xvii-xx асрлар узбекистон маданий тараккиёти

DOC 54,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403172314_43682.doc www.arxiv.uz хvii-хх асрлар ўзбекистон маданий тараққиёти режа: 1.марказий осиёда мустақил хонликларнинг вужудга келиши ва маданиятининг аҳволи. 2.мустақил хонликлар ва амирликнинг ўзаро маданий таъсири ва алоқалари. 3.марказий осиё маданиятига рус ва дунё маданиятининг таъсири. марказий осиёда темурийлар даврида маданият. аштархонийлар даражаси билан дунёга машҳур бўлди. шайбонийлар ва аштархонийлар даври (хvi-хviii асарлар)да мамлакат феадализмининг мураккабжараёнларини бошдан кечирди. хvi асрда хунармандчиликнинг ривожланиши транзит ва ички савдонинг кенгайишига ёрдам беради. бу даврда хунармандчиликнинг 60 дан ортиқ тури мавжуд эди. марказий осиё, хиндистон, эрон, балх, россия, туркия ва бошқа мамлакатлар билан савдо-сотиқ ва дипломатик алоқада бўлди. хvi-хvi асарларда маварауннахрда илм фан анча ривожланиб борди. адабиёт, трих, меъморчилик ва тасвирий санъат ўзига хос ривоюланиш босқичини босиб борди. хасан бухорий нисорий (1566) йилнинг "мазаккир ул-ахбоб" ва мутрибийнинг (1604) тазкиратош шуаро номли адабиёт анталогияси бунинг яққол ифодасидир. бу қомусий анталогияда 100 дан ортиқ адабиёт арбобларини ижод ва таржимаи холлари ўрин олган. мамлакатда хунар ва савдо ишларининг ривожланиши …

ж топди. 1693 йилда амин аҳмад розий "хафт иқлим" етти иқлим жўғрофий биологияга оид луғат тузди. мутрибийнинг дунё харитаси иллова қилинди. мусиқа илмига оид бухоролик навкабий асари ҳам 16 аср бу санъат ривожидан дарак беради. бундан ташқари хаттотлик санъатини ривожига катта хисса қўшган султон али машадий мир али хирвий, маҳмуд али шикобий каби хуснихат усталари ҳам ижод қилинган. 1586 йилда дарвеш муҳаммад бухорий каллиграфия санъати назариясиги оид асар ёзган. шунингдек кўплаб қўлёзмалар миниатюралар ва суръатлар билан безатилган. тарихий ва адабий асарлардан "фатхнома" тарихи абулхайрихоний новоийнинг асарлари шулар жумласидандир. миниатюраларда марказий осиё моддий маданияти акс эттрилган. жалолиддин юсуф келди муҳаммад ва бошқалар рассомчилик санъатига улкан хисса қўшади. хонликлар даврида қурилиш иншоотлари турлари янада такомиллашади. кўплаб жамоат бинолари қурилади. монуменал биноларнинг тарихи киэфаси ўзгаради. бухоро шаҳри баланлиги 10 метрли девор билан ўралиб, шаҳар давозалари қурилади. йирик бинолар қуришда (миср араб мадрасаси, хўжа зайниддин хонкаси) халқ меъморчилиги анъаналаридан фойдаланилди, шаҳар ташқарисида монементал бинолар …

лла муҳаммад шарифнинг «тарихи амир хайдар», муҳаммда хакимжон тўранинг «мунтахабут-таворих», каби асарла диққатга созовордир. қўқон адабий мухити кўплаб шоир ва шоиралар ижоди билан бойийди. қўқон умархоннингўзи «амирий» тахиллуси билан ўзбек тилида ғазаллар ёзган унинг рафиқаси моҳларойим «нодира» тахаллуси билан форс тожик тилида «макнуна», «комила» тахаллуслари билан шеърлар ёзган. эри умархон вафот этгач нодира давлат ишларига аралашиб,мамлакат хўжалигини яхшилаш маданий ҳаётини ривожлантириш бўйича муҳим тадбирларни амалга оширади. қўқонда мадрасалар, карвонсаройлар, расталар, йўллар қурдиради. у ўз ат рофига увайси махзуна каби қобилиятли ижод аҳлини тўплади. бу даврда фазлий намангоний мушриф, мушфикий каби шоирлар ижод қилган. мушфикий бухоро амири абдуллахон саройида «маликуш-шуаро» унвонига эга бўлшган бўлса, бўлса фазлий намангоний қўқон шоирларига бошчилик қилган, умархониннг топшириғи билн фазлий ва мушриф тамонидан «мажмуат-ушшшоира» тўплами тзилади. бу даврда қўқонда худоёрхоннинг сарой арки, хивада турили обидаларни қурдирди. тахминан хvii асрда яшаб ижод қилган шоиралардан бири турди фарғоний ҳақида маълумот берувчи асосий мана шоирнинг ўз асаридир. у юз …

«тоҳир ва зуҳра», «бўз ўғлон», «юсуф ва аҳмад» ва бошқа асарлар вужудга еклди. шаҳар халқ ҳаётидан хикочя қилувчи лавҳаларни ўйнаб, томоша кўрсататар, бошлар ва сарой аҳлини очкўзлигини фош этиб, устидан кулар эди. бу даврда марказий осиё икки турдаги мактаб мавжуд эди: куйи мактаб ва олий мадраса. бошланғич мактаб савод ўргатилар ва диний матндлар ёдланар эди. мадрасада ҳам илоҳият ўқитилар шунингдек араб тили сарфу нахфи, нотиқлик санъати, алжаб ва хандаса асослари ўргатилган. бундан ташқари хофиз, бедил, навоий асарлари ўқитилган. ўша давр шоирлари, фан арбоблари мусиқани чуқур тушунганлар. мусиқа санъатини ривожига улкан хисса қўшган мавлоно муҳаммадин муганний, мавлоно кавкабий. хўжа муҳаммад, ризо самарқандийнинг номлари бизгача етиб келган. бу даврдаги меъморчилик ёдгорликлари хажми ва пардозининг жимжимадорлиги билан ажралиб туради. шердор мадрсасининг олд пештоқида рангин кошинлар билан чекилган бир жуфт шер тасвирланган. тиллакори мадрасасининг номи «тилла билан пардозланган» деган маънони биладиради. деворлардаги ажойиб нақши нигорлар ва ички деворлардаги тўкис тилла безаклар жуда нафис ишланган. …

ар чекилган, мураккабшаклдаги гуллар билан безалган. хiх аср бошларида меҳнат каш халқнинг турммуш маданияти паст даражада эди. хонликларни ўзаро урушлари хўжалик ва маданий ҳаёти издан чиқарилади. бу ҳол чор россиянинг хонликлари босиб олишини осонлаштирди. россияда сармоялар саноатнинг ўсиши янги бозор савдосига ва хом ашё манбаларига бўлган талабни оширди. россия марказий осиёнинг босиб олгач, маҳаллий аҳоли рус ва россиянинг бошқа халқлари билан алоқа ўрнатишга мажбур бўлди. саноат ва қишлоқ хўжалиги техникалари кириб кела бошлади. ўз ўрнида россия ва европа маданияти элементлари кририб келди. рус тизим мактаблари очилди. типография ва литографиянинг пайдо бўлиши маданий ҳаётда катта воқеа бўлди. аввал рус тилида, сўнгра маҳаллий тилларда газета, журнал ва китоблар чоп этила бошлади. хiх асрнинг 80 йилларида а. с. пушкин ва и.а. крилов асарлари илк бор ўзбекчага таржима қилинди. 1880 йилда тошкентда жамоат кутубзонаси очилди. 1870 йилда расадхона ва кимёгарлик тажрибахонасига асос солинди. илмий жамиятлар тузилди, тарихий ва археологии музейлар очилди. бу пайтда келиб, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xvii-xx асрлар узбекистон маданий тараккиёти"

1403172314_43682.doc www.arxiv.uz хvii-хх асрлар ўзбекистон маданий тараққиёти режа: 1.марказий осиёда мустақил хонликларнинг вужудга келиши ва маданиятининг аҳволи. 2.мустақил хонликлар ва амирликнинг ўзаро маданий таъсири ва алоқалари. 3.марказий осиё маданиятига рус ва дунё маданиятининг таъсири. марказий осиёда темурийлар даврида маданият. аштархонийлар даражаси билан дунёга машҳур бўлди. шайбонийлар ва аштархонийлар даври (хvi-хviii асарлар)да мамлакат феадализмининг мураккабжараёнларини бошдан кечирди. хvi асрда хунармандчиликнинг ривожланиши транзит ва ички савдонинг кенгайишига ёрдам беради. бу даврда хунармандчиликнинг 60 дан ортиқ тури мавжуд эди. марказий осиё, хиндистон, эрон, балх, россия, туркия ва бошқа мамлакатлар билан савдо-сотиқ ва дипломатик алоқада бўлди. хvi-хvi асарл...

Формат DOC, 54,0 КБ. Чтобы скачать "xvii-xx асрлар узбекистон маданий тараккиёти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xvii-xx асрлар узбекистон мадан… DOC Бесплатная загрузка Telegram