герберт сперсеннинг эволюцион концепцияси

DOC 89.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1354798199_40656.doc герберт сперсеннинг эволюцион концепцияси www.arxiv.uz режа: 1. эволюционизм ва унинг фалсафада карор топиши. 2. г.спенсернинг синтетик фалсафаси. 3. спенсер социалогиянинг урни ва роли тугрисида. даставвал социал фалсафада илгари сурилган тараккиёт гояси 19-аср урталарида келиб табиётшунослик фанларида тасдиклана бошлади. айникса биологиядаги эволюцион ривожланиш концепцияси мухим ахамиятга эга булди. ч.дарвиннтнг 1859 йили “табиий танланиш йули билан турларнингшкелиб чикиши” асари эълон килинганидан кейин эволюционизм гояси фан ва фалсафада мустахкам урин эгаллади, олимларни янгидан янги тадкикотларга рагбатлантирди. бу гоя социологияга хам кириб келди ва у тадкикотчилар эътиборини урганилаётган ходисаларининг генетик келиб чикишига эътибор беришга ундади. шу муносабат билан бу давр социологияси ибтидоий жамиятлар, этнография фольклорни урганувчи фанлар билан узвий богланди. социологлар эмпирик материаллар ахамиятини камситмаган холда купрок назарий коидаларга хусусан эволюциянинг умумий конунларини билишга харакат килдилар. эволюционизм тарафдорлари сифатида льнис морган г1818-1881г, жон макленон г1827-1881г,иоган баковен -1815-1887г, эдвард тайлор г1832-1917г, жеймс фрейзер г1854-1941г кабиларни курсатиш мумкин. бирок эволюционизм гояларини ривожлантириш ва кенг таргиб …
2
таъсир курсатади. г. спенсер ч.дарвининг “турларнинг келиб чикиши” асарига юкори бахо берди. а. смит ва р. мальтуснинг асарлари спенсерга кучли таъсир курсатди,улар радикал буржуа материализми ва индивидуал эркинлик гоясини сурган эдилар. спенсер улар изидан бориб индивидуал эркинлик ва ракобат эркинлигини куллаб кувватлади. спенсернинг фикрича ходисаларнинг табиий ривожланишига хар кандай аралашиш айникса социал планлаштиришяхшилар хисобига ёмонларни рагбатлантиришга олиб келади. спенсер давлатнинг ижтимоий хаётдаги ролини чеклашни, хатто камбагалларга ёрдам бериш ёки болаларни тарбиялаш тугрисида гамхурлик килишдан кескин воз кечишни талаб этди. у мустамлакачилик экспанциясини кескин танкид килди, чунки бу давлат бюрократиясининг кучайишига олиб келади,деб хисоблади. эволюционизм тарафдорлари орасида факат спенсергина фундаментал коидаларни механика терминлари: модда ,харакат,куч,ва бошкалар оркали ифодалади. модда ва кучнинг доимийлиги конунидан эволюция конуни келтириб чикаради. энг умумий эволюция гояси спенсер дунёкарашида марказий урин эгаллади.унинг бутун интилиши ана шу гояни асрлашга каратилади. хар кандай объектнинг эволюцияси алокасизликдан алокадорликка бир хилликдан куп хилликка ноаникликдан аникликка утиш билан характерланади. спенсер уз фалсафий …
3
органик эволюцияда шундай ходисалар учрайдики, уларни ноорганик ва органик эволюцияда учратиб булмайди. жамият табиатнинг бир кисмидир,шу маънода у табиий объект булиб,”ижтимоий шартнома ёки илохий ирода билан сунъий равишда яратилган эмас.спенсернинг фикрича инсон табиий холатда куп жихатдан гайри социалдир. инсон ибтидоий жамоаларининг юкори органик системаларига узок давом ётган эволюцияси натижасида социал мавжудот булиб колади.спенсер мальтус изидан бориб социогенезнинг энг мухим омили сифатида ахоли сониннинг усиб боришини курсатади. ана шу омил инсондан яшаб колиш ва социал ташкилотга мослашишини талаб эта бошлади. уз навбатида социал ташкилот кишиларда социал хис,интелект ва мехнат малакаларининг ривожланишига олиб келди. табиий эволюциянинг гоясини энг умумий тарзда куриб чикишдан ижтимоий ривожланишни тавсифлашга утади. социология спенсернинг фалсафий системасини нихоясига етказди. унинг социологик назарияси “ссоциологиянинг асосланиш”ларида ифодаланилади. унда социологиянинг предмети вазифалари ва муамолари биринчи марта системали баён этилди. у социологиянинг зарур эканлигини асослашга харакат килди,чунки жамият табиатнинг бир кисми булиб табиий табиат конунига буйсунади. спенсер жамият мохиятини илохий изохлашни танкид килибгина …
4
урсатади. социал фактларни махсус приборлар гасбоб ускуналарг ёрдамида улчаш микроскоп оркали кузатиш мумкин эмас. социал фактлар эволюцион жараёнлар содир буладиган ходисалардир.гмасалан структура вафункциаларнинг дифференциялашуви сиёсий ташкилотнинг мураккаблашуви ва бг спенсер тадкикот амалиётини умумлаштириб социологик билишдаги объектив кийинчиликларни курсатди социал ходисаларнинг вакт нктаи назаридан узок давом этиш сабаб окибат алока урни аниклашни кийинлаштиради тарихий вокеаларни мифологиялаштиришга омма онгидаги стереотиплар таъсирини кучайишига олиб келади. социология предметини тушунишда спенсернинг социал институтлар конфепцияси мухим ахамиятга эгадир. спенсернинг фикрича социал институтлар кишиларнинг биргаликдаги хаётни ташкил этиш механизмларидир. социал институтлар табиатан носоциал мавжудот булган инсонинг социаллашувига имкон яратади. институтлар эволюция жараёнида онгли фаолият ёки ижтимоий шартнома оркали вужудга келади. социологиянинг вазифаси социал институтларнинг узаро таъсирини урганишдир. социал институтлар гояси жамиятнинг структур элементи сифатида спенсергдан анча илгари вужудга келган эди бирок спенсер уни яхлит концепцияга айлантирди. бу социалогиянинг муаммолари ва методлари ривожига кучли таъсир курсатди. спенсер социал институтлар тахлилини худди конт сингари оиладан бошлади. жинслар уртасидаги тартибсиз …
5
конфликтлар ва урушлар сиёсий урушлар ва синфий структура булишида хал килувчи рол уйнаган. синфлар бир халкнинг бошка халкни забт этиши окибатида эмас, балки жамият ички ташкилотининг уруш вазифаларига буйсундирилиши окибатида вужудга келгант. уруш ибтидоий гурухларни дохийлар йулбошчилар ва уларнинг иродасини бажарувчи ижрочиларга жангчи ва дехконга ажратади,мулкий тенгсизликнинг усишига олиб келади. сиёсий институтлар барпо этишни талаб килди яъни марказий хокимият органлари армия,полиция, суд ва хоказолар тузишни талаб этди. традициялар асосида хукук вужудга келди,мулк институтининг мустахкамланиши солик тизимининг пайдо булишига олиб келди. уруш ва мехнат давлатни вужудга келтирди, бошлангич даврларда зурлик ва харбий конфликтлар хал килувчи рол уйнади,чунки мудофа эхтиёжи ёки босиб олиш жамиятни купрок жипслаштиради ва тартиб солади. ижтимоий ишлаб чикариш мехнат таксимоти жамиятни бирлаштирувчи куч сифатида намоён булади.спенсер давлатнинг ролини чеклаш тарафдори эди,чунки кучли давлат индивидуал эркинликларни чеклашга олиб келади. спенсер “социал статика” асарида “тенг эркинлик” конунини очиб берди. унга кура бир кишининг эркинлиги бошка кишининг эркинлигини бузмаса инсон хар …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "герберт сперсеннинг эволюцион концепцияси"

1354798199_40656.doc герберт сперсеннинг эволюцион концепцияси www.arxiv.uz режа: 1. эволюционизм ва унинг фалсафада карор топиши. 2. г.спенсернинг синтетик фалсафаси. 3. спенсер социалогиянинг урни ва роли тугрисида. даставвал социал фалсафада илгари сурилган тараккиёт гояси 19-аср урталарида келиб табиётшунослик фанларида тасдиклана бошлади. айникса биологиядаги эволюцион ривожланиш концепцияси мухим ахамиятга эга булди. ч.дарвиннтнг 1859 йили “табиий танланиш йули билан турларнингшкелиб чикиши” асари эълон килинганидан кейин эволюционизм гояси фан ва фалсафада мустахкам урин эгаллади, олимларни янгидан янги тадкикотларга рагбатлантирди. бу гоя социологияга хам кириб келди ва у тадкикотчилар эътиборини урганилаётган ходисаларининг генетик келиб чикишига эътибор беришга ундади. шу муносаб...

DOC format, 89.0 KB. To download "герберт сперсеннинг эволюцион концепцияси", click the Telegram button on the left.