туркистонда ix-x (9-10) асрларда аграр муносабатлар

DOC 128,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1353500192_40064.doc ўзбекистон республикаси туркистонда ix-x асрларда аграр муносабатлар режа: 1. ix-x асрларда аграр муносабатларнинг таркиб топиши. 2. абдуллахон банди тарихидан. 3. хонбанди инсон табиатнинг бир кисмидир. шу туфайли у хар доим табиатга интилади, ундан озикланади, дардига шифо топади, мехнат килиб натижасидан завк олади ва манфаат куради. сепилган уругнинг кукариб чикиши, экилган нихолининг барг ёзиши хадемай унинг гуллаши, хосил бериши хар кимнинг калбига бир олам кувонч, эртанги кунига умид ва ишонч бахшида этади. хозирги даврга келиб истиклол шарофати мамлакатимизда эркин ва хур фикрлар куллаб-кувватланаётган, миллий кадрятларимиз тикланаётган, узлигимизни таниб, мафкуравий онгимиз такомиллашаётган, дехкончилик, богдорчилик, шахсий томорка ва фермерлик харакатлари кенг кулоч ёзиб, ер узининг хакикий эгасини топаётган экан, келинг минг йиллар аввал яшаб утган миришкор бободехконларимизнинг бизга маьлум булган бой амалий тажрибаларини хаётимизга куллашга уриниб курайлик. кадимги зироатчилик усуллари жуда сода, арзон, энг мухими инсон учун зарарсиз, экологик тоза булиб, бу сохани урганиш ва хаётга тадбик этиш оркали халкимизнинг фаровонлиги таьминланса …
2
акул йулагини хосил килади. умуман бутун зарафшон водийсининг иклими континентал иклим хисобланади. ушбу омиллар зарафшоннинг ўрта ва қуйи окими буйлаб суғорма дехкончилик учун кулай имконият яратган.1 1. ix-x асрларда аграр муносабатларнинг таркиб топиши азалдан кабилавий жамоалар ва иттифоклар келиб ўрнашган манзиллар сув хавзулурига якин булиб, сув тармоклари ва кулай табиий шароит уларнинг муайян худудду муким колишлари ва доимий утрок ахоли сифатида шаклланишлари учун имконият берган. кадимдан зарафшон дарёси куйи окими хавзаси бошка минтакалар жумладан, фаргона водийси каби дехкончилик учун кулай хисобланган ва бу ерда хам неолит даврида дехкон жамоалари манзилгохлари ташкил топган.2 миллоддан аввлги 3-минг йиллик урталари ва охири хамда 1-мингйиллик бошларида бу жараён янада тезлашди. уруг жамоалари утроклашуви учун мавжуд булган табиий шароит куйидагилардан иборат эди. зарафшон дарёси куйи окими кизилкум даштларида катта-кичик куллар хосил килиб, жилгалар буйлаб амударёга етиб борган. неолит даврида зарафшон бешта тармок оркали амударёга куйилганлиги аникланган. хозирги вобкентдарё, куриб колган мохандарё, гурдуш, гужайли ва бошкалар …
3
адорларнинг катта бир кисмининг утроклашувига олиб келди. муким яшовчи ахли сони усди ва янги ерларни узлаштириш талаби кучайди.бунда сув таркмоларининг урни бекиёс эди. шундай тармоклардан бири вобкентдарё булиб, манбаларда гавхитфар ва хитфар номлари билан учрайди.1 гавхитфарни хифар ариги деб хам талкин килиш мумкин. кейинчалик кадимги гавхитфар вобкентдарё деб номланган. а.мухаммаджонов вобкентдарёни хам аввалги атама давомида турувчи «вобкент томон окадиган дарё» деб талкин килган.2 зарафшон дарёсини кухак суви деб юритишган. баъзи манбаларда унга искандар булоги – искандар кулининг суви ва масчох тогларидан чикадиган булок сувларидан хосил булганлиги ёзилади. бошка сувлар ва булоклар билан бирга бирикиб, дарё булиб бухоро ва коракулгача бориб етади. кухак дарёсининг узунлиги 120 тош (фарсах) булган. даргом ариги – боши кухак дарёсидан ажралиь, самарканд шахрининг ичи ва ташки, шовдор ва анхор туманларини сугориб, ортикчаси кухак дарёсига кушилади. шахар боглари ва бустонлари даргом раиги туфайли яшил ва тоза хисобланган. сиргоб ариги (корасув) – бир талай булоклардан пайдо булиб, конигилгача …
4
у арик ёкасида йигилишиб, чумилганлар вав тахорат килганлар. сувни табаррук билиб, ушбу сувдан уйларигача олиб кетишган. оби машхад булоги - шахардан икки мил (5 чакирим) узокликдан жануби-шаркий томондан чикиб, шахар девори ва афросиёб кургони тагидан утиб. сияхобга куйилади. аббос угли кусам бу ублокнинг ёкасида шахид булиб, унинг якинига кумилгани сабабли машхад (шахид булган ер) деб аталган.2 бухоро вохасига оиб бир атам конимех булиб, шахарча номининг келиб чикишини «ком» - арик «мех» - оташпараст, яъни конимех «оташпараслар ариги» деган маънони билдиради. xiv – xvi асрларга оид манбалар: хофизи абру асасрида, «бобурнома», «шайбонийнома» ва бошка асарларда зарафшонга нисбатан кухак атамаси кулланилган. маълумотларга кура дарёнинг кадимги номлар харомком ва кухак булиб, водийнинг куйи кисми бухоро вохасида у- харомком ва юкори кисм самарканд вохасида кухак деб аталган.1 бухоро ваохаси гидротопонимларида умумэроний «руд» атамаси билан куплаб номлар учрайди. руд атамаси умумэроний илдизга эга булиб, сугдь тилида хам арик, канал, ва кичик дарёлар руд деб аталади. …
5
озо килади. шунинг учун хам она ватанимизнинг дарё водийлари ва вохаларида кадимдан дехкончилик маданиятининг вужудга келиш , сугориш тармоклари ва сув иншоотларининг барпо этилиши ирригатсия хужалигининг ривожланиши билан чамбарчас боглик булган. хоразм воҳаси, зарафшон, фаргона ва сурхондарё водийларида олиб борилган археологик текширишлар натижасида суғориш тармоқлари ва унга асосланган деҳқончилик «жез»даври , яъни бундан тахминан 3500 – 3750 йил муқаддам вужудга келганлиги аниқланди . экин экиладиган ер майдонлари суғорилиб деҳкончилик қилиш бошланганидан тортиб то бизнинг давримизгача ўзбекистонинг сугорилиш тарихи – узбек халки сув учун олиб борган машаққатли меҳнат тарихидир .бу узоқ жараёнда ўзбек халки бир томондан амударё,сирдарё, чирчик ва зарафшон каби азим дарёларни жиловлаб, вохаларни экинзор ва богу буцонларга айлантириб обод этишга харакат килган булса , иккинчи томондан, экин майдонларини босиб ахолига катта зиён етказадиган тошкинларни олдини олишга интилган. дарёлардан узокдаги тог олди ва чулга чегарадош худудларда эса табиий сув ресурсларини излаб топиб, дехкончиликда улардан тежамли ва унумли фойдаланиш усуллари яратилган. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "туркистонда ix-x (9-10) асрларда аграр муносабатлар"

1353500192_40064.doc ўзбекистон республикаси туркистонда ix-x асрларда аграр муносабатлар режа: 1. ix-x асрларда аграр муносабатларнинг таркиб топиши. 2. абдуллахон банди тарихидан. 3. хонбанди инсон табиатнинг бир кисмидир. шу туфайли у хар доим табиатга интилади, ундан озикланади, дардига шифо топади, мехнат килиб натижасидан завк олади ва манфаат куради. сепилган уругнинг кукариб чикиши, экилган нихолининг барг ёзиши хадемай унинг гуллаши, хосил бериши хар кимнинг калбига бир олам кувонч, эртанги кунига умид ва ишонч бахшида этади. хозирги даврга келиб истиклол шарофати мамлакатимизда эркин ва хур фикрлар куллаб-кувватланаётган, миллий кадрятларимиз тикланаётган, узлигимизни таниб, мафкуравий онгимиз такомиллашаётган, дехкончилик, богдорчилик, шахсий томорка ва фермерлик харакатлари кен...

Формат DOC, 128,0 КБ. Чтобы скачать "туркистонда ix-x (9-10) асрларда аграр муносабатлар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: туркистонда ix-x (9-10) асрлард… DOC Бесплатная загрузка Telegram