x asrdan boshlab markaziy osiyo va xurosonda hukm surgan davlatlar

DOC 5 pages 43.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.0 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Jun 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1664132745.doc x asrdan boshlab markaziy osiyo va xurosonda hukm surgan davlatlar reja: 1.somoniylar, g`aznaviylar va qoraxoniylar davlatining tashkil topishi 2. saljo`qiylar va xorazmshoxlar davrida movaraunnaxr 3.temuriylar va boburiylar davlati markaziy osiyoda hukm surgan feodal davlat, poytaxti buxoro shahri bo`lgan. x asrning birinchi yarmi bu davlatning gullagan davridir. movarounnahr, xuroson, shimoliy va janubiy eronni o`z ichiga olgan hamda xorazm, seyiston, jurjon va tabariston (mozandaron) bu davlatga itoat etgan. buxoro, samarqand, nishopur, marv, urganch, hirot, balx somoniylar davrida eng yirik va taraqqiy etgan shaharlar bo`lgan. bu shaharlarda hunarmandchilik va savdo-sotiq rivojlangan. 992 yili qoraxoniy turklari buxoroni bosib oladi, 996 yili somoniylarning zarafshon havzasi shimolidagi yerlarining hammasi turklar qo`liga o`tadi, 999 yili turklar buxoroni ishg`ol qilib, somoniylar davlatini tamom tugatadilar va hokimiyatni to`liq qo`lga oladilar. 962 yili somoniylar lashkarboshisi alptagin g`aznada g`aznaviylar davlatini tashkil qilgan va jayhun (amudaryo) daryosining janubidagi yerlar g`aznaviylar davlatiga qo`shib olingan edi. somyuniylar davrida mamlakat madaniy jihatdan yuksalgan. ko`pgana …

2 / 5

vrida buxoro sharqda islom dinining eng nufuzli markazlaridan biriga aylangan. bu yerda ko`plab madrasa, masjid va boshqalar qurilgan. o`rta sharkda hukm surgan yirik feodal turk davlati. 962 yil somoniylar sarkardasi alptakin g`azna shahrini bosib olib, u yerda g`aznaviylar davlatiga asos solgan. bu sulolaning eng kuchaygan davri sabuktakin (977â997) va uning o`g`li maxmud g`aznaviy (998â 1030) hukmronligiga to`g`ri keladi. 1030 yilga kelib ularning davlatiga hozirgi afg`oniston, eron va markaziy osiyoning bir necha viloyatlari, hindistonning shimoliy va shimoliy-g`arbiy viloyatlari qo`shib olindi. g`aznaviylar davlati ravnaq topgan davrda saroida va shaharlarda buyuk olimlar yashab, ijod etganlar (beruniy, utbiy, abulfazl bayhaqiy, gardiziy, firdavsiy va boshqalar). g`aznaviylar davlati maxmud g`aznaviy vafotidan keyin zaiflasha boshladi. mas`ud i davri (1030â1041)da xorazm qo`ldan ketdi, movarounnaxrning amudaryo yuqori oqimidagi yerlarni qoraxoniylar tortib oldi. xii asr 70-yillarida g`uriylar g`aznaviylarni shimoliy hindistonga siqib chiqardilar, lahor ularning poytaxti bo`ldi. 1186 yili g`uriylar lahorni ham bosib oldilar. sharqiy turkiston, yettisuv va janubiy tangti-tog` viloyatlarida …

3 / 5

n boshlangan to`qnashuvlari o`rtasida o`zaro taxt uchun kurashlar natijasida qoraxoniylar davlati zaiflashib, saljuqiylarga tobe bo`lib qoldi, 1212 yili muhammad horazimshox qoraxoniylar davlatini butunlay tugutdi. qoraxoniylar davlati turli o`lkalarning birlashishi san`at va adabiyot rivojiga katta imkon beradi. malik, masjid kalon, minorai kalon, vobkent minorasi, jarqo`rg`on minorasi, mag`oki attori masjidi, shohi zinda ansambili, xorazimda xom g`isht va paxsadan qurilgan bo`ronqal`a, noib qal`a, qubodqal`a xaroblari, faxruddin roziy maqbarasi bu davirda qurish san`ati yuksak darajada bo`lganini ko`rsatadi. qorahoniylar davrida adabiyot ham rivojangan: yusuf xos xojibning âqutadg`u bilikâ, mahmud qooshg`ariyning âdevonu lug`at at-turkâ asarlari shu davrda ijod etilgan. mavzu bayoni: saljuqiylar davlati nomi ko`chmanchi turk-o`g`uz qabilasi boshlig`i saljuq nomidan olingan. saljuqiy turklar xi asr 30-yillarida harbiy xizmatlari evaziga xurosonda g`aznaviylardan mulklar oladilar. 1038 yili ular nishopurni egallab, o`z rahbarlari to`g`rulbekni sulton deb e`lon qiddilar. saljuqiylar sekin-asta butun xurosonni (1038â1044), xorazmni (1043) bo`isundirib, g`arbiy eron (1042 va 1051 yil-lar), ozarbayjon (1054) va iroqni bag`dod bilan birga …

4 / 5

etdilar. malikshoh i hukmronligida salju-qiylar harbiy-siyosiy jihatdan juda kuchli bo`lgan. poytaxt isfahonga ko`chirilgan. xi asr oxirlaridan boshlab, saljuqiylar davlati tanazzulga uchray boshladi. chunki birinchi salb yurish-lari natijasida saljuqiylar shirvon va kichik osiyo-ning kirg`oq bo`yi hududlaridan, suriya va falastin-ning bir qismidan ajraldi. to`g`rulbek avlodlarining ba`zilari mustaqil sultonliklar tuzib oldilar: ker-mon sultonligi (1041â1187), suriya sultonligi (1074â 1117), ko`nya (rum) sultonligi (turkiya, 1077â1307) malikshoh vafotidan keyin uning o`g`illari o`rtasida taxt uchun kurash avj oldi. natijada saljuqiylar dav-lati ikkiga bo`lindi: g`arbiy eron, iroq va ozarbay-jonni iroq sultonligi (1118â1194) nomi bilan mah-mud boshqardi. hamadonni poytaxt qildi. xuroson, siyiston, xorazm va movarounnahrda malikshohning o`g`li sulton sanjar (1118â1157) taxt so`radi. poytax-ti marv bo`lgan. sanjar vafotidan so`ng (1157) salju-qiylarning xurosondagi hukmronligi tugadi. 1194 yili xorazmshoh takash iroq sultonligini tor-mor qildi. ko`nya sultonligi esa xii asrgacha hukm surdi. xorazimda islomdan oldin va keyin quyidagi to`rtta xorazimshohlar sulolasi hkumronlik qilgan: afrig`iylar (305-995), ma`muniylar (995-1017), oltintosh sulolasi (1017-1034), anushtagin sulolasi (1077-1231). …

5 / 5

etgan. 712 yili xorazimni arablar bosib oldi. 996 yilgacha xorazim ikki qsiimga-shimoliy xorazim (poytaxti urganch yoki gurganch) va janubiy xorazim (poytaxti kos) ga bo`lgani edi. shimoliy xorazimda ma`muniylar sulolasi (996-1017) xukum suradi. uning poytaxti urganch taraqqiy qila boshladi. 995 yili ma`mun ibn muhammad har ikkala xorazmni birlashtirib, xorzimshox unvonini bilan idora eta boshladi. urganch poytaxti bo`ladi. ma`mun va ma`mnu ii ibn ma`mnun davrida xorazimning qudrati yanada oshadi. urganch yirik madaniy markazga aylanadi. u yerda davirning yirik olim va shoirlar abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, abu sahl mashiy, abu bakr muhammad xorazimiy, abu sa`id shabibiy, abulxasan ma`mnun kabilar yashab, ijod etdilar. 1017 yili xorazimini mahmud g`aznaviy bosib olib, o`zining bosh hojibi oltintoshni xorazimshox unvoni bilan xorazim xokimi etib tayinladi. 1043 yili xorazim saljuqiylar davriga qo`shib olindi. saljuqiylarning xorazimdagi noibi otsiz xorazimshox saljuqiylar zaifligidan foydalanib, mustaqil siyosat yurgiza boshladi va xorazimda yangi sulolaga asos soldi. 1172 yili xorazimga koraxoniylar bostirib …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "x asrdan boshlab markaziy osiyo va xurosonda hukm surgan davlatlar"

1664132745.doc x asrdan boshlab markaziy osiyo va xurosonda hukm surgan davlatlar reja: 1.somoniylar, g`aznaviylar va qoraxoniylar davlatining tashkil topishi 2. saljo`qiylar va xorazmshoxlar davrida movaraunnaxr 3.temuriylar va boburiylar davlati markaziy osiyoda hukm surgan feodal davlat, poytaxti buxoro shahri bo`lgan. x asrning birinchi yarmi bu davlatning gullagan davridir. movarounnahr, xuroson, shimoliy va janubiy eronni o`z ichiga olgan hamda xorazm, seyiston, jurjon va tabariston (mozandaron) bu davlatga itoat etgan. buxoro, samarqand, nishopur, marv, urganch, hirot, balx somoniylar davrida eng yirik va taraqqiy etgan shaharlar bo`lgan. bu shaharlarda hunarmandchilik va savdo-sotiq rivojlangan. 992 yili qoraxoniy turklari buxoroni bosib oladi, 996 yili somoniylarning zarafshon hav...

This file contains 5 pages in DOC format (43.0 KB). To download "x asrdan boshlab markaziy osiyo va xurosonda hukm surgan davlatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: x asrdan boshlab markaziy osiyo… DOC 5 pages Free download Telegram