испанияда араб адабиёти

DOC 55.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1664132605.doc испанияда араб адабиёти режа: 1. арабларнинг испанияни босиб олиши. 2. испанияда араб адабиётининг ривожланиши. 3. арабларнинг жаҳон адабиётига қўшган хиссаси ва унинг тарихий ахамияти. переней яримороли эрадан аввалги iii-ii асрларда римликлар томонидан босиб олинган бўлиб, у ерда лотин тили ўзлаштирилган, ii-iv асрларда эса исавия дини қабул қилинган бўлиб, лотин тилидаги диний дабиёт ҳам ривож топган эди. v аср бошларида испанияга олмон қабилалари бостириб кирадилар. v аср ўрталарида эса вестготлар яриморолни босиб оладилар ва араблар истилосигача ҳукмронлик қиладилар. весготлар бадавий халқлар орасида исавия динини қабул қиладилар, лотин тилини ўзлаштирганлар, анча маданийлашган қабилалардан эди. vii асрда ерли аҳоли ва босқинчилар яхли бир ҳалқ холига келди. аммо испания ва феодал жамиятнинг теки ривожланишига viii аср бошида рўй берган сиёсий воқеа йўл қўймади. 711 йили шимолий африка араблари гибрактардан ўтиб, испанияга бостириб кирдилар ва уч йил давомида жанубий ва марказий қилоятларни эгаллади. ерли халқнинг каттагина қисми яриморолнинг шимолидаги тоғли ўлкалар бискайя ва астрияда …

нияси халифаликдан узоқда жойлашган бўлиб, кўп масалаларда мустақил сиёсат олиб борган. халифалик марказида хокимиятга оббосийлар келгач, уммавийлардан бўлган абдураҳмон 755-йил ғарбда уммавийлар хукмронлигини тиклайди. давлат – пойтахти кордовада (қурдоба) жойлашади. 929-йилга келиб абдураҳмон iii ўзини мустақил халифа деб эълон қилади. испанияда уммавийлар хукмронлик қилган давр, мамлакатнинг иҳтисодий-маданий гуллаган даври бўлган. абдураҳмон iii шарқий ислом мамлакатлари, айни замонда оврупа мамлакатлари билан савдо, маданий алоқалар ўрнат бошлайди. арабча сўзлар араб тили элементлари ҳозирги замон испан тилида, айниқса топонимикасида кўплаб топиш мумкин: гвадалквивар–ал-вади-л-кабил, гвадалавлар-ал-вади-л-абйяд, алмодовар-ал-мудаввар, исналар-хисн, ал-ҳажар, мединасели-мадинат салим, кала тайюд-қалъат айюб, албасета-ал-восит каби жойлар, дарёлар номларини кўплаб учратиш мумкин. ҳатто бирор туманнинг ҳокими халигача “алкалд”, яъни “ал қоди”” (қози), “уй” сўзини арабча “албанил” деб атайдилар. испания араб маданияти ва араблар орқали, халифаликнинг ҳамма минтақалари илми, санъати ва архитектура ютуқларини бошқа оврпа мамлакатларига ўтказиш воситачиси бўлган. испаниядаги гуллаган одоб араб шаҳрлари “кордово, толедо, севилъя, волюдилис, валенсия, мурсия, гранаданинг шухрати оврупа мамлакатларига тарқалади, короллар, …

ди. viii асрнинг биринчи ярмида араб шеърияти тараққиётининг маълум даражасига кўтарилган бўлиб, унинг қонун қоидалари ҳам ишланиб бўлган эди. бу даврда шеъриятнинг мадҳ, ғазал, васф, қасида ва муқиттаот турлари мавжуд бўлиб, маросим ва тантаналарда ижро этилган. ғазал жанрининг энг ривожланган даври xi-xii асрларга тўғри келади. x-xi асрлар испанияда араб маданиятининг гуллаган даври бўлди. мамлакат 31-давлатларга бўлиниб, хар бир ҳоким ўзини халифа даражасида тасаввур этади, саройни маданият, илм-фан, санъат, адабиёт арбобларининг макодниек хис этади. назм, назр, фикх, илм-фан, санъат, меъморчиликда бир-биридан зўр бўлган истеъдод эгалари етишиб чиққанлар. шоир ибн зайдун (1003-1071) файласуф, ёзувчи ибн хазм (994-1064) ибн туфайл (1110-1185) олим, файласуф ибн рушд, сўфий файласуф ибн ал-арабий, яҳудий файласуф рабби моше бен маймун (маймонид 1135-1204), тарихчи саёҳатчилар ибн жубайр (1145-1228), ибн баттута (1304-137), ҳоким шоирлар ал-муътадид (1012-1069), ибн аммар (1031-1083), ал-муътамид (1040-1095), ибн ҳамис (1055-1132) ва бошқалар, шулар жумласидандир. бу даврнинг энг буюк шоири ибн зайдун, шохнинг қизи, шоира ал-валадга бўлган …

иятининг асосий мавзуи ишқ-мухаббат, махбуба, табиатнинг гўзаллиги, гуллар, айиш ишратга асосланган гўзал ҳаёт, классик шарқ адабиёти араб, форс ва туркий тиллардаги шеъриятдан фарқли ўлароқ. xi-xii аср испан араб шеъриятида махбубага бўлган муносабат анча енгил, жисмоний гўзаллигини мақтаб, ҳиссиётга кўпроқ ўрин берилади. испанияда араб шеъриятининг мувашшах ва зжал жанрлари кенг ривожланади. мувашшах яратган шоирларнинг машҳури абу бакр муҳаммад ибн зуҳр (1110-1111 йиллар вафоти) эди. араб шеърияти байт, мувашшах эса банд асосига қурилади. бу жанрлар икки халқ адабиётининг ўзаро бирлашуви натижасида дунёга келган икки маданият махсулидир. зажалнинг энг ривожланган даври xii аср бўлиб унга асосан солган шоир муҳаммад ибн муаффа ал қабри (тахаллуси эл-сиего, яъни кўзи ожиз, кўп маъносини билдиради)дир. шоир кордово атрофидаги қабрида дунёга келиб, кордово амирларидан абдуллоҳ ва абди-ар-раҳмон iii даврида ix-x асрларда яшаб ижод этган. ал-кабри кашф этган шеър тури ашула сифатида айтишга мўлжалланган бўлиб, “марказ” деб аталувчи нақорат (2 мисра) ва мазмунан ундан келиб чиққан “агсан” деб аталувчи …

ан араб адабиётидаги энг паст табақадан чиққан айёр, ақлли, тадбиркор шум бола саргузаштлари тасвирланадиган, саж усулида ёзиладиган хикоячилик, қиссачилик ҳам шаклланди. бу турдаги дастлабки асарларнинг муаллифи бади ал-замон ал-ҳамадоний (969-1008) эд. кейинчалик бу жанр кенг тарқалди. булар орасида энг характерлиси ал-харирийнинг (1054-1122) “мақомат” тўплами ва яҳудий тилида ёзилган йехуда ал-харизийнинг 91165-1225) “такмон”и дейиш мумкин. кейинчалик оврупа адабиётида бу жанрга тақлидан кўплаб асарлар яратилган. испанияда ривожланган насрий адабиёт вакилларининг энг буюги кордоволак абу муҳаммад али ибн аҳмад ибн хазм (994-1064) бўлиб, ёзувчи оврупада абенхазам номи остида танилган. ибн хазм ўз даврининг беқарор ҳаётини бошидан кечирган, замонасининг кўзга кўринган исломшунос, фақҳшунос олими сиёсий арбоби эди. аммо беқарор сиёсий турмуш 1031 йилдан бошлаб ижодкорнинг дарбадар ҳаёт кечириши ва фақат ижодий иш билан шуғулланишига сабаб бўлади. олимнинг биринчи асари “тоукал ҳаммана” (кабутарнинг зебигардони) ҳаммани хайратга солади. чунки асар ишқ масаласига бағишланган бўлиб, асосий қисм ишқий мазмундаги ғазаллар бўлиб, хикоятлар, саройлар, ҳарамлар ҳаётидан олинган эпизодлар …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "испанияда араб адабиёти"

1664132605.doc испанияда араб адабиёти режа: 1. арабларнинг испанияни босиб олиши. 2. испанияда араб адабиётининг ривожланиши. 3. арабларнинг жаҳон адабиётига қўшган хиссаси ва унинг тарихий ахамияти. переней яримороли эрадан аввалги iii-ii асрларда римликлар томонидан босиб олинган бўлиб, у ерда лотин тили ўзлаштирилган, ii-iv асрларда эса исавия дини қабул қилинган бўлиб, лотин тилидаги диний дабиёт ҳам ривож топган эди. v аср бошларида испанияга олмон қабилалари бостириб кирадилар. v аср ўрталарида эса вестготлар яриморолни босиб оладилар ва араблар истилосигача ҳукмронлик қиладилар. весготлар бадавий халқлар орасида исавия динини қабул қиладилар, лотин тилини ўзлаштирганлар, анча маданийлашган қабилалардан эди. vii асрда ерли аҳоли ва босқинчилар яхли бир ҳалқ холига келди. аммо испани...

DOC format, 55.0 KB. To download "испанияда араб адабиёти", click the Telegram button on the left.

Tags: испанияда араб адабиёти DOC Free download Telegram