қадимги кичик осиё ва шарқий ўрта ер денгиз бўйи цивилизациялари

DOC 102,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1698046687.doc қадимги кичик осиё ва шарқий ўрта ер денгиз бўйи цивилизациялари режа: 1. анатолиядаги илк давлатлар, хетт подшолигининг ижтимоий-иқтисодий тузилиши, дипломатия, маданият ва санъат. 2. олд осиёдаги илк давлатлар, савдо-сотиқ, шарқий ўрта ер денгизи бўйи халқлари маданияти. 3. олд осиё аҳолисининг диний эътиқодлари, карфаген маданияти. анатолия ярим оролини уч томондан қора, мармар, эгей, ўрта ер денгизлари ювиб туради. европа қитъасидан босфор ва дарданел бўғозлари ажратиб туради. ярим орол шарқи ясси тоғликлардан иборат. кичик дарё ирмоқлари деҳқончилик қилиш учун қулай бўлса, тоғ ва тоғ олди ҳудудларида чорвачилик тараққий этган. кичик осиёнинг ғарбий қисмида эса, кўплаб қулай гаванлар савдо-сотиқ марказлари эди. киликия ҳудуди ўрмонлари сасна ва кедр ёғочлари етказиб берган. кўллардан туз олинса, тоғлардан олтин, кумуш, метал қазиб олинган. энг қадимги даврларда кичик осиёда хаттлар (хеттлар) яшаганлар. жанубий шарқда эса хурритларга мансуб аҳоли яшаган. мил.авв. ii минг йилликда ярим орол ғарбида юнонлар, ахояликлар, фригияликлар келиб ўрнашади. мил.авв. viii-vii асрларда шарқда кўчманчи киммерийлар …

и бирлаштиришни куссар ҳокими питхан бошлайди. унинг ишини давом эттирган ўғли анитта барча хет шаҳарларини бирлаштириб, мил. авв. хviii-хvi асрларда мавжуд бўлган қадимги хетт подшолигига асос солади. бу даврда давлат ишларида уруғ-қабилачилик анъаналари кучли сақланганлиги билан характерланади. барча қурол олиб юришга ҳақли бўлган аҳоли подшо олдидаги йиғинга (панкус) тўпланиш ҳуқуқига эга бўлган. подшо лабарна (мил. авв. 1680-1650 йй.) истилочилик юришлари билан машҳур бўлиб қолмай, подшо тахтини жиянига мерос қолдириш одатини бузиб, ўғли хаттусили i га қолдиради. хаттусили i (1650-1620 йй.) даврида пойтахт хаттуса шаҳрига кўчирилади. подшо мурсулли i олд осиё ва месопотамияга муваффақиятли ҳарбий юришлар қилади. подшо телепин (1520-1490 йй.) даврида тахтга эгалик қилишнинг уч босқичи ишлаб чиқилди. унга кўра, шаҳзодалар биринчи босқичда, агар подшо фарзанди бўлмаса, она томондан жиянлар, агар улар орасидан ҳам тахтга даъвогар бўлмаса, подшо куёвари тахтга эгалик қила олар эдилар. панкус (халқ йиғини) аҳамияти бир оз пасайиб, панкус иштирокчилари бўлмиш тулия (панкусдаги табақа вакиллари) нинг роли …

авв.хiii асрда хетт давлатига денгиз халқларининг ҳужумлари натижасида давлат парчаланиб кетади. мил.авв. 1190 йилда пойтахт ишғол этилади. хетт давлати тили, ёзуви аста-секин унутилади. хетт давлатидаги ижтимоий-иқтисодий муносабатларни ўрганишда хетт қонунлари катта аҳамиятга эга. хетт қонунлари хамураппи қонунларидан фарқ қилади. отлар фақат ҳарбий ишларда ишлатилиб, уларнинг ўртача нархи 20 шиқлни ташкил этган бўлса, деҳқончилик ишларида буқа қадрланган. қўй савдо-сотиқ эквиваленти бўлиб ҳисобланган. мамлакат ҳудуди тоғли бўлгани сабабли деҳқончилик кенг тараққий этиши қийин эди. шунинг учун чорвачилик ва боғдорчилик бир вақтда олиб борилаверган. ерлар расман подшо мулки ҳисоблансада, жамоа ерлари ҳам катта аҳамиятга эга бўлган. шунингдек, ибодатхоналарга қарашли ерлар, хусусий ерлар кўпайиб борган. хетт давлатида металга ишлов бериш юксак даражада ривожланган. ҳунарманд темирчиларнинг катта қисми давлат қуллари бўлган. ижтимоий асосни ташкил қилган жамоада патриархал уруғчилик анъаналари устун бўлиб, хетт давлати қонунларида эркин аёл турмушга чиққач уни эри сотмаслиги, гаровга қўймаслиги қонун билан чекланган. ота ўз ўғлини онасига ҳурматсизлиги учун уйдан ҳайдаши мумкин …

си ташкил этади. бундан ташқари ўша даврдаги асосий тиллар хетт-вавилон-шумер тилларидан луғатлар тузилгани илмий, дипломатик муносабатларга бўлган эътиборни кўрсатади. сақланиб қолинган ёзувлардан митаннилик кикули исмли кишининг хетт саройида отбоқар бўлгани ва отларни ҳарбий ишга тайёрлаш бўйича қўлланмасининг мавжудлиги диққатга сазовордир. кичик осиёнинг ғарбий қисмида троада вилояти бўлиб, мил. авв. iii минг йилликда бу ерда троя шаҳри юзага келади. мил.авв.ххii асрда шаҳар номаълум сабабларга кўра ёниб кетган. мил. авв. хviii асрда эса қайта тикланади. бу шаҳар аҳолиси ҳақида хетт-лувийлар, фракийлар, фригитлар, юнонлар бўлган деган фаразлар мавжуд. троя савдо-сотиқда юнонлар билан рақобатда бўлган. тахминан мил. авв. 1240 йилларда юнонларнинг ҳужуми бўлиб ўтади. кейинчалик троя фригия ва лидия, сўнгра форс давлати таркибига киради. фригия ва унинг аҳолиси ҳақида, уларнинг шимолий-ғарбдан келганлиги (македония ёки фракия), деҳқончилик ва чорвачилик билан шуғулланганликлари тахмин қилинади. геродот фригияликларнинг узумчилик ва от боқишда уста эканликларини ёзади. мил.авв.хiii асрда улар троя устидан ҳам ҳукмронлик ўрнатадилар. хетт давлати қулагач фригия ўз …

сурия билан бўлган урушда ҳалок бўлади. оссур қўшинлари сардини вайрон қилади. гигеснинг ўғли ардис (654-605) тезда лидия қудратини тиклаб олади. ардис ворислари содиатт ва аллиатт даврида лидия бутун кичик осиёни ишғол этади. крез (562-546 йй.) даврида кичик осиё ғарбидаги юнон шаҳарлари ҳам лидияга қарам давлатга айланади. у лидия билан муваффақиятли урушлар олиб боради. бироқ, мил. авв.546 йилда янги ташкил топган форс давлати лидияни босиб олади. кичик осиёнинг тавр тоғлари, ефраот дарёсининг ўрта оқимидан мисргача бўлган тор денгиз бўйи қадимдан олд осиё тарихий-географик областини ташкил этади. финикия ҳудудларини қадимда ханаан-қизил мамлакат деб аталган бўлса (иккинчи маъноси фенеху-кемасоз), фаластин этноним бўлиб, флистимликлар номидан олинган. бу ҳудудларда катта дарёлар йўқ. кичик тоғ дарёлари фақат ёғингарчилик мавсумидагина тўлиб оқади. мил.авв.хiii минг йилликдаёқ деҳқончилик, чорвачилик, ҳунармандчилик соҳалари равнақ топиб, иерихон цивилизацияси шаклланган эди. мил.авв.vi- iv минг йилликларда хўжалик тараққиёти натижасида библ, угарит каби шаҳарлар юзага кела бошлайди. мил.авв. iv минг йилликда ҳунармандчилик тармоқлари, айниқса, сополга …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "қадимги кичик осиё ва шарқий ўрта ер денгиз бўйи цивилизациялари"

1698046687.doc қадимги кичик осиё ва шарқий ўрта ер денгиз бўйи цивилизациялари режа: 1. анатолиядаги илк давлатлар, хетт подшолигининг ижтимоий-иқтисодий тузилиши, дипломатия, маданият ва санъат. 2. олд осиёдаги илк давлатлар, савдо-сотиқ, шарқий ўрта ер денгизи бўйи халқлари маданияти. 3. олд осиё аҳолисининг диний эътиқодлари, карфаген маданияти. анатолия ярим оролини уч томондан қора, мармар, эгей, ўрта ер денгизлари ювиб туради. европа қитъасидан босфор ва дарданел бўғозлари ажратиб туради. ярим орол шарқи ясси тоғликлардан иборат. кичик дарё ирмоқлари деҳқончилик қилиш учун қулай бўлса, тоғ ва тоғ олди ҳудудларида чорвачилик тараққий этган. кичик осиёнинг ғарбий қисмида эса, кўплаб қулай гаванлар савдо-сотиқ марказлари эди. киликия ҳудуди ўрмонлари сасна ва кедр ёғочлари етказиб берг...

Формат DOC, 102,5 КБ. Чтобы скачать "қадимги кичик осиё ва шарқий ўрта ер денгиз бўйи цивилизациялари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: қадимги кичик осиё ва шарқий ўр… DOC Бесплатная загрузка Telegram