шаҳарларни кўкаламзорлаштириш

DOC 83.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483382382_66953.doc шаҳарларни кўкаламзорлаштириш режа: 1. ўсимликларнинг микроиқлимга таъсири. 2. ўсимликлар ва ҳавонинг ифлосланиши. 3. шовқинга қарши курашишда ўсимликларнинг аҳамияти. ердаги ҳаётни ўсимликларсиз тасаввур қилиб бўлмайди. инсонни ўраб турган муҳитнинг шаклланишида уларнинг аҳамияти жуда юқори ва хилма-хилдир, чунки ўсимликлар санитария- гигиеник вазиятни яхшилаш хоссаларига эгадирлар. ўтказилган дарахтлар гамол кучини, шовқинни пасайтиради, иссиқлик режимини тартибга солади, ҳавони чангдан ва зарарли саноат чиқиндиларидан, патоген микроорганизмлардан тозалайди ва уни намлантиради, бу эса жуда кўп соғломлаштирувчи аҳамиятга эга. ўтказилган дарахтлар шаҳар – қишлоқлар аҳолисининг дам олиши, оммавий маданий -оқартув тадбирларини, жисмоний тарбия ҳамда соғломлаштириш ишларини ташкил этишнинг энг яхши муҳитдир. ўтказилган дарахтлар – бу фақат айрим аҳоли турар жойларида яшашнинг санитария- гигиеник шароитларини тубдан ўзгартирашининг асосий усулларидан биридир. ўсимликлар аҳоли турар жойлари муҳандислик ободонлаштиришда муҳим ўрин эгаллайди. улар ёрдамида автомагистралларда транспорт ҳаракати тартибга солинади, жарликларга қарши кураш олиб борилади, ён бағирлар, қияликлар мустаҳкамланади, меморация ишлари амалга оширилади. кўк ўсимликлар шаҳар меъморчилигида муҳим аҳамиятга эга. улар …

ра босими – буларнинг ҳаммаси биргаликда мазкур жойнинг иқлимини ифодалайди. рельеф, сув хавзаларининг, очиқ масофаларнинг мавжудлигига, тупроқнинг, ер ости сувларининг тавсифига боғлиқ ҳолда айрим туманлардаги об-ҳаво кўрсаткичлари мазкур жойнинг микроиқлимини яратиб, анча ката ўзгариши мумкин. ҳар қандай жойнинг иссиқлик режими қуёшдан олинаётган нур энергиясининг миқдори билан белгиланиб, шу жойда унинг сарфланиши (атмосфера ва ер сирти ҳолатининг аниқ шароитларида) турларини ҳисобга олади. қуёш радиацияси миқдори йилнинг турли вақтларида ўзгариб турувчи куннинг давомийлиги ва қуёшнинг тариши баландлигига маълум даражада боғлиқдир. ер юзининг турли нуқталарида жойлашган шаҳарларда ўтказилган кузатишлар қуёш туришининг ўртача давомийлигини белгилашга имкон беради: санк-петербург -1507, москва -1582, одесса-2230, ялта-2266, тошкент-2889, термиз-3059. бу кўрсаткичлардан кўриниб турибдики, бизнинг республикамизни “қуёшли ўзбекистон” деб бежиз айтишмайди. агар ҳаво температураси жанубий туманлардаги 14-300с, ўртача иқлимнинг тезлиги 0,5 – 3 м/с, нисбий намлик 30-70% бўлса, у ҳолда меҳнат қилиш ва турмуш шароитлари қулай деб ҳисобланади. ноқулай шароитлар қуйидаги кўрсаткичлар билан тавсифланади: ҳаво температураси жанубий туманларда 300с …

адқиқотлар кўрсатади. иморатлар қурилаётган жойда ҳаво температураси, кўк ўсимликлар кўп бўлган жойдагига қараганда юқори бўлиб, температуралар фарқи баъзан 10-120 га етади. дарахтлар орасида инсон организми учун анча қулай температура шароитлари яратилади. бунда шуни назарда тутиш керакки, ер сиртининг иссиқлик нурланиши натижасида ҳавонинг ерга яқин қатлами, яшайдиган қатлам айниқса кучли исийди. ўзбекистон шаҳарларининг иссиқ сиғимли “кийими” (асфаль, темирбетон, ғишт, гранит, мрамор) ёзги кунларда микроиқлимни шакллантиришда етакчи роль ўйнайди. ёзда пешинда тупроқнинг, қум,асфальт,бетон, биноларнинг томлари ва деворларнинг очиқ қуруқ сирти радиацион температураси 35-400с бўлганда 300с 79-800с га етиши мумкин (кузмичев, печиницин1979). кун бўйи узоқ вақт қизиган сирт хатто кун ботгандан кейин ҳам иссиқлик чиқариб туради, бу эса ҳаво температурасининг ошишига ва дим бўлишига олиб келади. кўк ўсимликларнинг радиацион температураларнинг пасайишига таъсири жуда ката. жумладан, ёзда шаҳардаги бинолар ўраб олаган жойда ҳаво температураси, кам нурланадиган ва тез совидиган ўсимликлар бўлган жойдагига қараганда анча юқори бўлади. ёзда қалин дарахт шохлари остида доим кўнгилга ёқадиган …

эга. улар иссиқлик нурланишини ҳам, қуёш спектрини ҳам турли дарахтларда турли даражада ютиш, қайтариш ва ўтказиш хусусиятига эга. ёш эман дарахтларидан иборат ўрмон 96,8%, қуёш радиациясини тутиб қолади, қарағайзор 96%, арча, терак, эмандан иборат аралаш ўрмон 97-98% қуёш радиациясини тутиб қолади. дарахтларнинг термохимиявий вазифаси бунга сабабчидир. ўта қизғишдан энг яхши ҳимояни зич, баланд, горизонтал бирлашган, баланд пояли, пастдан ҳавони яхши ўтказадиган, асфальт ва биноларнинг деворларига соя ташлаб турадиган дарахтлар таъминлайди. қуёш ёритган барглар кучли қизийди. бироқ соядаги баргларнинг температураси атрофдаги муҳит температурасидан пастроқ бўлиб туради, бунинг сабаби барг пластикалари намликни кучли буғлантиради. шу сабабли ката дарахт барглари юзининг катталиги ҳисобига кунига 300л дан ортиқ сувни транспирация қилиш қобилиятига эга. интенсив буғланиш натижасида дарахт сиртининг ва мос равишда атроф-муҳитнинг совуши эффекти намоён бўлади. барги кенг бўлган дарахт жинслари (эман, липа, каталька) сувни кўп буғлатади, барги оч юпқа бўлган дарахтлар (глидечия, лох ва бошқ) сувни камроқ буғлантиради. дарахтлар ва буталар ҳавонинг намлигини …

ифаларидан бири – соя ҳосил қилиш, тўғри қуёш радиациясини камайтириш. бу ерда дарахт жинсларини танлаш муҳим аҳамиятга эга: масалан, липа ва каштан дарахтлари сояси ясен ва оқ акацияникидан икки марта зичроқдир. соя режими қуруқ ва иссиқ иқлимли ўзбекистон шаҳарлари учун айниқса муҳимдир. қулай шароит яратиш учун кўчалар, парклар, ҳиёбонларни айниқса, ёз даврида шамоллатиш ҳам анча муҳим аҳамиятга эга. даратларнинг жуда зич ҳолда эқилиши паркда, ҳиёбонда, кўчада ҳаво циркуляциясига қаршилик қилади, бундай жойларда ҳаво дим бўлади. зангори массив барглари остидаги ва очиқ жойдаги ҳаво температуралари орасидаги фарқ қуёшли кунларда массивнинг соя тушган қисмида маҳаллий шамолларни гененрациялайди. дарахтларнинг бу хоссасидан яқин жойдаги қурилиш ва турли хил майдончалар ва дам олиш масканларини режалаштиришда вентиляция воситаси сифатида фойдаланиш керак. экилган дарахтларнинг ҳавонинг таркиби ва тозалигиаг таъсири. маълумки, дарахтлар ва буталар ҳаводаги углерод икки оксиди газини ютиб, уни кислород билан бойитилади. бирга дарахтлар 1 соатда 8 кг карбонат ангидридни ютади, худди шунча миқдордаги карбонат ангидридни …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "шаҳарларни кўкаламзорлаштириш"

1483382382_66953.doc шаҳарларни кўкаламзорлаштириш режа: 1. ўсимликларнинг микроиқлимга таъсири. 2. ўсимликлар ва ҳавонинг ифлосланиши. 3. шовқинга қарши курашишда ўсимликларнинг аҳамияти. ердаги ҳаётни ўсимликларсиз тасаввур қилиб бўлмайди. инсонни ўраб турган муҳитнинг шаклланишида уларнинг аҳамияти жуда юқори ва хилма-хилдир, чунки ўсимликлар санитария- гигиеник вазиятни яхшилаш хоссаларига эгадирлар. ўтказилган дарахтлар гамол кучини, шовқинни пасайтиради, иссиқлик режимини тартибга солади, ҳавони чангдан ва зарарли саноат чиқиндиларидан, патоген микроорганизмлардан тозалайди ва уни намлантиради, бу эса жуда кўп соғломлаштирувчи аҳамиятга эга. ўтказилган дарахтлар шаҳар – қишлоқлар аҳолисининг дам олиши, оммавий маданий -оқартув тадбирларини, жисмоний тарбия ҳамда соғломлаштириш ишлари...

DOC format, 83.5 KB. To download "шаҳарларни кўкаламзорлаштириш", click the Telegram button on the left.

Tags: шаҳарларни кўкаламзорлаштириш DOC Free download Telegram