ёшларнинг демографик холати ва оила

DOC 97.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1354622185_40549.doc 0… www.arxiv.uz режа: 1. ёшларни демографик холатини урганиш 2.ёшларни социал муаммолари. 3.шахар ва кишлок ёшларининг ижтимоий муносабати. ёшлар жамиятининг алохида ижтимоий демографик гурухи хисобланиб,бу гурухга 16-29 ёшдаги ахоли киради.жамиятнинг ижтимоийлар иктисодий тараккиётида ёшлар алохида ахамиятга эгадир.чунки ёёш авлод жамиятнинг ижтимоий,демографик тизимини янгилаб туради. ахоли сонининг узликсиз купайиши, янги оилаларнинг ташкил топиши асосан ёшларга богликдир. узбекистон каби ахоли сонида ёшларнинг салмоги юкори булган давлатларда ушбу гурухни атрофлича урганиш мухим ахамиятга эгадир.статистик маълумотларга караганда ахолининг туртдан бирини ёшлар ташкил килади.ахоли салмогида ёшларнинг куплиги асосан анъанавий куп болалик туфайлидир.бу хол ахоли микдорининг ошиб боришига таъсир курсатиб, ёшлар салмогининг кескин равишда усишига олиб келади. маълумки, узбекистон дунёдаги тугилиши даражаси юкори булган давлатлардан бири хисобланади. бмтнинг маълумотларига караганда кейинги 5-5 йил мобайнида 1990-1996 йилларда дунё буйича хар 1000 кишга нисбатан тугилган болалар сони уртача 25-26 нафарини ташкил этган булсаузбекистонда бу курсаткич 28-29 нафарни ташкил этади.узбекистонда тугилишнинг бундай юкори холда саклаб келаётганлиги, мутахассисларнинг курсатишича мамлакатнинг …
2
лар сони 13% камайди. бу хол асосан 35- 40 еш гурухидаги оилаларда фарзанд куришнинг кискариб кетиши хисобига руй берди .улкамзда тугилишнинг камайиб бориши оилада бешинчи, олтинчи, еттинчи ва ундан кейин фарзандлар тугилишнинг камайиб боришида хам яккол кузатилади. масалан: 1970 йилда узбекистонда жами тугилган болаларнинг 49,5 %ни оила бешинчи, олтинчи ва ундан кейинги булиб тугилган фарзандлар ташкил этган булса, бугунги кунга келиб, бу курсаткич деярли 5 баробарга камайди. хозирги даврда тугилаётган болаларнинг асосий кисмини оила биринчи, иккинчи, учинчи булиб тугилган болалар ташкил этмокда. ана шу тугилаётган балаларнинг 79-80 % 16-29 ёшдаги оналарга тугри келади. бу хол мамлакат демографик тараккиётида ёшларнинг хиссаси нихоятда юкори эканлигидан далолат беради. айникса 10-15 йил мобайнида тугилишда 20-24 ва 25-29 ёшдагиларнинг улуши ортиб бормокда. масалан, 1980 йилда хар 1000 нафар 20-24 ёшдаги аёлларга нисбатан тугилган болалар сони 273,6 нафарни ташкил этган булса, 1995 йили бу курсаткич деярли 300 нафарни ташкил этди: 25-29 ёш гурухларидаги аёлларда эса мос …
3
содий тарккий этган давлатларда истикомат этувчи ёшларнинг оила хакидаги фикрлари эса узбекистон ёшларнинг фикрларидан анча фарк килади. масалан, полшада мутахассислар томонидан утказиладиган социологик-демографик тадкикоти 14-16 ёшли усмирларга «сиз келажакда оила курасизми?» деган савол билан мурожат этилганда, бу саволга тадкикотда катнашган ёшларнинг 60-69 % яшаш учун оила куриш шарт эмас кабилида жавоб беришган. энди ёшларнинг оилада фарзандлар сонига булган муносабатларига мурожат этайлик. юкорида кайд этилган тадкикотлардан бири ёшларнинг оиладаги фарзандлар сонига булган муносабати эди. шунинг учун биз тадкикотда иштирок этган ёшларга «сизнингча оилада неча фарзанд булгани маъкул» деган савол билан мурожат килдик. табиийки оиланинг ташкил топиши ва фаровон яшашига таъсир этувчи иктисодий муаммоларнинг кескинлашуви ёш фарзанднинг оилада фарзанд куриш хакидаги режаларга маълум даражада таъсир этади. 1976-1980 йилларда тугилган, лекин хали оила курмаган, мамлакатнинг турли вилоятларида истикомат этувчи, турли ижтимоий гурухларга мансуб 1600 йигит киз билан оилада фарзандлар сони хакида сухбат утказилди. уларнинг аксарияти шахаларда 2-3, кишлокларда 3-4 болали оилаларни макбул оила …
4
0-1944 4,0 4,7 5,1 6,3 1945-1949 4,1 4,5 5,5 5,6 1950-1954 3,5 2,8 5,7 5,5 1955-1929 3,8 3,0 5,8 5,1 ёш авлод 1960-1964 3,6 3,4 4,3 4,3 1965-1969 3,2 3,6 4,8 4,1 1970-1974 3,0 3,7 4,0 3,4 1075-1979 3,1 3,5 4,1 3,6 жадвал маълумотларидан куриниб турибдики, узбекистонда авлоддан авлодга утиб утиб борган сари олада фарзандлар сони хакида фикрлар узгариб бормокда. бу холни 1996 йили ёшлар уртасида утказган тадкикот натижалари хам тасдиклайди. ушбу тадкикот натижаларнинг курсатишича, йигитларнинг 9,2 % - 1-2; 54,8 % 3-4; 28,6 % - 5-6; ва колган 7 % - 7 ва ундан куп фарзандли оилани макбул деб хисоблаган булсалар, кизлар орасида бу курсаткич эса куйидагича:19,4 % - 1-2; 62,7 % - 3-4; 11,9 % - 5-6 ва 6 % оилада – 7 ва ундан куп фарзанд булишини макбул хисобладилар. бу тадкикот натижасидан биз хозирги ёш авлоднинг фарзандлар сонига булган муносабати кам фарзандлик сари узгарганлигини куришимиз мумкин. демак, …
5
итларни хисобга олган холда, масалага янгича ёндашишни талаб килади. чунки, бир томондан, социализм даврида бунёд этилган ижтимоий – иктисодий муносабатлар, тушунчалар емирилиб, эскириб бормокда. куплари хозирга келиб яроксиз булиб колди. иккинчи томондан, янги ижтимоий иктисодий муносабатларга асосланган ижтимоий карашлар хали тула шакллангани йук. юкоридаги фикрлардан шуни англаш мумкинки, ёшлар билан боглик булган барча муаммоларни илмий-амалий жихатдан урганувчи ёшлар социологиясининг жамият хаётидаги ахамияти накадар катта. ёшлар социологияси xx асрнинг 20-йилларида олмонияда, акшда ва францияда шаклланди. 1928 йилда к. мангеймнинг «авлод муаммоси» асари босилиб чикди. бу асар ёшларнинг социологик муаммолари илмий асосда урганадиган дастлабки асарларидан эди. xx асрнинг 60-йилларидан ёшлар муаммоларини тахлил килишга ва ечишга каратилган куплаб чоп этила бошлади. олмонияда ёшлар мияси буйича г. шельскийнинг «скептик авлод» (1957), ф. тенбрукнинг «ёшлар ва жамият» (1962) венадаги социологик институт директори л. розенмайрнинг «эмпирик социал тадкикот буйича кулланма» (1969), америка социологи д. кемпоелнинг «социализация буйича спаровчник» (1969) америка социологи с. эйзенштаднинг «авлоддан авлодга» (1966) …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ёшларнинг демографик холати ва оила"

1354622185_40549.doc 0… www.arxiv.uz режа: 1. ёшларни демографик холатини урганиш 2.ёшларни социал муаммолари. 3.шахар ва кишлок ёшларининг ижтимоий муносабати. ёшлар жамиятининг алохида ижтимоий демографик гурухи хисобланиб,бу гурухга 16-29 ёшдаги ахоли киради.жамиятнинг ижтимоийлар иктисодий тараккиётида ёшлар алохида ахамиятга эгадир.чунки ёёш авлод жамиятнинг ижтимоий,демографик тизимини янгилаб туради. ахоли сонининг узликсиз купайиши, янги оилаларнинг ташкил топиши асосан ёшларга богликдир. узбекистон каби ахоли сонида ёшларнинг салмоги юкори булган давлатларда ушбу гурухни атрофлича урганиш мухим ахамиятга эгадир.статистик маълумотларга караганда ахолининг туртдан бирини ёшлар ташкил килади.ахоли салмогида ёшларнинг куплиги асосан анъанавий куп болалик туфайлидир.бу хол ахоли микдор...

DOC format, 97.5 KB. To download "ёшларнинг демографик холати ва оила", click the Telegram button on the left.