1917-1945 yillarda o‘zbekistonda ta’lim tizimi va pedagogik fikrlar rivoji

DOCX 26 стр. 39,1 КБ Бесплатная загрузка

26 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 39,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 26

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 26

19-ma`ruza 1917-1945 yillаrdа o’zbеkistоndа ta’lim tizimi va pedagogik fikrlar rivoji. abdulla avloniyning hayoti va ijodiy faoliyati. reja: 1.o`zbekistonda 1917-1924 yillarda maktab va marifat 2.abdulla avloniyning hayoti va ijodiy faoliyati 3.abdulla avloniyning ”turkiy guliston yohud axloq” asari аdаbiyotlаr: 1.ҳошимов к., нишонова с., иномова м., ҳасанов р. педагогика тарихи– т.: ўқитувчи, 1996. 2. hashimov k., nishonova s pedagogika tarixi. – t.: “istiglol” нашриёти, 2005 3.history of pedagogy. william harold payne. gabriel compayre ulan press, 2012. 1.o`zbekistonda 1917-1924 yillarda maktab va marifat 1917 yil to`ntarishidan keyin markaziy osiyo xalqlarining hayotida ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, ma'naviy-mafkuraviy va xalq maorifi sohalarida keskin o`zgarish yuz berdi. turkiston o`lkasida milliy demokratiya vakillari, mashhur ma'rifatparvar ziyolilar tomonidan yangi usuldagi maktablarning keng tarmog`ini yaratish, maktab-maorif borasida zudlik bilan islohotlarni amalga oshirish yuzasidan bir qator takliflar ilgari surildi. bu davrda milliy ziyolilar faoliyati keng tus oldi, jumladan: jadidchi ziyolilar mahmudxo`ja behbudiy, munavvar qori, sadriddin ayniy, fitrat, cho`lpon, abdulla qodiriy, abdulla avloniy, hamza, …

2 / 26

sulmon bo`limi rahbariyatiga saylov bo`lib, unda munavvar qori rais (rektor), iso to`xtaboev birinchi muovin, burxon habib ikkinchi muovin, abdusamad qori ziyobov xazinador, muxtor bokir sarkotib bo`lib saylandi. 13 may (yakshanba) kuni toshkentning eski shahar qismida vikula morozovning sobiq do`koni binosi (hozirgi o`zbek yosh tomoshabinlar teatri)da musulmon aholi uchun “xalq dorilfununi” ochiladi. bu bo`lim tez orada o`ziga xos yirik bilim maskaniga aylanadi. universitet tarkibida ijtimoiy-iqtisodiy, tabiiy-matematika, tarix-filologiya, qishloq xo`jaligi va texnika fakulteti bor edi. 1919 yil fevraldan universitet qoshida ishchi fakulteti ham faoliyat ko`rsata boshladi. 1918 yil noyabrda toshkentda maxsus sharqshunoslik ixtisosligidagi oliy ta'limning to`ng`ichi — turkiston sharq instituti tashkil qilindi. institut haqidagi nizomda uning asosiy vazifalari qilib turkiston mahalliy aholisi va qo`shni mamlakatlar aholisi tilini yaxshi biladigan sharqshunos olimlar va amaliyotchi xodimlar tayyorlashdir, deb belgilab qo`yilgan edi. 1920 yilda turkiston xalq universitetiga muqobil turkiston davlat universiteti (keyin o`rta osiyo, hozirgi m.ulug`bek nomidagi o`zbekiston milliy universiteti) tashkil qilindi1. universitet faoliyatining birinchi …

3 / 26

munavvar qori, mahmudxo`ja behbudiy, hamza hakimzoda niyoziy, sadriddin ayniy, abdulla avloniy va boshqalar katta pedagogik ish olib bordilar. uzoq tarixga ega bo`lgan o`zbek xalqi, ijtimoiy-siyosiy, diniy to`siqlarga qaramay, markaziy osiyodagi boshqa xalqlar kabi ilg`or fikr egalarini, buyuk olimlarni etkazdi, insoniyatga ilm-fan, ma'naviyat sohasida o`lmas durdona asarlar, fikrlar qoldirdi. bunday ilg`or fikrli mutafakkir olimlarning asarlari turkiston o`lkasi maktablarida to 1917 yil oktyabr to`ntarishiga qadar asosiy manba sifatida foydalanib kelingan. jumladan, «haftiyak» kitobi bo`lib, unda qur'on suralaridan ettitadan biri tanlab olingan. taxminan, viii asrlarda yozilgan. x—xii asrlarda fors-tojik tilida islom dini ruknlari bayon etilgan “chorkitob”, xii asrlardan boshlab esa ahmad yassaviyning hikmatlari asosida bilimlar berilgan. abu nasr forobiy, yusuf xos hojib, abulqosim mahmud bin umar zamaxshariy, alisher navoiy asarlaridan ham keng foydalanilgan. zero, bunday nodir asarlar va sharq mutafakkirlarining oliyjanob hikmatlari, g`oyalari xix asrning oxiri va xx asrning boshlarida turkiston o`lkasida pedagogik va uslubiy fikrlarning taraqqiy etishida muhim rol o`ynadi. ayniqsa turkiston …

4 / 26

, endi turli vositalarni ishga solib yangi mazmundagi ma'rifatni tashviq qilish, tarbiya usullarini zamonaviylashtirish ta'limda qulay usullarni topish muammolari turar edi. bu borada turkiston o`lkasidagi dastlabki maktablarda ilg`or-ma'rifatparvar pedagoglar — toshkentlik saidrasul saidazizov, abdulla avloniy, namanganlik ishoqjon junaydullaev — ibrat, samarqandlik abduqodir shakuriy, saidahmad siddiqiy, ismatulla rahmatullaev, qo`qonlik hamza hakimzoda niyoziylar muhim rol o`ynashdi. ular xix asrning ii yarmida maydonga kelgan ma'rifatchilik harakatining merosxo`rlari sifatida butun o`lkada katta obro`ga ega bo`lib, rus, ozarbayjon, tatar va boshqa qardosh xalq pedagoglarining ta'lim-tarbiya haqidagi fikrlarini hamda darsliklarini o`rganib o`lka maktablarida keng yoyishda jonbozlik ko`rsatdilar. turkistonda ochilgan rus va tatar muallimlari boshchilik qilgan o`zbek maktablarida qo`llangan usullardan foydalanib o`zlari tashkil qilgan maktablarda uzoq vaqt davom etgan “hijo” usuli o`rniga “usuli savtiya”da ta'limni tashkil qildilar va darsliklar yaratdilar. turkistonda milliy davlat chegaralanishi o`tkazilganidan so`ng xalq ta'limi va pedagogik fikrlar (1924-1941) 1924 yilda amalga oshirilgan milliy davlat chegaralanishi natijasida mintaqa qartasi qaytadan tuzildi. sobiq sovet hokimiyati …

5 / 26

i. aksariyat hollarda esa rus pedagog olimlari yozgan darsliklardan foydalanildi. natijada o`zbek pedagogikasi markscha-lenincha nazariya doirasida shakllangan soxta fanga aylanib ketdi. bu davrda nafaqat pedagogika, balki boshqa fanlarning ham rivojlanishi sust kechdi. masalan, «o`zbekiston tarixi» aslida «sssr tarixi» darsligining ilovasi edi. «sssr tarixi» esa rossiya tarixidan iborat bo`lganligi ma'lum. xuddi shu kabi o`zbek pedagogikasi ham sovet pedagogikasining tarkibiy qismiga aylandi. o`sha davrlarda yozilgan ko`pgina pedagogik asarlar bugungi kunda o`z ahamiyatini yo`qotdi. chunki o`zbek pedagogikasi nihoyatda siyosiylashgan edi. pedagog olimlar tadqiqotlarida marks, engels, lenin asarlaridan ko`chirmalar asosiy o`rinni ishg`ol qilardi. bolalar va o`smirlarga umumiy ta'lim berishni tezlashtirish hamda kattalar o`rtasida savodsizlikni tugatish harakati boshlandi. 1930 yil 14 avgustda sobiq ssr ittifoqi markaziy ijroiya komiteti va xalq komissarlari soveti tomonidan qaror qabul qilindi. bu qaror umumiy boshlang`ich ta'limni joriy etish va savodsizlikni qisqartirishga yordam berdi. 30-yillarning oxirlariga kelib, umumiy etti yillik ta'limni amalga oshirishga kirishildi. biroq bu borada jiddiy xatoliklarga yo`l qo`yildi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 26 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "1917-1945 yillarda o‘zbekistonda ta’lim tizimi va pedagogik fikrlar rivoji"

19-ma`ruza 1917-1945 yillаrdа o’zbеkistоndа ta’lim tizimi va pedagogik fikrlar rivoji. abdulla avloniyning hayoti va ijodiy faoliyati. reja: 1.o`zbekistonda 1917-1924 yillarda maktab va marifat 2.abdulla avloniyning hayoti va ijodiy faoliyati 3.abdulla avloniyning ”turkiy guliston yohud axloq” asari аdаbiyotlаr: 1.ҳошимов к., нишонова с., иномова м., ҳасанов р. педагогика тарихи– т.: ўқитувчи, 1996. 2. hashimov k., nishonova s pedagogika tarixi. – t.: “istiglol” нашриёти, 2005 3.history of pedagogy. william harold payne. gabriel compayre ulan press, 2012. 1.o`zbekistonda 1917-1924 yillarda maktab va marifat 1917 yil to`ntarishidan keyin markaziy osiyo xalqlarining hayotida ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, ma'naviy-mafkuraviy va xalq maorifi sohalarida keskin o`zgarish yuz berdi. turkiston o`lk...

Этот файл содержит 26 стр. в формате DOCX (39,1 КБ). Чтобы скачать "1917-1945 yillarda o‘zbekistonda ta’lim tizimi va pedagogik fikrlar rivoji", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: 1917-1945 yillarda o‘zbekistond… DOCX 26 стр. Бесплатная загрузка Telegram