kavkaz xalqlari etnologiyasi

DOCX 15 стр. 53,4 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 53,4 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

12-mavzu: kavkaz xalqlari etnologiyasi reja: 1. kavkaz xalqlarining etnik tarkibi va joylashuvi. xo‘jalik tarzi. 2. antropologik va lingvistik tavsifi 3. ijtimoiy va oilaviy munosabatlar 4. moddiy va ma’naviy madaniyati etnologik klassifikatsiyada kavkazorti xalqlari doimo rossiya imperiyasi, sо‘ng sovet davlati, mustaqillikdan keyin ham rossiya federatsiyasi tzimida о‘rganilgan. kavkazorti atamasi ham ilmiy adabiyotlarga rus olimlari kiritganligi geografik jihatdan notо‘g‘ri. geografik klassifikatsiya bо‘yicha ushbu hudud old osiyoga tutash va kavkazoldi deb nomlanishi tо‘g‘ri bо‘ladi. biz qо‘lanmada ushbu xatoni tо‘g‘rilashga qaror qildik. kavkazorti va unga tutash hududlar “injil”dagi “dunyoni suv bosishi(tо‘fon)” haqidagi rivoyat bilan bevosita bog‘liq. nux payg‘ambar dunyoni suv bosganda о‘simliklardan har bir jonivordan bir bir juftdan olib о‘z kemasida arofat tog‘iga suzib kelib jon saqlaganligi yozilgan. suv pasayib yer ochilgandan keyin nuxning avlodlari kо‘plab xalqlar shu jumladan kavkazoldi xalqlariga ham asos bо‘lganlar. yana bir yunonlar rivoyatiga kо‘ra zevs prometeyni odamlarga uning ruhsatisizolov bergani uchun jazolashi gefest tomonidan kavkazga qoyaga zanjirband etilgani hikoya …

2 / 15

ssiya qо‘llayotgan abxaziya respublikasi gruziya tarkibida bо‘lishi kerak. ozarbayjon hududi kaspiy dengiziga tutash. aholisining asosiy qismi ozarbayjonlar (6 mln. kishi). ozarbayjonlar kavkazning boshqa shaharlari, rossiya shaharlari va yana 10 mln. dan kо‘prog‘i eronning shimoliy-g‘arbida eron ozarbayjoni, qо‘shni hududlarda yashaydilar. respublikada yashovchi ozarbayjonlardan 50% dan kо‘prog‘i shaharlarda istiqomat qiladilar. ozar tili oltoy til oilasi, turkiy tillar turkumigning о‘g‘uz guruhiga mansub. yozuv 1991 yildan lotin grafikasida. dinlari islom, kо‘pchiligi shia mazhabiga e’tiqod qiladi. kavkazning janubiy-g‘arbiy qismida armanlar (3 mln. dan kо‘proq) yashaydi. ular armaniston respublikasining asosiy aholisini tashqi l etadi. ular kavkaz, rossiya, old osiyo, yevropa va amerika va kо‘plab mamlakatlarshaharlarida yashaydilar. arman diasporasi dunyo mamlakatlaridagi eng kо‘p sonli, yiriklaridan biridir. rspublika armanlarini 66% shaharlarda yashaydi. armantili hind-yevropa til oilasiga kirib qator shevalarga bо‘linadi. yozuvda armanlar iv asr oxirida mesrop mashtou tomonidan yaratilgan alfavitdan foydalanishadi. armanlar xristianlikning monofistlik mazhabini iv asrdan qabul qilishgan. kavkazning g‘arbiy qismida qora dengizga chegara hududda gruziya respublikasi …

3 / 15

arga bо‘linadi. tillari kavkaz tillarining abxaz-adig guruhiga kiradi. ushbu til unli tovushning kо‘pligi bilan xususiyatlanadi. diniy e’tiqodlari bо‘yicha provalav xristian va musulmon sunnalardir. 2. etnik tarix. ozarbayjonlar. о‘zlarining ozarbayjonlilar deb atashadi. ozarbayjon tilini turkiy guruhga kirishi uning turk tiliga yaqinligi mazkur etnosni kelib chiqishi nisbatan sodda ekanligi tasavvurini tug‘diradi. aslida hudud uzoq о‘tmishda ikki qismga bо‘lingan. nura daryosidan shimoldagi о‘lka albaniya deb nomlangan. u etnik jihatdan rang-barang bо‘lib aholisi: alban, utiy-udin, leg-lezgin (jami 26 ta qabila) tillarida sо‘zlashganlar. qadimgi qabilalardan biri kaspiylar keyinchalik boshqa xalq bilan aralashib ketadi, о‘zlaridan dengiz nomini qoldirganlar. m. av. i asrlarda hudud parfiya bosqiniga uchragan. keyinchalik albaniyada mahalliy davlat vujudga keladi. uning g‘arbiy qismida iv asrdan xristianlik tarqaladi. yozuv v asr boshida paydo bо‘ladi. kuradan janubdagi viloyatlar atropaten deb nomlangan. m iii asrda eron dastlab atropotenani, sо‘ng albaniyani bо‘ysundirdi. о‘lkada о‘z mavqesini kuchaytirish maqsadida forslar talaygtna eron tilli aholini kо‘chirib keltiradi. ushbu aholi tatlar deb …

4 / 15

a hududda turkiy tilli ozarbayjonjamiyati uzil-kesil shakllanadi. ozarbayjonlar tarkibida afsharlar, qorapapaxilar, shaxssevanlar va h.k. subetnoslar mavjud. respublika hududida о‘zga etnoslar: talishlar, qurdlar, kavkaz tilli-udinlar, buduglar, xinalugilar va boshqalar ham yashaydilar. diniy jihatdan aholi : musulmon, arman-grigorian va yahudiy (tog‘li yahudiylar) diniy konfessiyalariga mansubdir. armanlar.(о‘zlarini “xay” deb ataydilar) dunyodagi eng qadimgi xalqlardan biridir. arman tog‘lari qabilalarini birlashuvida armanlarning hind-yevropalik ajdodlari gomer dostonidagi arimilar muhim rol о‘ynagan bо‘lishlari ehtimol. ular yashaydigan hududlar xett podsholigiga kirgan. xettlar fraxiylar zarbalaridan (m. av xiii asr boshlari) parchalangach, armanlarning qadimgi hind yevropalik ajdodlari xettlar va boshqa qabilalar bilan aralashib yangi qadimgi arman tilida sо‘zlashuvchi etnosga asos soladi. о‘sha asrda ular ossuriya viloyati shupriyaga bostirib kiradi. bu hududda armina nomi bilan qadimga arman qabilalarini ikkinchi ittifoqi vujudga keladi. u arman tog‘laridagi qabilalarni qadimgi arman elatiga birlashishiga asos bо‘ladi. ossuriya bilan urushlarda birlashgan qabilalar m. av. ix asrda kuchli urartu podsholari xalqlarini zо‘ravonlik bilan kо‘chirish siyosatini olib borganlar. …

5 / 15

ron hukmi ostida bо‘ladi. aynan ushbu davrda armanlarga qarshi siyosat ularni qochib butun dunyoga tarqalishiga olib keladi. shunga qaramasdan armanlar о‘z tili, madaniyati va yozuvini saqlab qoladilar. sharqiy armaniston (yerevan shahri bilan) 1801-1828 yillari rossiyaga qо‘shib olinadi. g‘arbiy armaniston turkiya tarkibida qolib, birinchi jahon urushi paytida qirg‘in uyushtirilgani sababli yana qochib jon saqlashga majbur bо‘ladilar. turkiya 600 ming armanni uning tarkibida bо‘lgan iroq va suriyaga kо‘chirganyu bir necha yuz ming arman turkiylashtirilib islomga о‘tkazilgan. uch yuz ettik ming arman sharqiy armaniston va rossiyaning boshqa joylaridan boshpana topishgan. aynan tarixiy-siyosiy taqdir tufayli armanlarning cherkesogan (tog‘li armanlar yoki cherkes armanlari) subetnos guruhlari paydo bо‘lib, ularga eron tilli arman tatlar franglar (arman katoliklar) arman yunonlar (satlar yoki xalnidonitlar) yangi naxichevan (don) armanlari, tumbulliklar (arman darveshlar) va boshqalar kiradi. abxazlar. (о‘zlarini opsua deyishadi) kavkaz о‘lkasining hadimiy aholilaridanbiridir. ular haqidagi ilk ma’lumotlar pliniy kichik asarida apsillar qabilasi tarzida uchraydi. m. av. v asrda qadimgi abxaz …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kavkaz xalqlari etnologiyasi"

12-mavzu: kavkaz xalqlari etnologiyasi reja: 1. kavkaz xalqlarining etnik tarkibi va joylashuvi. xo‘jalik tarzi. 2. antropologik va lingvistik tavsifi 3. ijtimoiy va oilaviy munosabatlar 4. moddiy va ma’naviy madaniyati etnologik klassifikatsiyada kavkazorti xalqlari doimo rossiya imperiyasi, sо‘ng sovet davlati, mustaqillikdan keyin ham rossiya federatsiyasi tzimida о‘rganilgan. kavkazorti atamasi ham ilmiy adabiyotlarga rus olimlari kiritganligi geografik jihatdan notо‘g‘ri. geografik klassifikatsiya bо‘yicha ushbu hudud old osiyoga tutash va kavkazoldi deb nomlanishi tо‘g‘ri bо‘ladi. biz qо‘lanmada ushbu xatoni tо‘g‘rilashga qaror qildik. kavkazorti va unga tutash hududlar “injil”dagi “dunyoni suv bosishi(tо‘fon)” haqidagi rivoyat bilan bevosita bog‘liq. nux payg‘ambar dunyoni suv bosga...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (53,4 КБ). Чтобы скачать "kavkaz xalqlari etnologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kavkaz xalqlari etnologiyasi DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram