урта осиё ахолисида милоддан аввалги 7-6 асрларда дастлабки диний эътикодларнинг таркалиши

DOC 66,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1403149063_43511.doc www.arxiv.uz урта осиё ахолисида милоддан аввалги 7-6 асрларда дастлабки диний эътикодларнинг таркалиши режа: 1. заратуштра таълимотининг вужудга келиши ва унинг хусусиятлари. 2. зардуштийлик динининг баъзи одат ва маросимлари. 3. зардуштийлик: дехкончилик ва чорвачилик. 4. зардуштийликнинг тарихий ахамияти. урта осиёнинг эрон тилли кабилаларида милоддан 2-1 мингйилликлардан бошлаб анча ривожланган диний эътикодлари мавжуд эди. кейинчалик бу эътикодларнинг баъзи хусусиятлари зардуштийликка хам кушилган. масалан, митра культини айтиб утиш мумкин. бу культ кадимги даврлардан бери мавжуд эди. эрон тилли кабилаларда эъзозланган маъбудлар «ахурлар» деб аталган. аста-секинлик билан бош маъбуд ахура тугрисидаги тушунчалар юзага келади. уни шунинг билан бирга «мазда»- «доно» деб хам атаганлар. баъзи олимларнинг каршиликларига карамай, тарихчилар заратуштрани хакикий кадимда утган одам деб хисоблайдилар. у «гат»ларнинг тузувчисидир. «гат»ларда у пайгамбар, ёвузлик билан доимо курашиб турувчи тирик одам тарзида тасвирланган. кейинчалик «кичик авесто» («зенд авеста») у афсонавий кахрамон сифатида тасвирланади. «гатлар»да заратуштра уз таълимотини бош маъбуд ахура-мазданинг узидан эшитганлигини таъкидлайди. уз таълимотини таргиб …
2
кишлок ва шахарларини боскинлардан химоя килишга, бу ерда кучли хокимият ва тинч хаётнинг урнатилишига чакирган. аввалги уруг-кабилаларнинг куп худоли культларига карши чикиб, заратуштра якка худо- ахура-маздани тан олган. зардуштийлик таълимотининг асосий хусусиятлари куйидагилардан иборатдир: 1. зардуштийликнинг илк шаклларидан бошлаб пайдо булган монотеистик тенденция. бу тенденция бош маъбуд ахура-маздага (кейинчалик оршазда хурмузд) сигинишда уз аксини топган. 2. дуализм. азалдан мавжуд булган икки карама-карши куч яхшилик ва ёвузликнинг курашида уз аксини топган. яхшилик кучларининг бошида донно маъбуд ахура-мазда, ёвузлик кучларининг бошида эса ахра-манъю (кейинчалик ахришан) туради. бу иккалар абстракт куч уртасидаги кураш дунёда содир булаётган барча жараёнларнинг бошида туради. ахура-мазда номи билан зардуштийликни шунингдек маздеизм деб хам атайдилар. орий кабилаларда азалдан икки хил маъбудлар: дайва (хиндида «дева», форсчада «дев», «див»)- кадимги антропомерфик натуралистик маъбудлар; асура (форсчада ахура, яъни «хукмрон» деган маънони билдиради)- олий хокимиятга эга булган маъбудлар. кадимги хиндистонда («ригведа»нинг охирги мадхларида) асурлар одамга карши, унга ёмонлик киладиган маъбудлар сифатида тасвирланган. кейинчалик …
3
штра маъбудларга аталган конли курбонликлар ва мукаддас ичимлик «хаома» (хинд кучи)нинг истеъмол килишини манн этган. у факатгина мукаддас оловга сигинишни тан олган, холос. олов, заратуштранинг фикрича илохий адолат – артанинг белгиси булган. олов культи ва ибодатхоналари кейинчалик зардуштийликнинг асосий хусусиятига айланади. шунингдек куйларнинг маъбудларга курбонлик килинишларини ман этилиши хам кейинчалик зардуштийликнинг асосий хусусиятларидан бирига айланади. монотеистик тенденция билан бир каторда эрон тилли кабилаларда зардуштийлик дини билан боглик булган дуалистик тасаввурлар хам кенг таркалади. бу тасаввурларга кура дунёда мавжуд булган барча нарсалар : маъбудлар, табиат ходисалари, ижтимоий хаёт ходисалари, хайвонлар ва хоказоларнинг барчасининг асосида яхши ёки ёвуз бошланиш туради. уларнинг барчаси адолат ва ростгуйлик (арта) ёки ёвузлик ва ёлгончилик дунёсига мансубдир. дунёдаги одамнинг урни зардуштийликда эркин танлаш концепциясига асосланади. бу конун заратуштра яратган «гатлар»да асосланган эди. одам яхшилик ва ёвузлик уртасида бирини танлайди ва унинг кейинги фаолияти дунёдаги яхши ва ёвуз асослар уртасидаги курашга катта таъсир курсатади. яхшилик йули бу ерга …
4
даврда заратуштра уругидан булган халоскор саошьянта тугилиши керак. айнан шу саошьянта даврида яхшиликнинг ёвузлик устидан галабаси содир булади. одамнинг зардуштийликка кура яхшиликнинг галаба козониши учун адолатли хаёт тарзи кечириши лозим. зардуштийликнинг бошлангич даврларида турли хил ибодат ва дуоларга куп эътибор берилмаган. аммо, хакикий эътикод билан урнатилган адолатли хаёт тарзи: «яхши фикр», «яхши суз», «яхши иш» одамнинг ёвузлик билан курашидаги асосий куроллари булган. ёвузлик кучларига карши курашда шунингдек ахура-мазда томонидан яратилган чорвачилик ва дехкончилик билан шугулланиб, моддий бойликларни орттириш лозим булган. «гатлар»да ахура-мазда билан бир каторда иккита киёфадош-рухлар булган. уларнинг бири ростгуйликни акс этса, иккинчиси ёлгончиликни акс этган. «авесто»нинг «7 боб яснаси» номли кисмида турли хил политеистик тенденциялар сезилади. бу ерда нафакат ахура-мазда, балки олов, сув, шамол, ер ва хаво, хайвонларнинг рухлари ва хоказолар хам кадрланади. «авесто» пантеонининг энг иззатли маъбудлари куйидагилар булган: 1. куёш ва ёруглик маъбуди – митра 2. хосилдорлик ва сув маъбуди ардвисура анохита. анохита культида матриархат даврига …
5
ликда кадрланган олов, ер, сувга уликнинг танасини ташлаш уларни харом килиш деб хисобланган. заратуштра таълимотига кура чорвачилик ва зироатчилик билан шугулланиш худо йулидаги иш, кахрамонлик деб хисобланган. «видевдат»нинг 3-боби: «худога энг хушнуд жой –бу мукаддас олови, хотин, болалар ва чорваси булган адолатли одам томонидан курилган уйдир… каердаким адолатли одам нон, усимлик ва бошка ейиладиган махсулотларни етиштирса ва зироатчилик билан шугулланса уша ер хам худога хушнуддир». бу парчадан шу нарса аник буладики, «авесто»да утрок чорвачилик ва энг мухими дехкончилик билан шугулланишга чакирилган. уша боб: «ерга рост ва унг кул, унг ва рост кул билан ишлов берувчи одам ерга даромад келтиради. бу адолатли эр уз хотинига угил ёки бошка болани такдим этишига ухшайди.» (унга) ер куйидагларни айтади: «менга рост ва унг кул, унг ва рост кул билан ишлов берувчи эй одам…мен бутун умрим давомида шу савоб ишларинг учун сенга моддий бойликлар ва катта хосил бераман… нон сепган одам, адолат сепади». «гатлар»да шунингдек …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "урта осиё ахолисида милоддан аввалги 7-6 асрларда дастлабки диний эътикодларнинг таркалиши"

1403149063_43511.doc www.arxiv.uz урта осиё ахолисида милоддан аввалги 7-6 асрларда дастлабки диний эътикодларнинг таркалиши режа: 1. заратуштра таълимотининг вужудга келиши ва унинг хусусиятлари. 2. зардуштийлик динининг баъзи одат ва маросимлари. 3. зардуштийлик: дехкончилик ва чорвачилик. 4. зардуштийликнинг тарихий ахамияти. урта осиёнинг эрон тилли кабилаларида милоддан 2-1 мингйилликлардан бошлаб анча ривожланган диний эътикодлари мавжуд эди. кейинчалик бу эътикодларнинг баъзи хусусиятлари зардуштийликка хам кушилган. масалан, митра культини айтиб утиш мумкин. бу культ кадимги даврлардан бери мавжуд эди. эрон тилли кабилаларда эъзозланган маъбудлар «ахурлар» деб аталган. аста-секинлик билан бош маъбуд ахура тугрисидаги тушунчалар юзага келади. уни шунинг билан бирга «мазда»- «доно» д...

Формат DOC, 66,5 КБ. Чтобы скачать "урта осиё ахолисида милоддан аввалги 7-6 асрларда дастлабки диний эътикодларнинг таркалиши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: урта осиё ахолисида милоддан ав… DOC Бесплатная загрузка Telegram