xvii-xviii va xix asrlar tadbirlari va ta'lim-tarbiya

DOCX 15 стр. 30,7 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 30,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

xvii-xviii ( 17 – 18 ) асрлар ва xix ( 19 ) асрнинг биринчи ярмида тарбия, мактаб ва педагогик фикрлар режа: 1.хvii-хviii асрлар ва xix асрнинг биринчи ярмида бухоро, хива ва қўқон хонликларида илм-фан ва таълим-тарбия. 2.жахон отин увайсий ва унинг таълим-тарбияга қўшган хиссаси. 3.қизлар мактабида таълим-тарбия мазмуни, метод ва усуллари. 4.мухаммад қошғарий ва унинг «одоб ас-солиҳин» («яхши кишилар одоби») асари, асарда илгари сурилган хулқ-одоб меъёрлари. 1. хvii-хviii асрлар ва xix асрининг биринчи ярмида бухоро, хива ва қўқон хонликларида илм-фан ва таълим-тарбия. мовароуннахрда бир юз эллик йил асрнит биринчи ярмида хукумронлик қилган темурийлар сулоласи инкирозга юз тутиб, унинг хонхикхарида илм-фан ва ўрнига шайбонийлар хукумронлиги ўрнатилди. лекин шайбонийхон хам (1451-1510) кучли марказлашган давлат барпо килишга қай даражада харакат қилган бўлса хам, унинг ўлимидан сўнг ўзаро урушлар авж олиб кетиб, бу худудда уч хонлик, аввало бухоро ва хоразм, xviii аср охирига келиб, қўқон хонлиги пайдо бўлди. хонликлар даврида бошқа давлатлар билан алоқалар …

2 / 15

чақирим жанубда хўжа ахрор қабри олдига мадраса ва номозгох барпо этди. бу даврда мухаммад балхийнинг 5000 байтдан иборат «субхонқулихоннома», мирмухаммад амир бухорийнинг «убайдулланома», мухаммад вали самарқандийнинг 200 нафар адабиёт арбобларининг таржимаи холига оид маълумотлар берилган «музаккирул асхоб» номли асари, шунингдек, сайидо насафи, сўфи оллоёр, боборахим машрабларнинг асарлари юзага келди. бу даврда ижтимоий хаётнинг барча жабхаларида; турмушда хам, оилада хам хар бир киши алохида диний талабларга риоя этар эди. мадрасаларда деярлик илохий билимлар берилишига қарамай, мадрасани битирганлардан мударрис, муфти, қози, имомлар билан бир қаторда машхур шоир, олимлар хам етишиб чиқди. боборахим машраб, мухаммад амин косоний-намангоний, фазлий намангоний, сайидо насафий, сўфи оллоёр, мухаммад мир олим бухорий, абдулғозий баходирхон ана шундай илм сохибларидандир. бу даврда кўпроқ адабиёт тарих, меъморчилик, тасвирий санъат ривожланди. лекин табиий фанларга хам оид ажратилган «хисоблаш усуллари хақида рисола» номли математикага доир мухим асар хам юзага келди. абдулғозийнинг «шажараи турк» асари хам шарқ, хам оврупо олимларнинг диққатини ўзига тортди. бундан …

3 / 15

, хуқуқшунослик, савдо-сотиқ ишларига оид, мерос ва бойлик тақсимоти каби дунёвий хамда илмий билимлар ўргатилар эди. шунингдек, барча мадрасаларда албатта фан сифатида «қуръон», «тафсир», «одоб-ос-солихин», «маслик ул-мутаккин», «сабод ул-ожизин», «кимёи саодат», «хадислар» ўқитилар эди. уқиш муддати 15-20 йилни ташкил этиб, масжид ёнидаги мактабда эса болалар 7 йил алифбо, абжад, қуръон, фарзи айн, чор китоб, хожа хофиз, «маслик ул-мутаккин», мирзо бедилдан савод ўргатилар эди. узбек болалари ўқийдиган мактабларда «китоби фузулий», «лисон ут-тайр», «девони алишер навоий», «қиссаи девона машраб», сўфи оллоёрнинг «сабот ул-ожизин» китоби ўқитилган. 2.жаҳон отин увайсий ва унинг таълим-тарбияга қўшган ҳиссаси. таълим-тарбия жараёнида аёллар таълими хам ривожлана бошлади. чўииан ҳиссаси. уқимишли, маърифатли, зиёли аёллар томонидан мактаблар ташкил этилади ва бу мактаблар отинлар мактаби деб номланди. ўзбек диёрида отинлар мактабининг йирик намоёндаларидан бири — жахон отин увайсий эди. жахон отин увайсий (1789-90 марғилон — 1850 й. марғилон)-хiх аср қўқон маданий мухитнинг кўзга кўринган вакилларидан бири етук шоира ва мактабдор муаллималардандир. жахон …

4 / 15

хон исмли кишига узатадилар. хожихон саводли, адабиётга дўст ва маърифатли инсон эди. жахон отин ундан икки фарзанд кўради. жахон отин увайсий энди мустақил равишда марғилон ва унинг атрофидаги қизларни ўқита бошлади. қизларга хат-савод ўргатади. илмий мусиқадан дарс беради. увайсий қизларга шеър ёзишнинг услубларини ҳам ўргатади. муаллимлик касбига увайсий ихлос билан қарайди. илмга ташна қизларга сидқидил билан дарс беради. бу хол унинг ғазалларида хам ўз ифодасини топгандир: учради кайдин менга, чун ой ила кун иккиси, кўрдам аҳволини алар фарҳоду мажун иккиси.зехни гаввосимни солдим фазал баҳрин каърига, чун садаф батнида онлар дуру макнун иккиси. шахри дилда акл шохцн лашкардур бешмор, юз туман лашкарга келтирди шабихун иккиси. келдиким икки пари гул талаб айлаб канот, илм кони ичра вайсий, бўлди мамнун иккиси. шуниси диққатга сазоворки, шоира ўз толиблари ва шогирдларининг ютуқларидан қувониб, уларга мувашшахлар хам бағишлаган. масалан: жаҳон гулзорида хоки кудумингдан етар зийнат, ўиромингдан топар жон гулшану оройшу назҳот. бу жахон биби исми шогирдига …

5 / 15

ғулланади.увайсий хон саройида 3-4 йилдан ортик яшай олмайди ва бошқа ерга кўчиб ўтади. шоира бу янги жойда яна ўзи севган машғулотини давом эттиради. шу билан бирга нодира илтимоси биғчн унинг химоясидаги тутқунларни хам ўқитади. увайсий қизларга хат-савод ўргатиш билан бирга, созанда-хонанда кизлар гурухини ихлоси бор қизлар ичидан йиғиб, уларга санъатнинг айрим сирларини ўргатади. янги ховлида дарс бераётган бир пайтда увайсий нодира хузурига бориб қайтса, эшигининг қулфи синган, хона ичидаги танбурлар йўқ экан. увайсий суруштириб билса, бу иғвогарларнинг иши бўлиб чиқади. бу хусусида нодира умархон орқали танбурларни ўрнига қайтаришда ёрдам беради. маълумки, қизлар мактабида талабалар зехнини тарбиялаш, билимларни мустахкамлаш, узоқ эсда сақлаб қолиш, тафаккур қобилиятини мустахкамлаш хам катта эътибор берилади. шу мақсадда чистон (топишмоқ) ларни ечиш, мувашшахлар ёзиш, адабий асарни шархлаш ва изохлаш кабилардан фойдаланилган. бу усуллар талабани рағбатлантирган, унинг ўқишга бўлган қизиқишини ва қобилиятини оширган. чунончи, жахон отин(увайсий) машхур шоира бўлиши билан бирга мохир муаллима хам бўлган. у ўз дарсларида …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xvii-xviii va xix asrlar tadbirlari va ta'lim-tarbiya"

xvii-xviii ( 17 – 18 ) асрлар ва xix ( 19 ) асрнинг биринчи ярмида тарбия, мактаб ва педагогик фикрлар режа: 1.хvii-хviii асрлар ва xix асрнинг биринчи ярмида бухоро, хива ва қўқон хонликларида илм-фан ва таълим-тарбия. 2.жахон отин увайсий ва унинг таълим-тарбияга қўшган хиссаси. 3.қизлар мактабида таълим-тарбия мазмуни, метод ва усуллари. 4.мухаммад қошғарий ва унинг «одоб ас-солиҳин» («яхши кишилар одоби») асари, асарда илгари сурилган хулқ-одоб меъёрлари. 1. хvii-хviii асрлар ва xix асрининг биринчи ярмида бухоро, хива ва қўқон хонликларида илм-фан ва таълим-тарбия. мовароуннахрда бир юз эллик йил асрнит биринчи ярмида хукумронлик қилган темурийлар сулоласи инкирозга юз тутиб, унинг хонхикхарида илм-фан ва ўрнига шайбонийлар хукумронлиги ўрнатилди. лекин шайбонийхон хам (1451-1510) куч...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (30,7 КБ). Чтобы скачать "xvii-xviii va xix asrlar tadbirlari va ta'lim-tarbiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xvii-xviii va xix asrlar tadbir… DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram