qadimgi kavkazorti o’lkalarining sivilizasiyalari

PPT 39 pages 1.0 MB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPT

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

qadimgi kavkazorti o’lkalarining sivilizasiyalari qadimgi kavkazorti o’lkalarining sivilizasiyalari reja: 1. mil.avv.vi-ii ming yilliklarda kavkazortida siviliztsiyaning vujudga kelishi. 2. qadimgi arman va kolxida madaniyati. 3. iberiya. kavkaz albaniyasi davlatlari. * ilk sivilizatsiyaning vujudga kelishi. kavkazorti o’lkalari ham qadimgi sivilizasiya o’choqlaridan biri bo’lib hisoblanadi. arxeologik izlanishlar bu o’lkada mil.avv. v-iv ming yilliklardayoq dehqonchilik madaniyati yuzaga kelganligini ko’rsatadi. ilk dehqonchilik madaniyatlari shomtepa (ozarbayjon), shulaveri (gruziya), texut (armaniston), shuningdek, kura va araks daryolari havzalari bo’lib hisoblanadi. omoch shulaveri- shomtepa madaniyati. shulaveri-shomu madaniyati yoki shulaveri-shomutepe madaniyati — zakavkazda (hozirgi ozarbayjon, gruziya va armaniston togʻlari hududi) oxirgi neolit va eneolitda mavjud boʻlgan arxeologik madaniyat. taxminan 6000-4000 yilga to'g'ri keladi. miloddan avvalgi gruziyadagi shulaveri-gora va ozarbayjondagi shomutepe (shomu tepaligi) aholi punktlari nomi bilan atalgan. shulaveri gora va imiris gora arxeologik qazishmalari 1965-1966 yillarda professor o. m. japaridze rahbarligida gruziya davlat muzeyi va tbilisi davlat universitetining kvemo-kartli qoʻshma arxeologik ekspeditsiyasi tomonidan olib borilgan bu madaniyat miloddan avvalgi 6200-yillarning …

2 / 39

yrim hollarda shulaveri-shomu madaniyatining oldingi qatlami bilan ustma-ust tushadi. shulaveri-shomu madaniyati janubiy kavkazning qoʻshni neolit va xalkolit madaniyatlari kabi mahalliy obsidiandan mehnat qurollari yasagan, chorvachilik (qoramol, choʻchqachilik) bilan shugʻullangan, ekinlar, jumladan, uzum yetishtirgan. imiri qishlog'i yaqinidagi gadachrili tog'ida (gadachrili gora) radiokarbon tahlillari miloddan avvalgi 6000 yilni ko'rsatadi. shulaveri-shomu moddiy madaniyatining ko'plab xarakterli xususiyatlari (yumaloq taxtadan yasalgan binolar, bezakli sopol buyumlar, antropomorf ayol haykalchalari, obsidian qurollar - asosan cho'zinchoq prizmatik pichoqlar) yaqin sharq neolit (xassun, xalaf) madaniyatlaridan kelib chiqqan deb taxmin qilinadi. dastlab yerga tosh qurollar, keyinchalik metall qurollar bilan ishlov berila boshlangan. bug’doy, arpa, tariq, no’xat asosiy o’simliklar bo’lib, yerga jamoa bo’lib ishlanganini arxeologik ashyolar isbotlab turibdi. mil.avv. iii ming yilliklarda kura va araks daryolari nomi bilan ataluvchi dehqonchilik madaniyatlarida bronza mehnat qurollari ishlatila boshlanganini ko’rish mumkin. xo’jalik taraqqiyoti bilan bir qatorda dehqonchilik manzillari, qishloqlar devor bilan o’rab olina boshlandi. qishloqlar savdo, hunarmandchilik markazlariga aylana bordi. tabiiy sharoit tog’liklardan iborat …

3 / 39

ilik yurishlari qilib turganlar. qadimgi manbalarda bu hududlarni uruatru, biaynili, ararat deb ataganlar. mil.avv. xiii asrda bu hududlarga yurishlar qilgan ossur podshosi salmanasar i urartu qabilalarida 8 ta davlat mavjud, deb yozib qoldirgan. xiii asr oxirida yurish qilgan ossur podshosi tiglatpalasar i 23 ta podshoni yenggani haqida yozib qoldirgan. urartu davlati konfederasiya, ya’ni qabilalar birlashuvidan tashkil topgan. poytaxti van ko’li yaqinidagi teshabayni shahri bo’lsa, diniy- madaniy markaz mussasir shahri hisoblangan. urartuliklarning qadimgi diniy tasavvurlari tabiat hodisalariga asoslangan. asosiy ibodatxonalar qurilgan. impulnining o’g’li menua (mil.avv.810- ??? yy.) davrida shimolga kavkazortiga va janubiy g’arbga suriyaga harbiy yurishlar qilingan. bu davrda urartu qadimgi dunyoning eng qudratli davlati bo’lib qoladi. menua poytaxt tushpani suv bilan ta’minlash maqsadida 70 km uzunlikda kanal qazdirgan. kanal uning nomi bilan atalgan. shuningdek, ko’plab chegara istehkomlari, qal’alar qurdirgan. xudolar xoldi-osmon, teysheba-yomg’ir, shivini-quyosh xudolari uchun musassir shahrida urartu iqtisodiyoti. urartuning iqtisodiy tuzilishi qadimgi dunyoning boshqa davlatlari, xususan, ossuriyanikiga oʻxshardi. davlat …

4 / 39

ridan ma'lum bo'lgan urartu tili, aftidan, birinchi navbatda urartuda hukmronlik qilgan sulolaning tili bo'lgan va boshqa polietnik urartu xalqlarining tillaridan farq qilgan. urartuning yozma anʼanasi miloddan avvalgi 2-ming yillikning oʻrtalari yoki oxiriga toʻgʻri keladi. xurriylar yoki xetlardan so`zlar olingan. urartuda yozuv keng tarqalmagan va faqat qirollik atributi edi - bizgacha etib kelgan deyarli barcha yozuvlarda turli yillardagi urartu hukmdorlarining bevosita ishtirokidagi voqealar tasvirlangan. aksariyat mutaxassislar urartu tili hurriy tili bilan chambarchas bog‘liq degan fikrda. urartu ideogrammalaridan foydalangan holda bir nechta shifrlanmagan yozuvlar bizgacha etib kelgan bo'lsa-da, urartiyaliklar asosan ossuriya mixxatlarining juda soddalashtirilgan shaklidan foydalanganlar. masalan, qarz olayotganda urartiyaliklar koʻplab polisemantik ossuriya ideogrammalarini faqat bitta maʼnoda qoʻllashgan, ossuriya belgilarining turli semantik tuslari yoʻqolgan. boshqa tomondan, ossuriya mixxat yozuvi, aftidan, urartu tilining fonetik tuzilishini to'liq ifoda etmagan: masalan, urartu tovushi "o" assur-bobil tilida yo'q edi va mixxat yozuvlarida "y" belgisi bilan aks ettirilgan. ". tushpa ossur yozuvi urart yozuvi urartu dini qadimgi …

5 / 39

oni yozilgan planshet topildi. xaldi. oliy xudo, vinochilik xudosi; ko'pincha sher ustida turgan holda tasvirlangan. 17 buqa, 34 qo'y qurbon qilingan teysheba. momaqaldiroq va urush xudosi; ko'pincha buqada, kamroq sherda turgan holda tasvirlangan. xitto-hurriy xudosi teshub bilan bog'langan. 6 buqa, 12 qo'y qurbon qilingan shivini. quyosh xudosi; qanotli disk bilan tasvirlangan. ossuriya xudosi shamash bilan bog'langan. ibodat markazi - poytaxt tushpa (van). 4 ta buqa, 8 ta qoʻy. urartu davlati qulagach, mil.avv. vi asr boshlarida uning hududlarida arman davlati vujudga keldi. aslida arman davlati urartu madaniyati davomchisi bo’lib, uning tashkil topishida qadimgi urartuning armeshupriya viloyati (urartu konfederasiyasiga kiruvchi bir knyazlik) katta rol o’ynadi. arman podsholigi, ossuriya va bobil ahamoniylar tomonidan tor-mor keltirilgach, eronga qaram bo’lib qoladi. eron ahamoniylari arman podsholiklarini mahalliy yevronidlar sulolasi vakillari orqali boshqarganlar. arman podshosi yervan ii ahamoniylar podshosi artakserks ii singlisiga uylanadi. fors madaniyati asta-sekinlik bilan bobil, ossur madaniyatini armanistondan siqib chiqara boshlaydi. eron ahamoniylari davlati …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi kavkazorti o’lkalarining sivilizasiyalari"

qadimgi kavkazorti o’lkalarining sivilizasiyalari qadimgi kavkazorti o’lkalarining sivilizasiyalari reja: 1. mil.avv.vi-ii ming yilliklarda kavkazortida siviliztsiyaning vujudga kelishi. 2. qadimgi arman va kolxida madaniyati. 3. iberiya. kavkaz albaniyasi davlatlari. * ilk sivilizatsiyaning vujudga kelishi. kavkazorti o’lkalari ham qadimgi sivilizasiya o’choqlaridan biri bo’lib hisoblanadi. arxeologik izlanishlar bu o’lkada mil.avv. v-iv ming yilliklardayoq dehqonchilik madaniyati yuzaga kelganligini ko’rsatadi. ilk dehqonchilik madaniyatlari shomtepa (ozarbayjon), shulaveri (gruziya), texut (armaniston), shuningdek, kura va araks daryolari havzalari bo’lib hisoblanadi. omoch shulaveri- shomtepa madaniyati. shulaveri-shomu madaniyati yoki shulaveri-shomutepe madaniyati — zakavkazda (hozir...

This file contains 39 pages in PPT format (1.0 MB). To download "qadimgi kavkazorti o’lkalarining sivilizasiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi kavkazorti o’lkalarinin… PPT 39 pages Free download Telegram