1917-1941 yillarda muzey ishi va yodgorliklarni asrash

DOC 5 sahifa 54,5 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 54,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 5

Yangilangan Iyn 2026

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

1664053568.doc 1917-1941 yillarda muzey ishi va yodgorliklarni asrash reja: 1. sovet hukumatining muzeylar sohasidagi chora-tadbirlari. 2. turkomstaris va uning faoliyati. 3. uzkomstaris va uning faoliyati. 1917 yil oktabr peterburgadagi lenin boshliq bolsheviklar davlat to`ntarilishi yo`li bilan hokimiyat tepasiga keldilar va o`zlarining hokimiyat organlarini o`rnata boshladilar. oradan ko`p vaqt o`tmasdan bu xol rossiyaning mustamlakasi bo`lgan turkistonda ham ro`y berdi. ya`ni toshkentda ham kelgindi bolsheviklar hokimiyatni o`z qo`llariga oldilar. o`zlarini kambag`alparvarlar deb e`lon qilgan sho`rolar hukumati mamlakatdagi barcha moddiy-madaniy va ma`naviy boyliklarga da`vogarlik qila boshladi. natijada oradan ko`p vaqt o`tmasdan milliylashtirish shiori ostida butun mamlakat bo`ylab moddiy va madaniy boyliklarni qonuniy egalaridan zo`ravonlik yo`li bilan tortib olish va qarshilik ko`rsatgan mulkdorlarni qatag`on qilishga kirishildi. bu xol muzeylar sohasida ham ro`y berdi. bolsheviklar hukumati quyidagilarni nazarda tutuvchi tadbir ishlab chiqildi: -hozirda amal qilib turgan muzeylarni ro`yxatga olish va tarqalib ketgan muzey kolleksiyalarini yig`ish: -ancha mashhur bo`lgan xususiy jamg`armalarni, yaxshi xovli-joylarni, machitlarni xususiy egalaridan …

2 / 5

va qadimgi yodgorliklar hamda san`atni asrash bo`yicha butunrossiya kollegiyasiâ» ning zimmasiga yuklatildi. keyinchalik 1918 yilning mayida bu kollegiya maorif xks ning muzey bo`limiga aylantirildi va unga barcha muzeylarni birlashtirish va ularga rahbarlik qilish vazifasi topshirildi. shunga muvofiq bo`limlar va bo`limchalar tashkil qilindi. respublikadagi maorif xks lari qoshida ham bunday bo`limlar tashkil qilindi. muzey ishiga tashkiliy va ilmiy rahbarlik qilish shu tariqa ta`minlandi. ma`lumki, 1918 yilning 23 mayida dinni davlatdan ajratish to`g`risida qonun (dekret) qabul qilindi. shundan keyin maxsus dekretlar asosida hukmdorlarning sobiq saroylari, yirik ommaviy va xususiy muzeylar, pomeshchiklar qo`rg`onlaridagi badiiy kolleksiyalar egalaridan zo`ravonlik bilan tortib olindi. ana shu boy kolleksiyalar asosida yangi tashkil qilingan muzeylarning fondlari to`ldirildi. shu davrda milliylashtirish ishlari turkistonda ham boshlandi. jumladan turkiston respublikasi xks ning 1918 yil 19 apreldagi dekreti bilan toshkentdagi knyaz nikolay romanovning majmualari davlat mulki deb e`lon qilindi. uning dang`illama hovlisi xalq muzeyiga aylantirildi. shu tariqa turkistonning yangi hukumati xks 1921 yilning …

3 / 5

ublikasidagi ayrim shaxslar va jamoalar ixtiyoridagi san`at va tarixiy yodgorliklarni registratsiya qilish, hisobga olish va muhofaza qilish to`g`risidaâ» qaror qabul qildi. shu qarorga muvofiq muzey organlari zimmasiga quyidagi ma`suliyatli vazifa yuklatildi: â«barcha monumental va ashyoviy san`at asarlari hamda qadimiy yodgorliklarni dastlabki davlat registratsiyasidan o`tkazish, ular kimning ixtiyorida bo`lishidan qat`iy nazar hamda yaxlit to`plam shaklida, ham alohida predmet shaklida ro`yxatdan o`tkazishâ». qarorda ko`rsatilgandek ro`yxatdan o`tgandan keyin turkomstaris hisobida qoldirilgan to`plamlar va alohida san`at yodgorliklari davlat nazorati ostida bo`ldi. shundan keyin ularni sotish va chetga olib chiqib ketish, bir shaxsdan ikkinchi shaxsga o`tkazish ta`qiqlandi. ularni ta`mirlash, tuzatish uning joylardagi organlarining zimmasiga yuklandi va ular tomonidan qayd qilib borildi. bu qaror asosan hususiy egalarning ixtiyorida bo`lgan yodgorliklarni nazarda tutar edi. ularning egalari qaror qabul qilingandan boshlab uch oy muddat ichida o`zlarining to`plamlari haqida ma`lumot berishlari shart edi. badiiy ilmiy yoki tarixiy jihatdan o`ta qimmatli bo`lgan yodgorliklar agar ularning muhofazasi xavf ostida qolgan, egasi …

4 / 5

g`in faoliyati natijasida turkomstarisning muzey fondi qisqa vaqt ichida ko`plab badiiy va tarixiy ahamiyatiga ega bo`lgan predmetlar bilan to`ldirildi. mustabid sovet hukumatining madaniy merosini asrash tadbirlari jumlasiga arxeologik yodgorliklarni muhofaza qilish va o`rganish borasidagi ishlar ham kirgan. hali 1918 yiliyoq muzey ishlari va qadimiy yodgorliklar, san`at va tabiatni asrash bo`yicha rsfsr bosh qo`mitasi tuzilgan edi. 1921 yilning 23 mayida esa turkomissiya va tassr xks maorif xalq komissarligi qoshida â«muzey ishlari, qadimiy yodgorliklar, san`at va tabiatni muxofaza qilish bo`yicha qo`mitaâ» tashkil qildilar. turkomsataris-turkestanskaya komissiya po oxrane pamyatnikov starino` i iskusstva-qadimiy san`at yodgorliklarini, tabiatni qo`riqlash bo`yicha turkiston komissiyasi edi. 1921 yil 22 mayda turkiston respublikasi xks maorif xalq komissarligi tarkibida turkomstaris-muzey ishlari, qadimiy yodgorliklarni, san`at va tabiatni qo`riqlash ishlari bo`yicha komissiya tuzish to`g`risidagi nizom tasdiqlanadi. komissiyaning zimmasiga turkiston respublikasidagi barcha muzeylarni birlashtirish va boshqarish, qadimiy yodgorliklarni, san`at va tabiatni qo`riqlash va ta`mirlash funksiyasi yuklatildi. biz ko`rib chiqayotgan davrda sovet muzeylari oldiga qo`yilgan …

5 / 5

limlarni tashkil etish masalasi qo`yildi, eksponatlarning xarakteri yig`uv faoliyatini kuchaytirish va kolleksiyalarni qayta taqsimlash muammosi ko`tarildi. bundan tashqari, muzeylarning moddiy ahvolini yaxshilash, xodimlar maoshini oshirish, kapital qurilish, jihozlar sotib olish uchun mablag`larni ko`paytirish, noshirlik faoliyatini kuchaytirish, ekspeditsiya ishlarini kengaytirish, kolleksiyalarni komplektlashtirish nazarda tutildi. 1928 yil 7 aprelda sredazkomstaris tugatilib, uning muassasalari-o`rta osiyo bosh muzeyi, markaziy badiiy muzey, hayvonot bog`i va inqilobiy muzey o`z ssr maorif xalq komissariati bosh fan bo`limi ixtiyoriga o`tkazildi. natijada muzeylarning ilmiy yig`uv va ilmiy ekspeditsion faoliyatining maydoni toraydi va u o`zbekiston xududi bilan chegaralanib qoldi. o`zbekiston maorif xks ning 1928 y. 28 martdagi buyrug`iga binoan, samarqandda muzey ishlari o`tmish san`at va tabiat yodgorliklarini muhofaza etish o`zbekiston komiteti-o`zkomstaris tashkil etildi. komitetning doimiy tarkibiga rais va uning o`rinbosaridan tashqari o`zbekiston mik ning vakili ham kirdi. nizomga ko`ra o`zkomstaris sobiq sredakomstarisning vorisi edi, ammo uning faoliyat doirasi o`zbekiston hududi bilan cheklanishi lozim edi. uning asosiy vazifasi qadimgi san`at va …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"1917-1941 yillarda muzey ishi va yodgorliklarni asrash" haqida

1664053568.doc 1917-1941 yillarda muzey ishi va yodgorliklarni asrash reja: 1. sovet hukumatining muzeylar sohasidagi chora-tadbirlari. 2. turkomstaris va uning faoliyati. 3. uzkomstaris va uning faoliyati. 1917 yil oktabr peterburgadagi lenin boshliq bolsheviklar davlat to`ntarilishi yo`li bilan hokimiyat tepasiga keldilar va o`zlarining hokimiyat organlarini o`rnata boshladilar. oradan ko`p vaqt o`tmasdan bu xol rossiyaning mustamlakasi bo`lgan turkistonda ham ro`y berdi. ya`ni toshkentda ham kelgindi bolsheviklar hokimiyatni o`z qo`llariga oldilar. o`zlarini kambag`alparvarlar deb e`lon qilgan sho`rolar hukumati mamlakatdagi barcha moddiy-madaniy va ma`naviy boyliklarga da`vogarlik qila boshladi. natijada oradan ko`p vaqt o`tmasdan milliylashtirish shiori ostida butun mamlakat bo`ylab m...

Bu fayl DOC formatida 5 sahifadan iborat (54,5 KB). "1917-1941 yillarda muzey ishi va yodgorliklarni asrash"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: 1917-1941 yillarda muzey ishi v… DOC 5 sahifa Bepul yuklash Telegram