qadimgi kavkazorti o’lkalarining sivilizasiyalari

PPT 5 стр. 1,0 МБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,0 МБ

Тип файла PPT

Страницы 5

Обновлено Июн 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

1700907426.ppt qadimgi kavkazorti oâlkalarining sivilizasiyalari reja: 1. mil.avv.vi-ii ming yilliklarda kavkazortida siviliztsiyaning vujudga kelishi. 2. qadimgi arman va kolxida madaniyati. 3. iberiya. kavkaz albaniyasi davlatlari. * ilk sivilizatsiyaning vujudga kelishi. kavkazorti oâlkalari ham qadimgi sivilizasiya oâchoqlaridan biri boâlib hisoblanadi. arxeologik izlanishlar bu oâlkada mil.avv. v-iv ming yilliklardayoq dehqonchilik madaniyati yuzaga kelganligini koârsatadi. ilk dehqonchilik madaniyatlari shomtepa (ozarbayjon), shulaveri (gruziya), texut (armaniston), shuningdek, kura va araks daryolari havzalari boâlib hisoblanadi. omoch shulaveri- shomtepa madaniyati. shulaveri-shomu madaniyati yoki shulaveri-shomutepe madaniyati â zakavkazda (hozirgi ozarbayjon, gruziya va armaniston togê»lari hududi) oxirgi neolit ââva eneolitda mavjud boê»lgan arxeologik madaniyat. taxminan 6000-4000 yilga to'g'ri keladi. miloddan avvalgi gruziyadagi shulaveri-gora va ozarbayjondagi shomutepe (shomu tepaligi) aholi punktlari nomi bilan atalgan. shulaveri gora va imiris gora arxeologik qazishmalari 1965-1966 yillarda professor o. m. japaridze rahbarligida gruziya davlat muzeyi va tbilisi davlat universitetining kvemo-kartli qoê»shma arxeologik ekspeditsiyasi tomonidan olib borilgan bu madaniyat miloddan avvalgi 6200-yillarning keskin sovishidan ko'p …

2 / 5

rda shulaveri-shomu madaniyatining oldingi qatlami bilan ustma-ust tushadi. shulaveri-shomu madaniyati janubiy kavkazning qoê»shni neolit ââva xalkolit madaniyatlari kabi mahalliy obsidiandan mehnat qurollari yasagan, chorvachilik (qoramol, choê»chqachilik) bilan shugê»ullangan, ekinlar, jumladan, uzum yetishtirgan. imiri qishlog'i yaqinidagi gadachrili tog'ida (gadachrili gora) radiokarbon tahlillari miloddan avvalgi 6000 yilni ko'rsatadi. shulaveri-shomu moddiy madaniyatining ko'plab xarakterli xususiyatlari (yumaloq taxtadan yasalgan binolar, bezakli sopol buyumlar, antropomorf ayol haykalchalari, obsidian qurollar - asosan cho'zinchoq prizmatik pichoqlar) yaqin sharq neolit ââ(xassun, xalaf) madaniyatlaridan kelib chiqqan deb taxmin qilinadi. dastlab yerga tosh qurollar, keyinchalik metall qurollar bilan ishlov berila boshlangan. bugâdoy, arpa, tariq, noâxat asosiy oâsimliklar boâlib, yerga jamoa boâlib ishlanganini arxeologik ashyolar isbotlab turibdi. mil.avv. iii ming yilliklarda kura va araks daryolari nomi bilan ataluvchi dehqonchilik madaniyatlarida bronza mehnat qurollari ishlatila boshlanganini koârish mumkin. xoâjalik taraqqiyoti bilan bir qatorda dehqonchilik manzillari, qishloqlar devor bilan oârab olina boshlandi. qishloqlar savdo, hunarmandchilik markazlariga aylana bordi. tabiiy sharoit togâliklardan iborat boâlgani …

3 / 5

a podsholari oâlja olish maqsadida bosqinchilik yurishlari qilib turganlar. qadimgi manbalarda bu hududlarni uruatru, biaynili, ararat deb ataganlar. mil.avv. xiii asrda bu hududlarga yurishlar qilgan ossur podshosi salmanasar i urartu qabilalarida 8 ta davlat mavjud, deb yozib qoldirgan. xiii asr oxirida yurish qilgan ossur podshosi tiglatpalasar i 23 ta podshoni yenggani haqida yozib qoldirgan. urartu davlati konfederasiya, yaâni qabilalar birlashuvidan tashkil topgan. poytaxti van koâli yaqinidagi teshabayni shahri boâlsa, diniy- madaniy markaz mussasir shahri hisoblangan. urartuliklarning qadimgi diniy tasavvurlari tabiat hodisalariga asoslangan. asosiy ibodatxonalar qurilgan. impulnining oâgâli menua (mil.avv.810- ??? yy.) davrida shimolga kavkazortiga va janubiy gâarbga suriyaga harbiy yurishlar qilingan. bu davrda urartu qadimgi dunyoning eng qudratli davlati boâlib qoladi. menua poytaxt tushpani suv bilan taâminlash maqsadida 70 km uzunlikda kanal qazdirgan. kanal uning nomi bilan atalgan. shuningdek, koâplab chegara istehkomlari, qalâalar qurdirgan. xudolar xoldi-osmon, teysheba-yomgâir, shivini-quyosh xudolari uchun musassir shahrida urartu iqtisodiyoti. urartuning iqtisodiy tuzilishi qadimgi dunyoning boshqa …

4 / 5

va protoarman tili. bizning zamonamizgacha yetib kelgan mixxat yozuvlaridan ma'lum bo'lgan urartu tili, aftidan, birinchi navbatda urartuda hukmronlik qilgan sulolaning tili bo'lgan va boshqa polietnik urartu xalqlarining tillaridan farq qilgan. urartuning yozma anê¼anasi miloddan avvalgi 2-ming yillikning oê»rtalari yoki oxiriga toê»gê»ri keladi. xurriylar yoki xetlardan so`zlar olingan. urartuda yozuv keng tarqalmagan va faqat qirollik atributi edi - bizgacha etib kelgan deyarli barcha yozuvlarda turli yillardagi urartu hukmdorlarining bevosita ishtirokidagi voqealar tasvirlangan. aksariyat mutaxassislar urartu tili hurriy tili bilan chambarchas bogâliq degan fikrda. urartu ideogrammalaridan foydalangan holda bir nechta shifrlanmagan yozuvlar bizgacha etib kelgan bo'lsa-da, urartiyaliklar asosan ossuriya mixxatlarining juda soddalashtirilgan shaklidan foydalanganlar. masalan, qarz olayotganda urartiyaliklar koê»plab polisemantik ossuriya ideogrammalarini faqat bitta maê¼noda qoê»llashgan, ossuriya belgilarining turli semantik tuslari yoê»qolgan. boshqa tomondan, ossuriya mixxat yozuvi, aftidan, urartu tilining fonetik tuzilishini to'liq ifoda etmagan: masalan, urartu tovushi "o" assur-bobil tilida yo'q edi va mixxat yozuvlarida "y" belgisi bilan aks ettirilgan. ". …

5 / 5

ining roâyxati va ularning har biriga qurbonlik qilinishi kerak boâlgan hayvonlar soni yozilgan planshet topildi. xaldi. oliy xudo, vinochilik xudosi; ko'pincha sher ustida turgan holda tasvirlangan. 17 buqa, 34 qo'y qurbon qilingan teysheba. momaqaldiroq va urush xudosi; ko'pincha buqada, kamroq sherda turgan holda tasvirlangan. xitto-hurriy xudosi teshub bilan bog'langan. 6 buqa, 12 qo'y qurbon qilingan shivini. quyosh xudosi; qanotli disk bilan tasvirlangan. ossuriya xudosi shamash bilan bog'langan. ibodat markazi - poytaxt tushpa (van). 4 ta buqa, 8 ta qoê»y. urartu davlati qulagach, mil.avv. vi asr boshlarida uning hududlarida arman davlati vujudga keldi. aslida arman davlati urartu madaniyati davomchisi boâlib, uning tashkil topishida qadimgi urartuning armeshupriya viloyati (urartu konfederasiyasiga kiruvchi bir knyazlik) katta rol oâynadi. arman podsholigi, ossuriya va bobil ahamoniylar tomonidan tor-mor keltirilgach, eronga qaram boâlib qoladi. eron ahamoniylari arman podsholiklarini mahalliy yevronidlar sulolasi vakillari orqali boshqarganlar. arman podshosi yervan ii ahamoniylar podshosi artakserks ii singlisiga uylanadi. fors madaniyati asta-sekinlik …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadimgi kavkazorti o’lkalarining sivilizasiyalari"

1700907426.ppt qadimgi kavkazorti oâlkalarining sivilizasiyalari reja: 1. mil.avv.vi-ii ming yilliklarda kavkazortida siviliztsiyaning vujudga kelishi. 2. qadimgi arman va kolxida madaniyati. 3. iberiya. kavkaz albaniyasi davlatlari. * ilk sivilizatsiyaning vujudga kelishi. kavkazorti oâlkalari ham qadimgi sivilizasiya oâchoqlaridan biri boâlib hisoblanadi. arxeologik izlanishlar bu oâlkada mil.avv. v-iv ming yilliklardayoq dehqonchilik madaniyati yuzaga kelganligini koârsatadi. ilk dehqonchilik madaniyatlari shomtepa (ozarbayjon), shulaveri (gruziya), texut (armaniston), shuningdek, kura va araks daryolari havzalari boâlib hisoblanadi. omoch shulaveri- shomtepa madaniyati. shulaveri-shomu madaniyati yoki shulaveri-shomutepe madaniyati â zakavkazda (hozirgi ozarbayjon, gruz...

Этот файл содержит 5 стр. в формате PPT (1,0 МБ). Чтобы скачать "qadimgi kavkazorti o’lkalarining sivilizasiyalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadimgi kavkazorti o’lkalarinin… PPT 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram