qadimgi kavkazorti davlati

DOCX 11 pages 149.7 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 149.7 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: qadimgi kavkazorti davlati. reja: 1. urartu davlati va uning kavkazorti sivilizatsiyalari taraqqiyotida tutgan o’rni. 2. kavkazortining keyingi madaniyat markazlari: kolxida, iberiya va albaniya. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. kirish: qadimgi kavkazorti mintaqasi — yaqin sharq sivilizatsiyalari chorrahasida joylashgan, qadimdan turli xalqlar, madaniyatlar va davlatlar to‘qnashgan, o‘ziga xos tarixiy-madaniy hudud bo‘lib kelgan. bu yerda shakllangan qadimgi davlatlar nafaqat kavkazning ichki taraqqiyotida, balki butun sharq tarixida muhim o‘rin tutadi. mintaqadagi eng qadimgi siyosiy tuzilmalaridan biri bo‘lgan urartu davlati kuchli harbiy qudrati, rivojlangan irrigatsiya tizimlari, yirik shahar-mustahkamliklari va san’at yodgorliklari bilan qadimiy kavkazorti sivilizatsiyalarining shakllanishiga katta ta’sir ko‘rsatgan. urartudan keyingi davrlarda kavkazortida bir qator yangi madaniy va siyosiy markazlar — kolxida, iberiya va albaniya davlatlari vujudga kelib, mintaqaning tarixiy taraqqiyotini davom ettirdi. bu davlatlar iqtisodiy almashinuv, diniy-urf-odatlar va madaniy an’analar o‘sishida yetakchi o‘choqlar bo‘lib, yunon, fors, rim, skif va boshqa qadimiy sivilizatsiyalar bilan faol aloqalar orqali o‘ziga xos madaniyatsivilizatsion jarayonlar shakllanishiga hissa qo‘shdilar. asosiy …

2 / 11

y-xo’jalik taraqqiyoti yanada yuksaldi. ibtidoiy munosabatlarning yemirilishi van ko’li atrofida istiqomat qilgan va urartlar deb nom olgan qabilalarda jadal kechdi. xurritlarga qarindosh bo’lgan urartu qabilalari m.a. 1300-yillar atrofida qabilalar ittifoqiga birlashganlar. m.a. xiii asrda ossuriya manbalarida uruatri degan umumiy nom bilan atalgan sakkizta davlat tilga olingan bo’lsa, ashshurnasirpal ii hukmronligi davriga oid hujjatlarda ko’plab mayda mulklar o’rnida urartu (biayneli) nomi bilan atalgan yagona davlat qayd etilgan. urmiya ko’li atrofida mutsatsir deb atalgan yana bir urartu qabilalari davlat birlashmasi yuzaga kelgan. bu erda umumurartu diniy markazi joylashgan. birlashgan urartuning ilk podshosi aram (864-845 yy) davrida mamlakatga salmanasar iii ning qo’shini bostirib kirgan. ammo urartu kuchayib boraverdi. sardur i (835-825 yy) rasman ossuriya podsholari kabi dabdabali unvonni qabul qilgan. ururtu davlatining poytaxti van ko’li atrofida joylashgan tushpa shahri edi. urartu podshosi ishpuini ( m.a. 825- 810 yy) faol siyosat yuritgan. sardur davri yozuvlari ossuriya tilida yozilgan bo’lsa, uning davrida rasmiy matnlar bir …

3 / 11

ritga qarab kengayadi. menua urartuda ma’muriy isloht o’tkazadi va mamlakat markaziy hukumat vakillari tomonidan boshqariladigan viloyatlarga jaratiladi. uning davrida keng miqyosda qurilish ishlari ham olib boriladi. tushpa hududida uzunligi 70 km.li kanal barpo etiladi, ba’zi joylarda suv balandligi 10-15 metrli akveduklar yordamida o’tkazilgan. menuaning vorisi argishti (m.a.786-764 yy) davrida urartu qo’shinlari shimoliy suriyagacha, janubi-sharqda esa deyarli bobil chegaralarigacha yetib boradi. kavkazortida urartu g’arbiy gruziyadagi kolxidaga yetib borib, araksning chap qirg’og’idagi sevan ko’ligacha bo’lgan hududlarni egallaydi. uning davrida keng bunyodkorlik ishlari olib borilib, argishtixinili (m.a. 776 y.), erebuni (m.a. 782 y.) kabi yirik shaharlar barpo etiladi. argishtinixili hududidan to’rtta kanal o’tkaziladi, uzumzorlar va bog’lar barpo etiladi. shahar qal’alarda ulkan don omborlari qurilib, davlat g’alla zahirasi to’planadi. argishtining ishlarini uning vorisi sardur ii (m.a. 764-735 yy) davom ettiradi. ammo tiglatpalasar iii davrida erishilgan ichki barqarorlik ossuriyaga 734 yilda shimoliy suriyadagi arpad yaqinida bo’lgan jangda ururtu boshliq ittifoqchilarni yengish imkonini beradi. 735 yilda …

4 / 11

) o’z istilochilik siyosatini sharqqa qaratdi va kaspiy dengizi sohillarigacha chiqdi. bu yerda ham uarartu podsholarining an’anaviy siyosati davom ettirildi – yengilgan viloyatlar vayron qilinmadi, balki boj to’lash sharti bilan qaram qilindi. argishti ii va rusa ii (m.a. 685-645 yy) davrida barqaror iqtisodiy holat davom etdi. kimmeriyliklar bilan kelishuv tuzishga muvaffaq bo’lgan rusa ii kichik osiyoga ham yurishlar tashkil etadi. ammo ururtuga yangi dushman – kimmeriyliklarni ham mag’lub etgan skiflar xavf sola boshladi. zaiflashib qolgan urartu m.a. vi asrning bohlarida midiyaga qaram bo’lib qoladi va 590 yilda o’z mustaqilligini yo’qotadi. urartu davlati iqtisodiy taraqqiyotga, ayniqsa sug’orish inshootlari va suv omborlari barpo etishga katta e’tibor bergan. iqtisodiyotda podsho xo’jaligi katta rol o’ynagan. teyshebaini qal’asini barpo etish bilan bir vaqtning o’zida podsho rusa ii kanal o’tkazib, keng qishloq xo’jalik yerlarini barpo etgan. taxminiy hisob-kitoblarga ko’ra, rusaxinilidagi podsho xo’jaligida 5500 kishi mehnat qilgan. ibodatxona xo’jaligi kmroq ahmiyatga ega bo’lgan. urartuning madaniyati va iqtisodi …

5 / 11

ang bazalt haykalda urartuning ilk podsholaridan biri tasvirlangan. “an’anaviy-shartli” uslub esa bronza davri an’analarini davom ettirgan. urartuliklar amaliy san’at sohasida ham ulkan yutuqlarni qo’lga kiritgan. urartu torevtikasining namunalari kichik osiyo (gordion), egey dengizining bir qator orollari (rodos, samos), qit'a yunonistoni (delfa, olimpiya), hatto etruriyadan topilgan. ibodatxonalarga qurbonlik sifatida xizmat qilgan va relyefli bezaklar bilan bezatilgan qalqonlar, sovutlar, dubulg’alar urartu san’atining yorqin namunasidir. qazishmalar chog’ida ko’p miqdorda yuksak badiiy darajada ishlangan oltin va kumush taqinchoqlar ham topilgan. urartu madaniyatining yutuqlari midiya, so’ngra ahamoniylar eroni tomonidan qabul qilindi va old va o’rta sharq bo’ylab keng tarqaldi. urartuning halokatidan keyingi davrda davlatchilikning sinfiy jamiyat va shakllanishi yana uchta kavkazorti markazida yakuniga yetdi: kolxida, iberiya va albaniya. urartuning merosxo’ri bo’lgan qadimgi arman podsholigidagi singari bu yerda ham keyinchalik mahalliy va qadimgi sharq madaniy an’analariga antik sivilizatsiya katta ta’sir ko’rsatdi. shu tariqa kavkazorti sivilizatsiyasini quyidagicha davrlashtirish mumkin: m.a. i ming yillikning ilk asrlarida bu yerda …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi kavkazorti davlati"

mavzu: qadimgi kavkazorti davlati. reja: 1. urartu davlati va uning kavkazorti sivilizatsiyalari taraqqiyotida tutgan o’rni. 2. kavkazortining keyingi madaniyat markazlari: kolxida, iberiya va albaniya. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. kirish: qadimgi kavkazorti mintaqasi — yaqin sharq sivilizatsiyalari chorrahasida joylashgan, qadimdan turli xalqlar, madaniyatlar va davlatlar to‘qnashgan, o‘ziga xos tarixiy-madaniy hudud bo‘lib kelgan. bu yerda shakllangan qadimgi davlatlar nafaqat kavkazning ichki taraqqiyotida, balki butun sharq tarixida muhim o‘rin tutadi. mintaqadagi eng qadimgi siyosiy tuzilmalaridan biri bo‘lgan urartu davlati kuchli harbiy qudrati, rivojlangan irrigatsiya tizimlari, yirik shahar-mustahkamliklari va san’at yodgorliklari bilan qadimiy kavkazorti sivilizatsiyalarini...

This file contains 11 pages in DOCX format (149.7 KB). To download "qadimgi kavkazorti davlati", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi kavkazorti davlati DOCX 11 pages Free download Telegram