qadimgi urartu davlati

DOCX 16 стр. 471,0 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 471,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

qadimgi urartu davlati reja kirish i.urartu davlatining shakllanishi va siyosiy tuzilmasi ii. urartu madaniyati va xo‘jaligi iii. urartu davlati inqirozi va tarixiy merosi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish urartu — miloddan avvalgi 9—6-asrlarda oʻrta sharqning sharqiy qismida, hozirgi turkiya, armaniston va eron hududlarida joylashgan muhim qadimgi davlatlardan biri boʻlib, oʻzining boy madaniyati, rivojlangan infratuzilmasi va harbiy qudrati bilan mashhurdir. van koʻli atrofida joylashgan bu tsivilizatsiya, xususan, oʻzining mustahkam qal’alari, suv ta’minoti tizimlari va metallga ishlov berish san’ati bilan ajralib turadi. urartu davlati assuriya kabi kuchli qoʻshnilari bilan raqobatda boʻlib, oʻz davrida mintaqadagi siyosiy va iqtisodiy muvozanatda muhim rol oʻynagan. uning madaniy va tarixiy merosi, ayniqsa, klinopis yozuvlari va arxeologik topilmalar orqali bugungi kunda ham oʻrganilmoqda, bu esa urartuning qadimgi dunyodagi oʻrnini yorqin namoyon etadi. urartu davlati tarixiy manbalarda urartu davlati, miloddan avvalgi i ming yillikda sharqiy anadolu, kavkaz va eronning shimoli-g‘arbiy hududlarida joylashgan muhim siyosiy tuzilmalardan biri sifatida tarixda o‘z o‘rniga …

2 / 16

ratuzilma loyihalari, suv ta’minoti tizimlari va ibodatxonalar qurilishi haqida ma’lumot beradi. biroq, bu manbalar ko‘pincha bir yoqlama bo‘lib, urartu davlatining o‘z nuqtai nazarini to‘liq aks ettirmaydi, chunki ko‘plab yozuvlar qo‘shni davlatlarning harbiy g‘alabalari yoki urartu bilan munosabatlariga urg‘u beradi. shu sababli, urartu haqidagi ma’lumotlarni tahlil qilishda arxeologik topilmalar, jumladan, qal’alar, qurol-yarog‘lar va maishiy buyumlar muhim ahamiyatga ega. bu topilmalar urartu jamiyatining moddiy madaniyati, savdo aloqalari va ijtimoiy tabaqalanishi haqida qo‘shimcha ma’lumotlar beradi.urartu davlati haqidagi ma’lumotlarning cheklanganligi tadqiqotchilar uchun muayyan qiyinchiliklar tug‘diradi. masalan, urartu podshohlarining to‘liq ro‘yxati va ularning hukmronlik davrlari aniq emas, chunki yozma manbalar faqat muhim podshohlar, masalan, sarduri i, menua va rusa i kabi shaxslar haqida ma’lumot beradi. shu bilan birga, urartu hududida olib borilgan arxeologik qazishmalar, xususan, turkiyadagi van, altintepe va armavir kabi joylarda topilgan artefaktlar davlatning siyosiy va iqtisodiy tuzilishi haqida qimmatli ma’lumotlar beradi. bu manbalar urartu davlatining markazlashgan boshqaruv tizimiga ega ekanligini va keng ko‘lamli …

3 / 16

shi faqat hurriylar bilan chegaralanmaydi. ba’zi tadqiqotchilar urartularning kavkaz xalqlari, xususan, kolxida va boshqa mahalliy guruhlar bilan aloqador bo‘lishi mumkinligini ta’kidlaydi. bu nazariya arxeologik topilmalar, xususan, urartu hududidagi madaniy elementlarning kavkaz madaniyatlari bilan o‘xshashligiga asoslanadi.boshqa bir nazariya urartularning ko‘chmanchi yoki yarim ko‘chmanchi guruhlardan shakllanganligini taxmin qiladi. bu taxmin urartu davlatining dastlabki bosqichlarida harbiy tuzilmalarning ustunligi va qo‘shni hududlarga tez kengayishi bilan bog‘liq. biroq, bu nazariya ko‘proq e’tirozlarga duch keladi, chunki urartu jamiyatining markazlashgan boshqaruv tizimi va murakkab iqtisodiy tuzilishi ko‘chmanchi guruhlardan ko‘ra, o‘troq hayot tarziga ega bo‘lgan xalqlar uchun xosdir. shu bilan birga, urartularning etnik tarkibi haqida aniq ma’lumotlar yo‘qligi tufayli bu masalada turli taxminlar mavjud. arxeologik ma’lumotlar urartu hududida turli madaniy elementlarning aralashib ketganligini ko‘rsatadi, bu esa urartularning turli xalqlarning ittifoqidan shakllangan bo‘lishi mumkinligini anglatadi. masalan, urartu san’ati va me’morchiligida ossuriya, xett va mahalliy kavkaz madaniyatlarining ta’siri seziladi, bu esa ularning madaniy va etnik xilma-xilligini tasdiqlaydi.urartularning kelib chiqishi haqidagi …

4 / 16

0–830-yillar) tan olinadi, u urartu davlatining poydevorini qo‘ygan shaxs sifatida tarixda muhim o‘rin tutadi. sarduri i davrida urartu poytaxti sifatida tushpa (hozirgi van shahri) tanlandi va bu shahar keyingi asrlarda davlatning siyosiy, iqtisodiy va diniy markazi bo‘lib xizmat qildi. sarduri i ossuriya bilan raqobatni boshlagan va urartu davlatining hududlarini kengaytirishga harakat qilgan. uning hukmronligi davrida davlatning ma’muriy tuzilishi va harbiy tashkilotlari shakllandi.sarduri i dan keyin kelgan podshohlar, xususan, menua (miloddan avvalgi 810–785-yillar) va argishti i (miloddan avvalgi 785–753-yillar) urartu davlatining eng muhim rivojlanish davrini boshqardi. menua davrida urartu hududi sezilarli darajada kengaydi, xususan, shimoliy va g‘arbiy yo‘nalishlarda yangi hududlar qo‘shib olindi. menua, shuningdek, keng ko‘lamli suv ta’minoti tizimlarini, jumladan, van ko‘li atrofidagi kanallarni qurish bilan mashhur bo‘ldi. bu kanallar urartu iqtisodiyotining asosi bo‘lgan qishloq xo‘jaligini rivojlantirishda muhim rol o‘ynadi. argishti i esa urartu davlatining eng muvaffaqiyatli podshohlaridan biri sifatida taniladi. uning hukmronligi davrida urartu ossuriya bilan teng huquqli raqobatchiga aylandi …

5 / 16

n avvalgi vii asrda, ossuriya bosqinlari va ichki nizolar sulolaning zaiflashishiga olib keldi. rusa ii (miloddan avvalgi 685–645-yillar) urartu davlatini qayta tiklashga harakat qildi, ammo bu harakatlar uzoq muddatli muvaffaqiyat keltirmadi. harbiy siyosat va qo‘shnichilik munosabatlari urartu davlatining harbiy siyosati uning geografik joylashuvi va qo‘shni davlatlar bilan raqobati bilan chambarchas bog‘liq edi. sharqiy anadolu va kavkaz hududlari strategik jihatdan muhim bo‘lib, savdo yo‘llari va tabiiy resurslarning nazorati uchun doimiy raqobat maydoni edi. urartu davlatining asosiy raqibi ossuriya bo‘lib, miloddan avvalgi ix–vii asrlarda bu ikki davlat o‘rtasida ko‘plab harbiy to‘qnashuvlar yuz berdi. urartu podshohlari, xususan, sarduri i va argishti i ossuriya bilan ochiq urushlardan ko‘ra, ko‘proq mudofaa va diplomatik strategiyalarga tayanardi. masalan, urartu qal’alari, xususan, tushpa va erebuni kabi shaharlar, dushman hujumlariga qarshi mustahkam mudofaa tizimlariga ega edi. bu qal’alar nafaqat harbiy maqsadlarda, balki ma’muriy va iqtisodiy markazlar sifatida ham xizmat qilardi.urartu davlatining harbiy tuzilmasi markazlashgan bo‘lib, podshoh to‘g‘ridan-to‘g‘ri qo‘shinlarni boshqarardi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadimgi urartu davlati"

qadimgi urartu davlati reja kirish i.urartu davlatining shakllanishi va siyosiy tuzilmasi ii. urartu madaniyati va xo‘jaligi iii. urartu davlati inqirozi va tarixiy merosi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish urartu — miloddan avvalgi 9—6-asrlarda oʻrta sharqning sharqiy qismida, hozirgi turkiya, armaniston va eron hududlarida joylashgan muhim qadimgi davlatlardan biri boʻlib, oʻzining boy madaniyati, rivojlangan infratuzilmasi va harbiy qudrati bilan mashhurdir. van koʻli atrofida joylashgan bu tsivilizatsiya, xususan, oʻzining mustahkam qal’alari, suv ta’minoti tizimlari va metallga ishlov berish san’ati bilan ajralib turadi. urartu davlati assuriya kabi kuchli qoʻshnilari bilan raqobatda boʻlib, oʻz davrida mintaqadagi siyosiy va iqtisodiy muvozanatda muhim rol oʻynagan. uning madani...

Этот файл содержит 16 стр. в формате DOCX (471,0 КБ). Чтобы скачать "qadimgi urartu davlati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadimgi urartu davlati DOCX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram