ўзбек анъанавий кийимларини ўрганилиш тарихи

DOC 62,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405492172_55695.doc ўзбек анъанавий кийимларини ўрганилиш тарихи кийимлар тарихига багишланган махсус илмий ишларни таҳлил этишдан олдин шуни ҳам айтиб ўтиш керакки, бир неча минг йиллик тарих билан юзлашган ўзбек миллий кииимлари тўғрисида қадимий ёзма меросимиз дурдоналарида ҳам эътиборга сазовор мулоҳазалар билдирилган. жумладан, ўзбек халқининг энг қадимий ёзма мероси «авесто» китобида, шунингдек ўрта асрларда яшаб ижод қилган машхур туркий тилшунос махмуд қошғарий, энциклопедист олим абу райхон беруний ва буюк давлат арбоби захириддин мухаммад бобур асарларида халқимизнинг қадимий кийимлари хақида қимматли маълумотлар берилган. европалик муаллифлар томонидан марказий осиё халқлари кийим-кечакларига оид дастлабки материаллар ўрта асрлардан, яъни: мазкур минтақага европаликлар томонидан илк экспедициялар уюштирилган даврдан бошлаб йигила бошланған. хусусан, xiii асрда мугулистонга сафар қилиш асноси-да мазкур минтақада бўлган марко поло, шунингдек, плано карпини ҳам марказий осиё халқларининг ўша даврлардаги кийим-кечаклари тўғрисида қимматли маълумотларни ёзиб қолдирган. xv аср бошида амир темур саройига элчи бўлиб келган ис-паниялик руи де гонзалес клавихо самарқандда икки йил яшаган ва …

н кўплаб сайёҳлар, элчилар, харбийларнинг йўлномалари ҳамда турли мақсадларда уюштирилган экспедиция иштирокчиларининг сафарномаларида минтақа тўғрисидаги дастлабки этнографик маълумотларни учратиш мумкин. бироқ, улар махаллий аҳолининг антропологик тавсифига, кўпроқ қиёфасига тухталиб ўтганлар ва айрим ўринлардагина кийим-бошлари тўғрисида маълумотлар беради. жумладан, е. мейендорф бухоролик аёллар ўзларининг таналарини буткул бер-китиб турувчи кенг кийим кийганликларини қайд этса, инглиз сайёхи а. борис ўзбек миллий кийимлари мажмуига кирувчи узун пошнали этиклар ва аёлларнинг катта оқ саллалари маҳаллий аёлларнинг фаҳоли кийим-бошлари деб ёзган. шунингдек бу даврда туркистонда бўлган п. небольсин ҳам бухороликлар, хиваликлар ва қўқонликларнинг миллий кийимлари ҳамда махаллий матолар тўғрисида жуда қисқа, лекин ўта қимматли маълумотларни келтириб ўтади. россия империяси ўрта осиёни босиб олгандан сўнг уни уз мақсадлари йўлида қрганишга киришиб, улка буйлаб қатор ил-мий экспедициялар уюштирди. натижада уша пайтда фаолият юргизган бир қатор илмий жамиятлар томонидан туркистон та-рихи ҳамда махдллий ахдгаининг моддий ва маънавий мадания-тига багишланган қатор илмий асарлар чоп эттирилди. умуман олганда, юқорида номлари кдйд …

н. xx афнинг 20-40 йилларида в.г. григорьев, о. а. сухарева каби этнограф ва шарқшунос олимлар томонидан илмий маълумотлар ва дала тадқиқотлари асосида ўзбекларнинг анъанавий кийимларига оид қатор янги асарлар ва маколалар эълон қилинди. айниқса, бу борада ўзбек этнограф олимаси м.бикжонова тошкент шаҳри ўзбекларининг анъанавий кийимларини ўрганшига доир қатор илмий изланишлари алоҳида эътиборга моликдир. xx асрнинг 50-60-йилларига келиб ўзбек халқининг анъана-вий кийимларини ўрганиш борасида янги давр бошланди. бу даврда турли тарихий-этнографик минтақаларда яшовчи ўзбекларнинг анъанавий кийимларини ўрганиш борасида янги-янги тадқиқодлар юзага келди. бу борада машхур элшунос олима о.а.сурхарева дала тадқиқотлари ва турли тарихий материаллар асосида ўзбекларнинг анъанавий кийимларига оид қатор фундаментал асарлар яратди. олиманинг марказий осиё халқлари кийимларини ўрганиш муаммоларига оид илмий ишларида минтақада яшовчи халқлар кийимларининг ўрганилиш тарихи ва келгусида мавзу доирасида тадқиқ қилиниши лозим бўлган муаммолар борасида қатор эътиборга молик фикр-мулохазалар баён қилинган. айниқса, бу даврда марказий осиё халқларининг анъанавий кийимларига бағишлаб эълон қилинган ишлар ичида миклухо-маклай номли этнография …

ий ўзбек кийимлари тахлилига алоҳида боб бағишанган бўлиб, эркак ва аёллар кийимлари, уларнинг ўзаро фархугари, тайёрланиши ва кийилиши хусусида қизиқарли хажвший мулоҳазалар баён қилинган. бош кийимлари ҳам анъанавий кийимларнинг асосий қисмларидан бирини ташкил қилади. қадимги даврлардаёқ бош кийимига караб ўзбекларнинг этник ва локал гурухларини фарқлаш мумкин бўлган. зеро, ўзбек аёлларининг анъанавий бош кийимлари санъатшунос ва этнограф олимлар томонидан жиддий тадкиқ этилган. умуман олганда, кўплаб муаллифлар аёллар юзиш ёпинчиқ тарзида тўсиб турувчи махсус либосларнинг келиб чиқиши исломдан аввалги анъаналар билан боғлиқ, деган хулосага келган. таниқли музейшунос мутахассислар т. абдуллаев ва с.а. хдсановаларнинг «ўзбеклар кийими» номли асарида ўзбекистан тарихи музейида сақланаётган кийим-кечакларнинг хоёб нусхалари асосида xix аср охири -xx аср бошларидаги бухоро, самарқанд, фарғона, тошкент ва хоразм минтақаларига хос эркаклар, аёллар, бо-лалар ҳамда турли табака вакиллари кийимлари тахлил қилинган. бу асар юқорида айтиб ўтилганидек музей материалларини ўрганиш асосида юзага келган дастлабки тадқиқод ҳисобланса-да, лекин ушбу китоб бир қатор камчиликлардан ҳам холи эмас. …

эркакларининг анъанавий кийимлари қиёсий-тарихий жиҳатдан таҳлил қилинганлиғи муҳим илмий аҳамият касб этади. собиқ иттифоқ даврида марказий осиё халқларининг уй шароитида ип-газлама, ипакли ва ярим ипакли (нимшойи) ҳамда жун ва теридан мато тайёрлаш жараёни ҳам айрим тадқиқотчилар томонидан ўрганилган бўлиб, матоларни тўқиб, турли-туман рангларга бўяш усуллари ва ушбу жараёнларда иштирок этувчи ҳунармандларнинг вазифалари тавсифланган. лекин, афсуски, бу ўзига хос ва қизиқарли мавзу республикамизнинг миллий анъаналари ҳамда ўзига хос локал хусусиятлари билан ажралиб турувчи тарихий-этнографик минтақалардан бири қашқадарё воҳааси мисолида хозиргача ўрганилмаган. анъанавий кийимларга хос тақинчоқ ва безаклар яқин давр-ларгача одат бўлиб келган. кийим-кечаклардаги янгиланиш ва унинг трансформациям тақинчоқларнинг айрим хиллари истеъ-молдан чикиб кетишига сабаб бўлган. бу даврда анъанавий кийимларнинг ажралмас қисми бўлган тақинчоқларнинг турлари, тарихи ва улар билан боғлиқ тасаввурлар ҳам маълум даражада ўрганилган. умуман олганда, мазкур тадқиқотлар маълум илмий концепция асосида ёзилган бўлсада, лекин аксарият илмий ишларда ўзбекистоннинг барча минтақаларида яшовчи ўзбеклар кийимлари қамраб олинмаган. шу боис, бажарилган ишларда кийим-ларнинг …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўзбек анъанавий кийимларини ўрганилиш тарихи"

1405492172_55695.doc ўзбек анъанавий кийимларини ўрганилиш тарихи кийимлар тарихига багишланган махсус илмий ишларни таҳлил этишдан олдин шуни ҳам айтиб ўтиш керакки, бир неча минг йиллик тарих билан юзлашган ўзбек миллий кииимлари тўғрисида қадимий ёзма меросимиз дурдоналарида ҳам эътиборга сазовор мулоҳазалар билдирилган. жумладан, ўзбек халқининг энг қадимий ёзма мероси «авесто» китобида, шунингдек ўрта асрларда яшаб ижод қилган машхур туркий тилшунос махмуд қошғарий, энциклопедист олим абу райхон беруний ва буюк давлат арбоби захириддин мухаммад бобур асарларида халқимизнинг қадимий кийимлари хақида қимматли маълумотлар берилган. европалик муаллифлар томонидан марказий осиё халқлари кийим-кечакларига оид дастлабки материаллар ўрта асрлардан, яъни: мазкур минтақага европаликлар томонида...

Формат DOC, 62,5 КБ. Чтобы скачать "ўзбек анъанавий кийимларини ўрганилиш тарихи", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўзбек анъанавий кийимларини ўрг… DOC Бесплатная загрузка Telegram