никох ва оила социологияси

DOC 136,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1354710984_40601.doc никощ ва оила социологияси www.arxiv.uz режа: 1. оиланинг социал мохияти, хамда унинг ахлокий ва хукукий асослари 2. оиланинг функциялари ва унинг типлари 3. хозирги даврда оила ривожидаги социал хусусиятлар никох ва оила муносабатлари кадимги даврлардан бошлаб илмий тадкикотлар манбаининг бир йўналишини акс эттириб, социал тизимни ташкил этувчи социал инстиутларнинг алохида фукцияга эга бўлган бир бўлаги хисобланади. маълумки, хар бир социал институт ўзига хос функцияни бажаришга йўналтирилгандир. турли йўналишдаги социологлар бу социал институтларнинг алохида функцияларини ўрганишга киришиб, классификациялашга уринганлар. бу сохада анча тўлик ва кизикарли маълумотларни социологлар с.липсет, д.ландберг ва бошкаларнинг «институционал мактаб» социологияси манбаларидан олишимиз мумкин. ана шу социал институтлардан бири оила хисобланади. классик социологларнинг назарияларида социал институтлар амал килишига кура иккига ажратиб курсатилган: оддий ва мурккаб. оддий социал инстиутнинг классик мисолида оила институтини кўриб чикишимиз мумкин. а.г. харчевнинг маълумотига кўра - оила кишиларнинг никох ва кон-кариндошлик хусусиятига кўра бирлашмаси бўлиб, ижтимоий турмушни шакллантириш ва биргаликдаги жавобгарликларига кўра боғланган …
2
одлар ва жинслар ўртасида), тобелик (оила аъзолари ўртасидаги, оила бошлиғи, катталар) ва хоказо. шунга кўра оила бир кичик давлат бўлиб, у давлатнинг шаклланиш асоси, унинг модели, оила социал функциялари эса - жамият функцияларини акс эттиради. п.сорокин ўзининг социологик тадкикотларида оилавий келишмовчиликлар, уларнинг сабаблари ва окибатлари хакида кенг тўхталиб ўтган . л.призберг ўзининг социал конфликтлар (1982 й.) асарида оилавий келишмовчиликлар ва уларнинг окибати, жамият таракки¸тига таъсири хакида маълумотлар келтириб, уларнинг олдини олиш ва окибатларига карши курашиш жамият олдига кўйиладиган мухим вазифалардан бири эканлиги таъкидлаган. оиланинг хукукий асосларини куйидагилар ташкил килади (асосийлари): 1. инсон хукуклари умумжахон деклорацияси (1948 йил декабрь) 16-моддада берилган. 2. ўзбекистон республикасининг конституцияси 63-66-моддаларда ба¸н этилган. 3. ўзбекистон республикасининг оила кодекси (1998 йил 30 апрелда кабул килинган) 8 бўлим 238 моддадан иборат. 4. ва бошка шулар доирасида кабул килинган норматив хужжатлар. 2. оиланинг функциялари ва унинг типлари ўзбекистон республикаси конституцияси (63-модда)да таъкидланганидек, “оила жамиятнинг асосий бўғинидир хамда жамият ва …
3
рнинг ахволи каби йўналишлар мухим социологик тадкикот объекти бўлиб келмокда. аслида оиланинг вужудга келиши ва шаклланишида куйидаги оила турлари мажуд бўлган: 1. группавий оила: ибтидоий жамоа тузумида эр-хотин умумий бўлган. 2. патриархал оила: жуфт оила билан моногом оила ўртасидаги оралик шаклида бўлган. 3. моногом оила: бир никохли (хозирги) оила вужудга келган. оила-никох социологияси турмуш тарзи социологияси билан узвий боғлик холда олиб караб ўрганилади. зеро, оила билан боғлик бўлган барча масалалар кишилар турмуш тарзи таркибига киради. аммо, оила жамиятнинг кичик ячейкаси сифатида махсус социологик тадкикотга мухтож. шунинг учун хам оила-никох социологияси махсус социологик назария сифатида хозирги давр жамият ижтимоий ха¸тини илмий жихатдан ўрганишда мухим ахамиятга эгадир. хозирги кунда жахон мамлакатларида никохнинг куйидаги турлари мавжуд: 1. моногом никох. никохнинг бу тури энг кўп таркалган бўлиб, 2 та шахс ўртасида амалга оширилади. 2. полигиния никох. юнонча поли – кўпчилик, гиния – никох, яъни битта эркакнинг бир неча а¸ллар билан конуний никохда турилишидир. бу …
4
иялар тўғрисида ғамхўрлик. 5. бурч ва мажбуриятларни хис килиш. 6. муомала талабларини кондириш. 7. бўш вактдан унумли фойдаланиш. айникса, оилада бола тарбияси, кексаларга ¸рдам, мехнатга ла¸катини йўкотганларга ғамхўрлик килиш, оилавий анъаналарни саклаш ва маънавий муносабатларни тартибга солиш каби мухим ахамиятга эга ижтимоий муносабатлар мужассамлашгандир. оилада “вояга етган, мехнатга ла¸катли фарзандлар ўз ота-оналарига ғамхўрлик килишга мажбурдирлар” . шундай килиб, “оила турмуш ва виждон конунлари асосида курилади, ўзининг кўп асрлик мустахкам ва маънавий таянчларига эга бўлади, оилада демократик негизларга асос солинади, одамларнинг талаб-эхти¸жлари ва кадриятлари шаклланади”. хозирда, турли мамлакатларда, жумладан ўзбекистон республикасида хам оиланинг моддий неъматлар ишлаб чикариш функциясининг салмоғи янада ортмокда. бозор муносабатларининг таркиб топиши натижасида бу функциянинг бажарилиши, оиланинг бошка функцияларининг фаол амал килишига сезиларли таъсир кўрсатмокда. масалан: оилавий кичик корхоналар, устахоналар, кооперативлар, оилавий фермер хўжаликлари, ижара пудратлари каби ишлаб чикариш функциясининг амал килиши билан жамият таракки¸тида нафакат иктисодий жихатдан ахамиятлирокдир, кўп жихатдан ахолини ижтимоий фойдали мехнат билан банд килиш, …
5
рзандларини ва шу оила таркибига кирувчи кариндошларни хам ўз ичига олади. оила-никох муносабатларининг асосий принциплари: 1. якка никохлик тамойили (факат битта). 2. никохнинг ихти¸рийлиги. 3. ажралишнинг эркинлиги (давлат томонидан назорат килинади). 4. оила ва оилавий муносабатларда эр-хотиннинг тенг хукуклиги. 5. болаларни биргаликда тарбиялаш томойили. оила ижтимоий институт сифатида муайян даражаларга эга бўлади. дастлаб, эр-хотиннинг никохдан ўтиши окибатида оила вужудга келади. биринчи фарзанднинг дун¸га келиши эса - болали оилани юзага келтиради. бу холат оилани янада мустахкамлайди. хаттоки, бир-бирларини севиб курилган оила хам, агарда фарзандли бўлмаса, мустахкам бўла олмайди, бундан кўриниб турибдики, оиланинг авлод колдиришлик функцияси жамият ха¸тида хам, оила мустахкамлигини саклашда хам мухим роль ўйнайди. оиланинг яна бир даражаси - кўп болали оилалар сони хозирга келиб, маълум ижтимоий-иктисодий омиллар таъсири билан борган сари камайиб кетмокда. оила типининг мухим белгилари куйидагилар хисобланади: оила аъзоларининг ¸ши, оиладаги бола сони, мураккаб оилалар, бундай оилалар бизнинг шароитимизда кўплаб учрайди. бунадай оила таркиби бир неча - …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "никох ва оила социологияси"

1354710984_40601.doc никощ ва оила социологияси www.arxiv.uz режа: 1. оиланинг социал мохияти, хамда унинг ахлокий ва хукукий асослари 2. оиланинг функциялари ва унинг типлари 3. хозирги даврда оила ривожидаги социал хусусиятлар никох ва оила муносабатлари кадимги даврлардан бошлаб илмий тадкикотлар манбаининг бир йўналишини акс эттириб, социал тизимни ташкил этувчи социал инстиутларнинг алохида фукцияга эга бўлган бир бўлаги хисобланади. маълумки, хар бир социал институт ўзига хос функцияни бажаришга йўналтирилгандир. турли йўналишдаги социологлар бу социал институтларнинг алохида функцияларини ўрганишга киришиб, классификациялашга уринганлар. бу сохада анча тўлик ва кизикарли маълумотларни социологлар с.липсет, д.ландберг ва бошкаларнинг «институционал мактаб» социологияси манбаларидан о...

Формат DOC, 136,5 КБ. Чтобы скачать "никох ва оила социологияси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: никох ва оила социологияси DOC Бесплатная загрузка Telegram