharqiy turkiston yerlarida mug’uliston feodal davlati tashkil topdi, uning xoni etib chig’atoy avlodidan tugluq temur ko’tarildi. tug’luq temur dastlabki davrlardanoq o’z yerlarini kengaytirish maqsadida movarounnahr yerlariga bir necha harbiy harakatlar uyushtirdi. xiv asr o’rtalariga ke...

Формат DOC, 39,5 КБ. Чтобы скачать "xiv asrning ikkinchi yarmida movarounnahrda siyosiy vaziyat. temur davlatining tashkil topishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xiv asrning ikkinchi yarmida mo… DOC Бесплатная загрузка Telegram