xix asr oxiri - xx asr boshidagi jahon iqtisodiy g'oyalari mohiyati

DOC 105.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1664054355.doc xix asr oxiri - xx asr boshidagi jahon iqtisodiy g`oyalari mohiyati rðµja: i. muqobil iqtisodiy maktablarning vujudga kðµlishi. 2.garmaniyadagi yangi tarixiy maktab. v.zombartning g`oyaviy evolyutsiyasi. 3.marjinalizmning vujudga kðµlishi. avstriya maktabi. 4.kðµmbridj maktabi. a.marshalli va uning narx, ish haqi va foyda haqidagi nazariyalari. 5.amðµrika maktabi. j.b.klark nazariyasi. 6.iqtisodiyotda ekonomðµtrik usullarni qo`llanilishi muqobil iqtisodiy maktablarning vujudga kðµlishi. xix asrning ikkinchi yarmi -xx asr boshlarida iqtisodiyotning tarixiy rivojlanishi (evolyutsiyasi) kapitalizm iqtisodiyoti asoslaridaro`y bðµrayotgan tub siljishlarni aks ettirar edi. bu o`zgarishlar asosan to monopolistik (monopoliyalar vujudga kðµlishdan avvalgi) kapitalizmning o`sib impðµrializmga aylanishibilan bog`liq. bu jaryon kapitalizm ziddiyatlarining, ayniqsa mðµhnat bilan kapital o`rtasidagi ziddiyatlarning chuqurlashuvi bilan ayni bir vaqtda ro`y bðµrdi. shuningdðµk bu davr faqat angliya ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarining intðµnsiv rivojlanishi bilangina emas, balki bu rivojlanish ðvropaning boshqa mamlakatlarida va aqshda ham bo`lganligi bilan xaraktðµrlanadi. monopolizatsiya jarayonlari iqtisodiyotdagi tub o`zgarishlariga sabab bo`ldi.bir tomonda markscha (yuqorida barilgan) iqtisodiy qarashlar yagona yanada rivojlangan bo`lsa, bo`lsa, ikkinchi tomondan …

g`liqdir. bu boradagi o`zining ilk fikrlarini (dðµyarli bir vaqtda, turli davlatlarda)u djðµvons 1863 yilda nashr etilgan â«siyosiy iqtisod nazariyalariâ» nomli asarida bayon etgan edi, ya`ni â«kapitalâ» asarining birinchi tomi nashr qilinishidan 4 yil avval, a.marshall, k.mðµngðµr, j.b.klark, l.valraslar o`z qarashlari shakllanayotgan ilk davrda k.marks qarashlari bilan hali tanish emas edilar. siyosiy iqtisoddagi yangi yo`nalishning o`ziga xos xususiyati shundan iborat ediki, ular moddiy nðµ`matlar qiymatini unga zarur bo`lgan ijtimoiy mðµhnat chiqimlari va mðµhnat miqdori bilan bðµlgilamasdan, balki tovarning foydaliligi (nafligi) va noyobliligi bilan bog`lanadi. â«eng yuqori foydalikâ» tushunchasi kðµltiriladi.monopoliyalar davriga o`tilganligi, kapitalistik mamlakatlarning ijtimoiy turmushida shu bilan aloqador yangi hodisalar ro`y bðµrganligi burjua mavkurasiga katta ta`sir o`tkazadi. iqtisodchilar siyosiy iqtisodni â«sofâ» fanga aylantirishga intildilar. â«ekonomikaâ», â«siyosiy iqtisodâ» iborasi o`rniga â«ekonomiksâ» dðµgan yangi ibora vujudga kðµldi, bu narsa undan ijtimoiy, sinfiy muammolarni istisno etishni ta`kidlar edi.shu asosda kapitalizmni ilmiy tahlil qilishning yangi shakllarini zo`r bðµrib ishlab chiqishga kirishildi, bu yangi shakllar avvalo …

a asosiy e`tibor millat ruhiga bog`lanadi.xix asrning ikkinchi yarmida gðµrmaniyadagi nðµmis iqtisodchilari avvalgi davrdagi iqtisodiy adabiyotda vujudga kðµlgan rðµaktsion, millatchilik an`analarini davom ettirib, uni yanada kuchaytirdilar, prussiya harbiylarining tajovuzkorlik muddaolarini qo`llab-quvvatladilar va ko`klarga ko`tarib maqtadilar. siyosiy iqtisodning rivojlanishi gðµrmaniya ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotining o`ziga xosligini aks ettirar edi, monopolistik kapitalning tðµz o`sishi, gðµrmaniya impðµrializmining tajovuzkorligi, fðµodal sarqitlarining uzoq vaqtdan bðµri saqlanib kðµlayotganligi mana shu o`ziga xoslikni bðµlgilab bðµrgan edi. oqibatda ijtimoiy ziddiyatlar, nðµmis prolðµtariatining sinfiy kurashi ðµskinlashdi.shu davrda gðµrmaniya iqtisodiy ta`limotlarida yangi tarixiy maktab ðµtakchi o`rinni egallar edi. bðµrlin dorilfununining profðµssori gustav shmollðµr (1838-1917) shu maktabning asoschisidir. bu profðµssor ochiqdan-ochiq iqtisodchilarning konsðµrvativ qanotiga boshchilik qilar edi. â«xalq xo`jaligi to`g`risidagi umumiy ta`limot asoslariâ» kitobi (1900-1904) uning siyosiy iqtisodga oid asosiy asaridir. g.shmollðµr, o`zidan avvalgi b.roshðµr bilan b.gildðµbrandning eski tarixiy maktab asosiy qoidalari va usullarini mðµros qilib olgan edi. u yirik burjuaziya, zamindorlar, â«ðµr egalariâ», amaldorlar manfaatlarining ifodachisi, prussiya monarxiyasi tarafdori edilar. shmollðµr markcha …

i ta`limotiga kðµskin hujum qiladi, jamiyat taraqqiyotidagi sifat siljishlarini qat`iyan rad etdi. g.shmollðµr siyosiy iqtisod xalq xo`jaligidagi jarayonlarni va iqtisodiy katðµgoriyalarni o`zicha talqin qilish g`oyasini ilgari surdi. u iqtisodiyotda odob-huquq omilini bðµlgilovchi omil dðµb hisoblar, chunki har bir xalqning hayotiy tarzi odob qoidalarida, xo`jalik huquqida asosiy ifodasini topadi, dðµb ta`kidlar edi. bu qoida yangi iqtisodiy maktab namoyondalarining asarlarida hukmron g`oya edi. yangi tarixiy maktab iqtisodchilari xo`jalik turmushida burjua-pomðµshchik davlati hal qiluvchi rolni o`ynaydi, dðµb bilar edilar. ular gðµrmaniya impðµriyasini tinimsiz maqtashar, kuchli milliy davlat barpo etilsin, dðµb da`vat qilishar, uning agrðµssiv davlat bo`lishi kðµrakligini oqlashar edilar. shmollðµrning fikricha, prussiya (garmon) davlati jamiyat-taraqqiyotning asosiy kuchi, â«oliy nðµmis irqi ruhiy odob-ahloqlariningâ» barqarorligini ta`minlaydigan â«eng salmoqli mulkiy kapitalâ» dir. faqat kuchli milliy davlatgina iqtisodiy ravnaqini, nðµmis burjuaziyasining hukmronligini ta`minlashi, sinfiy ziddiyatlarni tugatishi mumkin, dðµb hisoblar edi u. g.shmollðµr iqtisodiyotda axloq va huquq omillari bðµlgilovchi rolni o`ynaydi, dðµb hisoblaydi, ishlab chiqarishni pisand qilmasdan, uning …

ali korxona egalari tomonidan ishchilarga qisman yon bðµrishni ko`zda tutar edi. shu maqsadda u matbuot koopðµratsiyasida, uy-joy qurilishi va boshqalardan ham foydalanishni tavsiya etar edi (bu fikrlar instituttsionalizga xos bo`lib, qo`yida to`laroq qarab chiqiladi). g.shmollðµrning shogirdi vðµrnðµr zombart (1863-1941) gðµrmaniyadagi yangi tarixiy maktabga yaqin edi. bratislav, so`ngra esa bðµrlin dorilfununlarining profðµssori zombart k.marksning iqtisodiy ta`limotiga qarshi kurashning nozik usullarini nðµmis burjuaziyasiga xizmat qildirdi, marksizmga tilyog`lamalik bilan hushomad qilish orqali uni buzib ko`rsatadi, uning rðµvolyutsion mazmunini siqib chiqarishga urindi. .marksning olimligini uning rðµvolyutsionligidan ajratishga urinib, marksizm asoschisi ta`limotidagi mana shu ikki nðµgiz to`g`risidagi mana shu rðµvolyutsionlik go`yo â«mutafakkirning o`tkir zðµhniâ» ni xiralashtirib qo`yganligi haqidagi da`voni ko`tarib chiqdi. chunonchi qiymatning mðµhnat nazariyasi â«ishning g`oyasiâ» dðµb e`lon qilinib, â«fikran mantiqiy bir ishâ»dan iborat etilib ko`rsatiladi. qo`shimcha qiymatni zombart tahlil uchun yaroqli bo`lgan nazariy timsol, mavhumlik dðµbgina hisoblash ishchilarni ekspluatatsiya qilishning manbai ekanini inkor qildi. u ishlab chiqarishning uch omili (kapital, mðµhnat,ðµr) xususidagi nazariyaning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xix asr oxiri - xx asr boshidagi jahon iqtisodiy g'oyalari mohiyati"

1664054355.doc xix asr oxiri - xx asr boshidagi jahon iqtisodiy g`oyalari mohiyati rðµja: i. muqobil iqtisodiy maktablarning vujudga kðµlishi. 2.garmaniyadagi yangi tarixiy maktab. v.zombartning g`oyaviy evolyutsiyasi. 3.marjinalizmning vujudga kðµlishi. avstriya maktabi. 4.kðµmbridj maktabi. a.marshalli va uning narx, ish haqi va foyda haqidagi nazariyalari. 5.amðµrika maktabi. j.b.klark nazariyasi. 6.iqtisodiyotda ekonomðµtrik usullarni qo`llanilishi muqobil iqtisodiy maktablarning vujudga kðµlishi. xix asrning ikkinchi yarmi -xx asr boshlarida iqtisodiyotning tarixiy rivojlanishi (evolyutsiyasi) kapitalizm iqtisodiyoti asoslaridaro`y bðµrayotgan tub siljishlarni aks ettirar edi. bu o`zgarishlar asosan to monopolistik (monopoliyalar vujudga kðµlishdan avvalgi) kapitalizmning o`sib impðµr...

DOC format, 105.5 KB. To download "xix asr oxiri - xx asr boshidagi jahon iqtisodiy g'oyalari mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: xix asr oxiri - xx asr boshidag… DOC Free download Telegram