xix asr ikkinchi yarmi - xx asr boshidagi jaxon iqtisodiy goyalari moxiyati

DOC 75,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1664054422.doc xix asr ikkinchi yarmi- xx asr boshidagi jaxon iktisodiy goyalari moxiyati rðµja: 1. marksizm vujudga kðµlishining tarixiy shart sharoitlari. 2. k.marks va f.engðµls iqtisodiy g`oyalarining moxiyati. 3. v.lðµninning sotsialistik jamiyat iqtisodiyoti to`g`risidagi g`oyalari. 4. markscha iqtisodiy g`oyalarning tarixiy taqdiri. 1.marksizm vujudga kðµlishining tarixiy shart-sharoitlari. angliya, frantsiya, gðµrmaniya kabi ðvropa mamlakatlarida x1x asr boshlaridayoq kapitalistik munosabatlar ðµtakchilik mavqðµini egallay boshladi. mashina industriyasi tufayli sanoatning iqtisodiyotdagi o`rni bðµqiyos oshdi. biroq mazkur o`zgarishlar tðµkis va ravon amalga oshirilmayotganligi xam oydinlasha bordi. 30-40 yillarda vuddistlar va chartistlar (angliya) harakati, 1831-1834 yy. lion (frantsiya) va 1844y. silðµziya (gðµrmaniya) dagi to`quvchilar qo`zg`olonlari bo`lib o`tdi. mðµhnatkash xalqning kapitalizmga nisbatan noroziligi va nafrati ko`payib bordi. ish vaqtining uzunligi, maoshning kamligi, mulkiy va sinfiy tabaqalashuvning kuchayishi, ishsizlik, iqtisodiy inqrozlar noroziliklarning sabablari edi. ayni paytda, mðµhnatkashlarning qashshoqlashuvi jarayonini kuchayishi bilan bir qatorda nisbiy ortiqcha ishlab chiqarish mavjudligi oddiy holga aylanib qoldi. mavjud ziddiyat va illatlar ðµchimi a.smit, d.rikardo, sey, …

kðµyingi bosqichiga bog`lab rivojlantiradi. 2.k.marks va f.engðµls iqtisodiy g`oyalarining mohiyati. k.marks(1818-1883) va f.engðµls (1820-1895) iqtisodiy g`oyalarning manbaini "klassik iqtisodiy maktab" vakillari (a.smit va d.rikardo) ning asarlari tashkil etadi. chunki klassik maktab vakillarining tadqiqot prðµdmðµtini ham qiymatining ham qiymatning mðµhnat nazariyasi, doimiy va o`zgaruvchan kapital, foyda normasining pasayishi qonuni, mðµhnat unumdorligi to`g`risidagi qoidalar tashkil etadi. "kapital" asari k.marks va f.engðµls g`oyalarining batafsil majmui hisoblanadi. asarning birinchi tomi 1867 yilda nashr etilgan. 11 va 111 tomlari esa (1885 va 1894) kðµyin nashr ettirilgan.ikkala olimning iqtisodiy g`oyalari bir-biri bilan chambarchas bog`liq. masalan, "anti-dyuring" asarining iqtisodiy qismida engðµls kapitalizmning ashaddiy dushmani sifatida tahlil etadi. ularning fikricha asosan xu1 asrdan manufaktura bilan bog`liq boshlangan kapitalizm ishlab chiqarish vositalariga xususiy mulkchilik va boshboshdoqlik tufayli jamiyatni insonparvarlik va dðµmokratiyadan uzoqlashtiradi. kapital katðµgoriyasi ishchiga zolimlik va ishchi kuchiga xukmronlik vositasi ma`nosida talqin qilindi. bu ma`noni quyidagi taqqoslashdan ham kuzatish mumkin. klassik maktab vakillari va ularning tarafdorlari iqtisodiy g`oyalarida …

s tushishi-"ko`rinmas qo`l" orqali tartibga solib turiladi. 4.ishlab chiqarish vositalari markazlashuvi va mðµhnatning ijtimoiylashuvi kapitalizmni inqilobiy yo`l bilan boshqa jamiyatga o`tishini taqozo etiladi. 5.xususiy mulkchilik himoya qilinadi. 5.umumhalq mulki afzal dðµb hisoblanadi. kapitalning organik tuzilishi s(squ) yoki u(squ) shaklida ifodalangan. bunda ?-asosiy (doimiy) kapital, u-aylanma (o`zgaruvchan) kapitalni anglatadi. marks iqtisodiy g`oyalarining asosiy qo`shimcha qiymat nazariyasi tashkil etadi. bunda s-qo`shimcha qiymat. qo`shimcha qiymatning paydo bo`lishi quyidagicha asoslangan. kapitalizm ishchi kuchi tovar sifatida sotishga majbur bo`ladi. bozor ishchi kuchi ma`lum bahoda sotiladi va sotib olinadi. marks fikricha yollanma ishchining ishchi kuchiga bðµlgilanadigan baho ish haqqiga tðµng bo`ladi. aslida, ishchi kuchi bajargan mðµhnat natijasida ish haqidan ortiq qiymat yaratiladi. ishchi kuchi yaratgan qiymat bilan ishchi kuchi bahosi orasidagi farq qo`shimcha qiymatni, ya`ni haq to`lanmagan mðµhnatni hosil qiladi. foyda esa, haq to`lanmagan mðµhnatning bir qismidan iborat bo`ladi. qo`shimcha qiymat ish soatlarini cho`zish (absolyut) yoki zaruriy ish vaqtini yoki ikki mðµhnat unumdorligini oshirish (nisbiy hisodga) …

talizm va impðµrializm iqtisodiyotning taqdiri to`g`risidagi hamda sotsialistik iqtisodiyotining taqdiri to`g`risidagi g`oyalarga ajratib ko`rsatish mumkin. "rossiyada kapitalizmning taraqqiyoti" (1899), "impðµrializm kapitalizmning yuqori boqichi" (1916) asarlarida bozor munosabatlari va kapitalizmning rivojlanish xususiyatlari bayon etilgan. impðµrializmning iqtisodiy bðµlgilariga quyidagicha ta`rif bðµrilgan. 1.ishlab chiqarish va kapitalning kontsðµntratsiyalashuvi, monopoliyalar vujudga kðµlshi. 2.bank kapitali va sanoat kapitali qo`shilib moliya oligarxiyasi paydo bo`lishi. 3.chðµtga tovar emas, kapital chiqarishning ahamiyati ortishi. 4.xalqaro monopolistik ittifoqlar tuzilishi. 5.ðr yuzining yirik kapitalistik davlatlar tomonidan bo`lib olinishi. impðµrializmning uch xususiyat (monopolistik kapitalizm,tðµkinxo`r yoki chirib borayotgan kapitalizm va o`lib borayotgan kapitalizm)ga alohida urg`u bðµrilgan. umuman lðµnin insoniyat taraqqiyotida impðµrializm va kapitalizmni o`tkinchi iqtisodiy tizim dðµb isbotlashga uringan. lðµninning kapitalizmdan sotsializmga o`tishga oid iqtisodiy g`oyalari "sovðµt hokimiyatining navbatdagi vazifalari"(1918), "kommunizmda bolalarcha so`llik kasali"(1919) kitoblarida bðµrilgan. iqtisodiy vazifalarni hal etishda prolðµtariat diktaturasiga tayanish kðµrakligi qayd etilgan. o`tish davri uchun ko`p ukladlilik xosligi (patrialxal xo`jalik, mayda tovar ishlab chiqarish,davlat kapitalizmi va sotsializm), ulardan ayrimlari mayda …

oyillarini kðµng qo`llash, shahar va qishloq o`rtasidagi tovar almashuvini yo`lga qo`yish. mulkni umumlashtirishda avval eng muhim sohalar (moliya, bank, og`ir sanoat, tðµmir yo`l transporti, tashqi savdo) qo`lga olinishi, sharoit ðµtilishi borasidagi qolgan tarmoqlarni egallash zarurligi uqtirilgan. lðµnin "oziq-ovqat solig`i to`g`risida (yangi siyosatning ahamiyatlari va uning sharoitlari)" (1921) risolasi va boshqa ko`pgina maqolalarda rossiyadagi fuqarolar urushidan so`ng yangi iqtisodiyotga o`tishning mohiyati va xususiyatlarini yoritib bðµrdi. yangi iqtisodiy siyosatning eng muhim tomonlari, bu xo`jalik hisobiga o`tish, tovar-pul munosabatlarini rivojlantirish,ayrim korxona va tarmoqlarda, savdoda xususiy kapitalizmga yo`l bðµrish, chðµt el kapitaliga yo`l bðµrish. "oziq-ovqat razvðµrtkasi"ning yagona soliq bilan almashtirilishi dðµhqonlar psixologiyasiga ijobiy ta`sir ko`rsatdi. lðµnin o`z g`oyasini jiddiy va uzoq muddatga mo`ljallagan siyosat dðµb baxoladi. markscha iqtisodiy g`oyalardagi tub mðµzonlar tarix sinovida o`zini oqlamadi mavjud sotsialistik iqtisodiyot (126 davlat) tajribasida ko`rish mumkin. tub mðµzon dðµyilganda,albatta xususiy mulkchilik munosabatlari ko`zda tutiladi. mazkur olimlarning g`oyalarida barcha ziddiyatlarning asosi, illatning sababchisi xususiy mulkchilik dðµb hisoblab kðµlingan. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xix asr ikkinchi yarmi - xx asr boshidagi jaxon iqtisodiy goyalari moxiyati"

1664054422.doc xix asr ikkinchi yarmi- xx asr boshidagi jaxon iktisodiy goyalari moxiyati rðµja: 1. marksizm vujudga kðµlishining tarixiy shart sharoitlari. 2. k.marks va f.engðµls iqtisodiy g`oyalarining moxiyati. 3. v.lðµninning sotsialistik jamiyat iqtisodiyoti to`g`risidagi g`oyalari. 4. markscha iqtisodiy g`oyalarning tarixiy taqdiri. 1.marksizm vujudga kðµlishining tarixiy shart-sharoitlari. angliya, frantsiya, gðµrmaniya kabi ðvropa mamlakatlarida x1x asr boshlaridayoq kapitalistik munosabatlar ðµtakchilik mavqðµini egallay boshladi. mashina industriyasi tufayli sanoatning iqtisodiyotdagi o`rni bðµqiyos oshdi. biroq mazkur o`zgarishlar tðµkis va ravon amalga oshirilmayotganligi xam oydinlasha bordi. 30-40 yillarda vuddistlar va chartistlar (angliya) harakati, 1831-1834 yy. lion (fr...

Формат DOC, 75,5 КБ. Чтобы скачать "xix asr ikkinchi yarmi - xx asr boshidagi jaxon iqtisodiy goyalari moxiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xix asr ikkinchi yarmi - xx asr… DOC Бесплатная загрузка Telegram