1917-1945 yillarda g'arbiy ovro'po mamlakatlari va aqsh teatri

DOC 69.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1527195635_71759.doc 1917-1945 yillarda g'arbiy ovro'po mamlakatlari va aqsh teatri reja: 1. fransuz teatri 2. tafakkur dramasi 3. jan anuy (1910-1987-y.) adabiyot va san'at xx asrda turli falsafiy maktab, siyosiy g'oyalar ta'sirida misli ko'rilmagan yangi va xilma-xil ifoda usullari bilan boyidi. 1910-yillarda germaniyada tug'ilgan ekspressonizm yo'nalishi xx asr san'atiga xos voqelik bo'lib, u birinchi jahon urushi davrida sarosimaga tushgan ziyolilar kayfiyatining badiiy in'ikosiga aylandi. bu oqim 1920-yillarning o'rtalarigacha nemis teatri va dramasida o'zini namoyon etib, nihoya topadi. syurrealizm («oliy realizm*) yo'nalishi ham jahon urushi tu-fayli yuz bergan mushkul ijtimoiy sharoitda awal fransiyada paydo bo'lib, so'ng ovro'po miqyosida ildiz ota boshladi. umuman olganda, ko'zdan kechiriluvchi tarixiy davrda san'at o'tkinchi oqimlar ta'sirida emas, balki asosiy badiiy yo'nalish demokratik realizm bayrog'i ostida rivojlanib bordi. 30-yillarda dramaturgiya va teatr sohasida keng tarqalgan rivoyatnavislik xx asr badiiy izlanishlarining muhim xususiyatiga ay-lanadi. 20-yillar va ayniqsa 30—40-yillarda yu. o'nil, t. s. eliot, j. jirodu, j. anuy, j. sartr …

, yorug' dunyo azoblariga mardonavor peshvoz chiqishi, ya'ni ruhiy kuchning ustuvorligi g'oyasi ifoda etildi. sartning shu yo'nalishda yozilgan «pashshalar» (1943) pye-sasi urush davri sharoitida qarshilik harakati g'oyasiga hamohang tarzda jaranglaydi. jan anuyning «antigona» (1943) asari ham ekzistensializm usuli ta'siri ostida yozilgan. tafakkur dramasi jan jirodu (1882—1944) tafakkur dramasining yirik namoyan-dalaridan biri bo'lib, dramaturgiyaga 1928-yili o'z romani asosida yozilgan ilk «zigfrid» dramasi bilan kirib kelgan. asarda jangda jarohatlanib, xotirasidan ajralgan, nemislarga asir tushgan fransuz adibi jak forestening fojiali qismati haqida hikoya qilingan. fo-reste nemis sifatida qabul etilib, fashistlar germaniyasida zigfrid nomi bilan milliy qahramon, jangovar ruh ramzi sifatida ulugianadi. dramada jirodu fransuz tafakkur dramasi an'analari asosida yirik falsafiy-ijtimoiy masalalarni umumlashtirish layoqatini namo-yon etdi. drama militarizmga, urush korchalonlariga qarshi qahr-g'azab o'tiga to'la edi. pyesada zigfrid urush tufayli o'tmishidan, yashashga loyiq borlig'idan ajraydi. butun pyesa davomida u o'zini o'zi topishga urinadi. zigfrid — foreste atrofida ikki xil intilish orasida kurash boradi: yeva degan …

ng urush va tinchlik muammolariga qaratilgan «troya urushi bo'lmaydi» (1935), «elektra» (1937), «qo'shiqlar qo'shig'i» (1938) pyesalari paydo bo'ladi. «troya urushi bo'lmaydi* fransuz tafakkur dramasining yirik namunalaridan biriga aylandi. tragediya andromaxaning «urush bo'lmaydi* degan so'zlari bilan boshlanadi. lekin urush bo'ladi. bunga xudolarning dahli yo'q. bu qirg'inbarotga odamlarning o'zlari javobgar edi. gekto: «barcha odamlar mas'uldir*, deya an-dromaxa, gekuba bilan yelkama-yelka turib urushning oldini olish-ga bor kuchini sarflaydi. u parisni yelenadan voz kechishga ko'ndiradi, go'zal yelenani o'z yurtiga ketishga rozi qiladi, ayaks-ning haqoratlariga chidab, «urush qopqasi»ni ochilib ketilishiga to'siq bo'lishga urinadi, lekin jazavaga tushgan kuchlar qarshisida bu urinishlar behuda bo'lib chiqadi. tragediya mohiyatini g'oyalar to'qnashuvi belgilab bergan edi. bu asarda jirodu ijodiga xos in-songa va uning ma'naviy qudratiga bo'lgan ishonch va ayni chog'da yurtlar, xalqlar orasida o'zaro ahillikning yo'qligiga achinish va o'kinch tuyg'ulari qorishiq tarzda namoyon bo'ladi. jirodu asarlarida o'zaro g'oyaviy kurashlar yetakchi mavzu sifatida aks ettirilsa-da, lekin u hech qachon sinfiylik g'oyasini …

gan birinchi pyesasidayoq shunday muhim muammolar ko'tarildiki, keyinchalik ham muallif bu muammolarga tez-tez qaytadi. pyesada oldi-sotdi, pul, boylik hukm surgan muhitda insoniy baxt insof va diyonat haqida o'ylashning o'zi behudaligi idrok etilgan edi. «0'g'rilar bali» degan oqilona komediya-balet ham hudbinlik, haromxo'rlikka qarshi ohanglarga to'la edi. anuyning 30-yillar o'rtasi va ikkinchi yarmiga oid asarlarida ijtimoiy norozilik ohanglari baralla jaranglay boshlaydi. «bir ariston bo'lgan ekan» (1935) pyesasining markaziy qahramoni baobro'y burjua oilasidan chiqqan kishi bo'lib, u moliyaviy operatsiyada qonunni buzganligi uchun o'n besh yilga qamaladi. jazoni o'tab qaytgach, ongi qayta uyg'ongan bu kishi diyonatsiz tartibotdan yuz o'girib, oilani ham butkul tark etadi. «yuksiz sayyoh* (1936) pyesasi ham shunga o'xshash: birinchi jahon urushida og'ir jarohat olib, xotirasidan ajralgan gaston o'n sakkiz yillik umrini nogironlar uyida o'tkazadi, oxiri nufuzli, dav-latmand oilasini topadi. lekin qahramon ko'z o'ngida o'tmishi jonlanib, qad ko'taraveradi. zohiran shafqatli, muruwatli bu xonadonda aslida shafqatsizlik, aldov va yolg'onchilik hukm surardi. gaston o'z …

n voz kechishga ham boruvchi o'z ota-onalari qarshiligiga duch keladi. har ishni yeng ichida pishirib, manfaat ko'ruvchi molparast va johil kimsalar «murosasizlikka» bormagan terezani «yowoyi» deb tahqir etadilar. dramaning muhim jihati shundaki, unda insonga, uning tuganmas ichki kuch va layoqatiga bo'lgan ishonch g'oyasi bo'rtib turadi. anuy ijodidagi yangi bosqich urush yillari boshlanadi. fashist-larning fransiyaga bostirib kirishi, mamlakatda mutaassib kuchlaming bosh ko'tarib chiqishi, sotqinlik, murosasizlik — bularning hammasi anuyda kelajakka nisbatan ishonchsizlik tug'diradi, eski ideallardan ko'ngli qola boshlaydi. lekin teatr uchun asar yaratishda g'ayrat bilan ishni davom ettiraveradi. u av-val va yangi yozilgan asarlarini o'z ichiga oluvchi ikki turkum pye-salari majmuyini nashr ettiradi. 1942-yili «oqsichqon», «yuksiz sayyoh», «yowoyi qiz» va 1941-yili yozilgan «evredika» asarlarini o'z ichiga oluvchi «nursiz pyesalar* to'plamini e'lon qiladi. o'sha yilning o'zida «nurli pyesalar* to'plami («0'g'rilar bali», «leokadiya» 1939; «saniisdagi uchrashuv», 1941) ham nashr qilinadi. ayni shu vaqtda, keyinroq «yangi nursiz pyesalar* (1946) to'plamiga kiritilgan «antigona» (1942) asari …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "1917-1945 yillarda g'arbiy ovro'po mamlakatlari va aqsh teatri"

1527195635_71759.doc 1917-1945 yillarda g'arbiy ovro'po mamlakatlari va aqsh teatri reja: 1. fransuz teatri 2. tafakkur dramasi 3. jan anuy (1910-1987-y.) adabiyot va san'at xx asrda turli falsafiy maktab, siyosiy g'oyalar ta'sirida misli ko'rilmagan yangi va xilma-xil ifoda usullari bilan boyidi. 1910-yillarda germaniyada tug'ilgan ekspressonizm yo'nalishi xx asr san'atiga xos voqelik bo'lib, u birinchi jahon urushi davrida sarosimaga tushgan ziyolilar kayfiyatining badiiy in'ikosiga aylandi. bu oqim 1920-yillarning o'rtalarigacha nemis teatri va dramasida o'zini namoyon etib, nihoya topadi. syurrealizm («oliy realizm*) yo'nalishi ham jahon urushi tu-fayli yuz bergan mushkul ijtimoiy sharoitda awal fransiyada paydo bo'lib, so'ng ovro'po miqyosida ildiz ota boshladi. umuman olganda, ko'zda...

DOC format, 69.0 KB. To download "1917-1945 yillarda g'arbiy ovro'po mamlakatlari va aqsh teatri", click the Telegram button on the left.

Tags: 1917-1945 yillarda g'arbiy ovro… DOC Free download Telegram